Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72
जातो मृतो बहुषु तीर्थवरेषु रे त्वं जंतो न जातु तव शांतिरभून्निमज्य । वाराणसी निगदतीह मृतोऽमृतत्वं प्राप्याधुना मम बलात्स्मरशासनः स्याः
jāto mṛto bahuṣu tīrthavareṣu re tvaṃ jaṃto na jātu tava śāṃtirabhūnnimajya | vārāṇasī nigadatīha mṛto'mṛtatvaṃ prāpyādhunā mama balātsmaraśāsanaḥ syāḥ
ഹേ ജീവാ! നീ അനേകം ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ചു മരിച്ചു; സ്നാനം ചെയ്തിട്ടും നിനക്ക് ഒരിക്കലും ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല. എന്നാൽ വാരാണസി പറയുന്നു—‘ഇവിടെ മരിക്കുന്നവൻ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കും’; ഇനി എന്റെ ബലത്താൽ നീ സ്മരജയൻ (കാമത്തെ ശാസിക്കുന്നവൻ) ആകും।
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya; verse uses direct address)
Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)
Type: kshetra
Listener: Addressed to ‘jantu’ (the embodied being); framed for the listening sage
Scene: A weary soul carrying the burden of many pilgrimages stands before Kāśī personified as a goddess-city proclaiming immortality; behind, Śiva’s Kāma-dahana aspect burns the arrow of desire, transforming the seeker into a serene victor over passion.
FAQs
Pilgrimage and bathing alone may not grant peace; Kāśī is exalted as uniquely capable of granting liberation and mastery over desire through divine power.
Vārāṇasī (Kāśī), specifically the doctrine that death there leads to amṛtatva (liberation/immortality).
Snāna (bathing/immersion) is referenced as insufficient by itself; the emphasis shifts to the salvific status of dying in Kāśī.