Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

Devanagari script

आयांत्यूर्जे पंचनदे प्रातःप्रातर्ममांतिकम् । महाघौघप्रशमने महाश्रेयोविधायिनि

Transliteration

āyāṃtyūrje paṃcanade prātaḥprātarmamāṃtikam | mahāghaughapraśamane mahāśreyovidhāyini

Translation

ഊർജ (കാർത്തിക) മാസത്തിൽ പഞ്ചനദയിൽ അവർ പ്രഭാതംപ്രഭാതം എന്റെ സമീപത്തേക്ക് വരുന്നു—മഹാപാപപ്രവാഹങ്ങളെ ശമിപ്പിച്ച് പരമ ശ്രേയസ് നൽകുന്ന ആ സ്ഥാനത്തേക്ക്।

Word by Word

• आयान्ति: come
• आयान्ति: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• ऊर्जे: in Ūrja (Āśvina)
• ऊर्जे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: ऊर्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालवाचक-सप्तमी (in the month Ūrja/Āśvina)

• पञ्चनदे: at Pañcanada (place of five rivers)
• पञ्चनदे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (प्रातिपदिक) + नद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; द्विगु-समास; स्थानवाचक

• प्रातः: in the morning
• प्रातः: क्रिया-विशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (in the morning)

• प्रातर्: morning after morning
• प्रातर्: क्रिया-विशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातर् (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्त-कालवाचक (again: morning)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Genitive/possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• अन्तिकम्: near (to me)
• अन्तिकम्: कर्म (Karma/Object; destination)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गत्यर्थे कर्म (as goal: near-ness)

• महाघौघ-प्रशमने: in/at (the one that is) the pacification of great floods of sin
• महाघौघ-प्रशमने: सम्बोधन/विशेषण (Address/epithet)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + घौघ (प्रातिपदिक) + प्रशमन (प्र-शम् धातु, ल्युट्-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; स्थान/विशेषणवत्; (सम्बोधन-प्रयोगे)

• महाश्रेयो-विधायिनि: in/at (the one) bestowing great welfare
• महाश्रेयो-विधायिनि: सम्बोधन/विशेषण (Address/epithet)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + श्रेयस् (प्रातिपदिक) + विधायिन् (वि-धा धातु, णिनि-प्रत्यय; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; (सम्बोधन-प्रयोगे) गुणवाचक

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pañcanada

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: At dawn in Kārttika, a river/ford named Pañcanada glows; personified tīrthas arrive each morning like a recurring procession, while the waters appear to wash away dark ‘sin-clouds’.

Characters & Entities

• Ūrja (Kārttika)
• Pañcanada
• Sin-destruction
• Śreyas (highest good)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seasonal sacred time (like Kārttika) intensifies tīrtha power, making repeated morning observance a means to dissolve sin and gain highest welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pañcanada (mentioned as a powerful tīrtha associated with repeated morning approach to the speaker’s presence).

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular morning practice—‘morning after morning’—implying repeated snāna/approach during Ūrja (Kārttika).