Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 86

मुखे पर्युषिते यस्माद्भवेदशुचिभाग्नरः । ततः कुर्यात्प्रयत्नेन शुद्ध्यर्थं दंतधावनम्

mukhe paryuṣite yasmādbhavedaśucibhāgnaraḥ | tataḥ kuryātprayatnena śuddhyarthaṃ daṃtadhāvanam

രാത്രി കഴിഞ്ഞ് മുഖം പഴകിയതാകുമ്പോള്‍ മനുഷ്യന്‍ അശുചിതയുടെ പങ്കാളിയാകുന്നു; അതുകൊണ്ട് ശുദ്ധിക്കായി പരിശ്രമത്തോടെ ദന്തധാവനം ചെയ്യണം.

मुखेin the mouth
मुखे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
पर्युषितेwhen (it is) stale/overnight
पर्युषिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + वस् (धातु) → पर्युषित (क्त-प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘पर्युषित’ = overnight-stale/remaining (e.g., residue)
यस्मात्because of which
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ (ablative of cause)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अशुचिभाग्नरःa man partaking of impurity / becoming impure
अशुचिभाग्नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअशुचि + भाग + नर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अशुचेः भागः यस्य’ इति भावे (impure-share/taint)
ततःtherefore
ततः:
Anantarya (Sequence/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्यय (adverb); तस्मात्/ततः = therefore/then
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण (instrumental: with effort)
शुद्ध्यर्थम्for purification
शुद्ध्यर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootशुद्धि + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोजनार्थक-समास; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययप्रयोगः; ‘शुद्ध्यर्थम्’ = for the sake of purification
दन्तधावनम्tooth-cleaning
दन्तधावनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्तधावन (प्रातिपदिक; दन्त + धावन)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

FAQs

Inner and outer cleanliness is foundational for dharma; negligence in basic purity obstructs sacred practice.

The discourse belongs to Kāśī’s Kāśīkhaṇḍa, but no specific tīrtha is singled out in this verse.

Perform dantadhāvana with care as a necessary step to restore purity after the night.