Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

कल्पवृक्षोंऽगणे यस्य कुलिशं यस्य चायुधम् । सिद्ध्यष्टकं हि यद्द्वारि स सिद्ध्यै प्रार्थयेद्द्विजम्

kalpavṛkṣoṃ'gaṇe yasya kuliśaṃ yasya cāyudham | siddhyaṣṭakaṃ hi yaddvāri sa siddhyai prārthayeddvijam

ആരുടെ അങ്കണത്തിൽ കല്പവൃക്ഷമുണ്ടോ, ആരുടെ ആയുധം വജ്രമോ, ആരുടെ വാതിലിൽ അഷ്ടസിദ്ധികൾ നില്ക്കുന്നുവോ—അവൻ സിദ്ധിക്കായി ബ്രാഹ്മണനോട് എങ്ങനെ യാചിക്കും?

कल्पवृक्षःthe wish-fulfilling tree
कल्पवृक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्पवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (kalpasya vṛkṣaḥ)
अङ्गणेin the courtyard
अङ्गणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्गण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
कुलिशम्thunderbolt
कुलिशम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुलिश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आयुधम्weapon
आयुधम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सिद्ध्यष्टकम्the eight siddhis
सिद्ध्यष्टकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि + अष्टक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (aṣṭau siddhayaḥ)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
यत्which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
द्वारिat the door
द्वारि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सिद्ध्यैfor attainment/siddhi
सिद्ध्यै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
प्रार्थयेत्should request/beg
प्रार्थयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√अर्थ् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
द्विजम्a brāhmaṇa (twice-born)
द्विजम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Unnamed sage (context: speaking to Lopāmudrā)

Listener: Lopāmudrā

Scene: A symbolic vision: a divine courtyard with a kalpavṛkṣa, a radiant vajra-like weapon displayed, and the eight siddhis personified as attendants at the threshold; Parāśara’s rhetorical question underscores the irony of such a being requesting success from a brāhmaṇa.

K
Kalpavṛkṣa
V
Vajra (Kuliśa)
A
Aṣṭa-siddhi

FAQs

One who is truly sovereign in spiritual power lacks nothing; dependence and fear arise from misperception, not from reality.

The verse is metaphorical; within Kāśīkhaṇḍa it supports the greatness and inviolability of Kāśī/Avimukta.

None; it contrasts worldly petitioning with intrinsic divine sufficiency.