Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 180

वृद्धकालेश्वरस्यैष प्रासादो रत्ननिर्मितः । प्रतिदर्शं वसेद्यत्र रात्रौ चंद्रः सतारकः

vṛddhakāleśvarasyaiṣa prāsādo ratnanirmitaḥ | pratidarśaṃ vasedyatra rātrau caṃdraḥ satārakaḥ

ഇത് വൃദ്ധകാലേശ്വരന്റെ രത്നനിർമ്മിത പ്രാസാദമാണ്. ഇവിടെ രാത്രിയിൽ നക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ചന്ദ്രൻ ദിനംപ്രതി പൂർണ്ണപ്രകാശത്തോടെ വസിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।

वृद्धकालेश्वरस्यof Vṛddhakāleśvara
वृद्धकालेश्वरस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवृद्ध + काल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (वृद्धकाले ईश्वरः/वृद्धकालेश्वरः)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रासादःpalace/temple-building
प्रासादः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रासाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
रत्ननिर्मितःmade of jewels
रत्ननिर्मितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत्न + निर्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (रत्नैः निर्मितः)
प्रतिदर्शम्continually / day by day
प्रतिदर्शम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रतिदर्शम् (अव्यय)
Formकाल/आवृत्तिबोधक अव्यय (adverb: ‘at every sight/each time’, here ‘daily/continually’)
वसेत्would dwell / should dwell
वसेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (relative adverb: locative sense)
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चन्द्रःthe moon
चन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सतारकःwith stars
सतारकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + तारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (तारकैः सह)

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa dialogue frame)

Tirtha: Vṛddhakāleśvara

Type: kshetra

Scene: A jewel-like Śiva temple (prāsāda) shimmering under a starry night; the full moon appears poised above the spire as if resting there; devotees gaze upward in awe.

S
Skanda
V
Vṛddhakāleśvara
K
Kāśī

FAQs

The Purāṇa celebrates Kāśī’s Śaiva shrines as cosmic centers—so resplendent that even the moon is poetically said to ‘reside’ there.

The shrine/temple (prāsāda) of Vṛddhakāleśvara in Kāśī.

No explicit rite is stated; the verse serves as a māhātmya-style glorification encouraging darśana (sacred viewing/visit).