Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47
Devanagari script
भारवाहः कृतस्तेन कश्चिद्दत्त्वोचितां भृतिम् । किं बहूक्तेन घटज काशी प्राप्ताऽथ तेन वै
Transliteration
bhāravāhaḥ kṛtastena kaściddattvocitāṃ bhṛtim | kiṃ bahūktena ghaṭaja kāśī prāptā'tha tena vai
Translation
അവൻ ഒരാളെ ഭാരവാഹകനായി നിയമിച്ച് യോജ്യമായ വേതനം നൽകി. അധികം എന്തു പറയണം, ഹേ ഘടജ (അഗസ്ത്യ)! കാലക്രമേണ അവൻ നിശ്ചയമായി കാശിയിലെത്തി.
Word by Word
भारवाहःporter, load-carrier
भारवाहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभारवाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: भारस्य वाहः
कृतःmade, appointed
कृतः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय/विशेषण
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
कश्चित्someone, a certain (person)
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया
उचिताम्appropriate, suitable
उचिताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउचित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; भृतिम् इति विशेषण
भृतिम्wages, remuneration
भृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
किम्what?
किम्:
Sambandha (Discourse marker/प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक
बहूक्तेनwith much talk; by many words
बहूक्तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबहु + उक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: बहु च तत् उक्तम्
घटजO pot-born (Agastya)
घटज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootघटज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: घटात् जातः
काशीKashi (Varanasi)
काशी:
Karma (Goal/कर्म-प्राप्ति)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राप्ताwas reached, attained
प्राप्ता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; काशी इति सह
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक (then)
तेनby him
तेन:
Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/खलु-अर्थे (indeed)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)
Characters & Entities
A
Agastya (Ghaṭaja)K
Kāśī (Vārāṇasī)FAQs
Even ordinary actions—work, payment, travel—become purposeful when oriented toward reaching Kāśī, the Purāṇic city of liberation.
Kāśī (Vārāṇasī), the central sacred landscape of the Kāśīkhaṇḍa.
No explicit rite is prescribed here; the verse emphasizes the journey and righteous conduct (fair wages) on the way to Kāśī.