Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

यत्र स्थितः स्वयं साक्षाच्छूलटंको महेश्वरः । तत्राप्लुतानां जंतूनां मोक्षवर्त्मोपदेशकः

yatra sthitaḥ svayaṃ sākṣācchūlaṭaṃko maheśvaraḥ | tatrāplutānāṃ jaṃtūnāṃ mokṣavartmopadeśakaḥ

എവിടെ സ്വയം സാക്ഷാത് ശൂലടങ്കരൂപ മഹേശ്വരൻ വസിക്കുന്നുവോ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത ജീവികൾക്ക് അദ്ദേഹം മോക്ഷമാർഗം ഉപദേശിക്കുന്നു.

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (relative adverb: where)
स्थितःstanding/abiding
स्थितः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रार्थक अव्यय (indeclinable: oneself)
साक्षात्directly, in person
साक्षात्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: directly/manifestly)
शूलटङ्कः(the Lord) bearing trident and axe/pick
शूलटङ्कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूल-टङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—द्वन्द्व (शूलश्च टङ्कश्च)
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (महान् ईश्वरः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (there)
आप्लुतानाम्of those who have bathed/immersed
आप्लुतानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआ-प्लु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुं/नपुंसक (समूह), षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (genitive plural); अर्थः—स्नात/प्लुत
जन्तूनाम्of beings/creatures
जन्तूनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (genitive plural)
मोक्षवर्त्मोपदेशकःteacher of the path to liberation
मोक्षवर्त्मोपदेशकः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष-वर्त्म-उपदेशक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मोक्षस्य वर्त्म, तस्य उपदेशकः)

Skanda

Tirtha: Śūlaṭaṅka Maheśvara (within Prayāga tīrtha sphere)

Type: kshetra

Scene: A shrine or sacred spot where Mahādeva stands as Śūlaṭaṅka, trident prominent; freshly bathed pilgrims listen as if receiving liberating instruction; the atmosphere is numinous and didactic.

M
Maheśvara
Ś
Śūlaṭaṅka
P
Prayāga

FAQs

A tīrtha becomes supremely liberating when Śiva is present there; sacred bathing is joined to divine instruction toward mokṣa.

Prayāga, described as a seat of Śiva in the form called Śūlaṭaṅka.

Āplavana/snānā (immersion or bathing) at the tīrtha is implied as the qualifying act.