Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

ततोऽभ्यसेत्प्रयत्नेन सदाचारं सदा द्विजः । तीर्थान्यप्यभिलष्यंति सदाचारिसमागमम्

tato'bhyasetprayatnena sadācāraṃ sadā dvijaḥ | tīrthānyapyabhilaṣyaṃti sadācārisamāgamam

അതുകൊണ്ട് ദ്വിജൻ എപ്പോഴും പരിശ്രമത്തോടെ സദാചാരം ആചരിക്കണം. തീർത്ഥസ്ഥാനങ്ങളും സദാചാരികളുടെ സംഗവും സാന്നിധ്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

tataḥthen; thereafter
tataḥ:
Sambandha (Context/sequence)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे ‘तस्मात्/अनन्तरम्’
abhyasetshould practice
abhyaset:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootabhi-√as (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थे/विधिलिङ्गार्थे), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातु: √as (अस्यति/अस्यते इति न; अत्र ‘अभ्यस्यति’ = अभ्यासं करोति)
prayatnenawith effort
prayatnena:
Karana (Instrument/means)
TypeNoun
Rootprayatna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्
sadācāramgood conduct
sadācāram:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootsad-ācāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; समासः: सत् + आचारः (उत्तमः आचारः)
sadāalways
sadā:
Kala-adhikarana (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
dvijaḥa twice-born (Brahmin)
dvijaḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्
tīrthāniholy places
tīrthāni:
Karta (Subject)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचनम्
apialso; even
api:
Sambandha (Emphasis/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) = particle; ‘अपि’ (also/even)
abhilaṣyantidesire; long for
abhilaṣyanti:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootabhi-√laṣ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; धातु: √laṣ (इच्छायाम्)
sadācāri-samāgamamassociation with the virtuous
sadācāri-samāgamam:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootsadācārin + samāgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; समासः: सदाचारिणाम् समागमः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Scene: A learned dvija at dawn on a Kāśī ghāṭa, hands folded, choosing right conduct; the tīrtha itself personified as a radiant river-goddess and temple-spirits welcoming the virtuous while turning away from the careless.

D
dvija
T
tīrtha

FAQs

True holiness is strengthened by character; right conduct is itself a great tīrtha-like merit.

The verse speaks generally of all tīrthas, within the Kāśīkhaṇḍa’s praise of Kāśī as the supreme field of dharma.

No specific rite is prescribed; the injunction is ethical—continuous practice of sadācāra.