Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 90

उत्साह मेधा सौभाग्य रूप संपत्प्रवर्तकम् । मनः प्रसन्नताहेतुः प्रातःस्नानं प्रशस्यते

utsāha medhā saubhāgya rūpa saṃpatpravartakam | manaḥ prasannatāhetuḥ prātaḥsnānaṃ praśasyate

പ്രാതഃസ്നാനം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു—ഇത് ഉത്സാഹം, മേധ, സൗഭാഗ്യം, രൂപം, സമ്പത്ത് എന്നിവ വർധിപ്പിക്കുകയും മനസ്സിന് പ്രസന്നത നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു।

उत्साहenergy/enthusiasm
उत्साह:
Visheshya (Predicate-noun)
TypeNoun
Rootउत्साह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (समुच्चित-विशेष्यपदसमूहः)
मेधाintelligence
मेधा:
Visheshya (Predicate-noun)
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सौभाग्यgood fortune
सौभाग्य:
Visheshya (Predicate-noun)
TypeNoun
Rootसौभाग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र समुच्चयार्थे (as item in list)
रूपbeauty/appearance
रूप:
Visheshya (Predicate-noun)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र समुच्चयार्थे
संपत्प्रवर्तकम्that which promotes prosperity
संपत्प्रवर्तकम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसंपत् + प्रवर्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रातःस्नानम्); समासः—तत्पुरुषः (संपत् + प्रवर्तक) ‘prosperity-causing’
मनःmind
मनः:
Visheshya (Predicate-noun)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रसन्नताहेतुःcause of cheerfulness
प्रसन्नताहेतुः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रसन्नता + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रातःस्नानम्); समासः—तत्पुरुषः (प्रसन्नता + हेतु)
प्रातःस्नानम्morning bath
प्रातःस्नानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रातःस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रातः + स्नान)
प्रशस्यतेis praised/commended
प्रशस्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रशंस् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः ‘is praised’

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī-Gaṅgā prātaḥ-snānā (general)

Type: ghat

Scene: A radiant dawn bath: pilgrim emerging from the river with a serene face; sunbeams on water; the city awakening; visual emphasis on renewed vitality and mental brightness.

FAQs

Purity practices uplift both mind and destiny—supporting a sattvic life fit for devotion and dharma.

No single site is named; in Kāśīkhaṇḍa the virtue of bathing naturally resonates with Kāśī’s tīrthas.

The verse commends regular morning bathing as a recommended daily observance.