Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

अथ प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचाचमक्रियाम् । राज्ञ्या विनिर्दिष्टपथा ज्ञानवापीं नृपो ययौ

atha prātaḥ samutthāya kṛtvā śaucācamakriyām | rājñyā vinirdiṣṭapathā jñānavāpīṃ nṛpo yayau

അപ്പോൾ രാജാവ് പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ശൗചവും ആചമനാദി ശുദ്ധിക്രിയകളും നിർവഹിച്ചു, രാജ്ഞി നിർദേശിച്ച വഴിയിലൂടെ ജ്ഞാനവാപിയിലേക്കു പോയി।

अथthen, now
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक/आरम्भसूचक (indeclinable particle: then/now)
प्रातःin the morning
प्रातः:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb: in the morning)
समुत्थायhaving risen
समुत्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम्+उत्+स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘समुत्थाय’ = having risen; धातु: स्था, उपसर्ग: सम्, उत्
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘कृत्वा’ = having done
शौचाचमक्रियाम्the cleansing-and-ācamana rite
शौचाचमक्रियाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशौच + आचम + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शौचस्य आचमस्य च क्रिया) = the act of cleansing and sipping (ācamana)
राज्ञ्याby the queen
राज्ञ्या:
Karana (Instrument/Agentive means/करण)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन (by the queen)
विनिर्दिष्टपथा(the king) whose route was indicated
विनिर्दिष्टपथा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootविनिर्दिष्ट + पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (विनिर्दिष्टः पथः यस्य) ‘whose path was pointed out’; विशेषणं ‘नृपः’
ज्ञानवापीम्to the Jñānavāpī (well of knowledge)
ज्ञानवापीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञान + वापी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्ञानस्य वापी)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘he went’

Narrator (Skanda to Agastya, contextually)

Tirtha: Jñānavāpī

Type: kund

Listener: null

Scene: At dawn, the king rises, completes purification and ācamana, then walks through Kāśī’s lanes on the queen-indicated route toward the Jñānavāpī precinct.

J
Jñānavāpī
M
Mālyaketu
K
Kalāvatī
K
Kāśī (implied)

FAQs

Approaching a tīrtha is to be done with purity, discipline, and reverence—outer cleanliness supporting inner readiness.

Jñānavāpī, a renowned sacred spot in Kāśī’s spiritual geography.

Śauca (purification) and ācamana before proceeding to the tīrtha.