Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

अविमुक्तस्य माहात्म्यं षड्भिर्वक्त्रैः कथं मया । वक्तुं शक्यं न शक्नोति सहस्रास्योपि यत्परम्

avimuktasya māhātmyaṃ ṣaḍbhirvaktraiḥ kathaṃ mayā | vaktuṃ śakyaṃ na śaknoti sahasrāsyopi yatparam

അവിമുക്തത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ഞാൻ ആറു മുഖങ്ങളാൽ എങ്ങനെ പറയാൻ കഴിയും? അതിന്റെ പരമ മഹിമയെ സഹസ്രമുഖനും പൂർണ്ണമായി പറയാൻ കഴിയില്ല.

अविमुक्तस्यof Avimukta
अविमुक्तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
माहात्म्यम्greatness, glory
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (here: object of 'to tell')
षड्भिःwith six
षड्भिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootषष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण
वक्त्रैःwith mouths/faces
वक्त्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb: how)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक (to speak)
शक्यम्possible
शक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक; शक्-धातोः क्तव्य/यत्-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक-विशेषण (possible)
not
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
शक्नोतिis able
शक्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सहस्रास्यःeven one with a thousand mouths
सहस्रास्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) + आस्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (one who has a thousand mouths)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपवादसूचक-अव्यय (even/also)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
परम्supreme, beyond
परम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Listener: Agastya (frame)

Scene: Skanda (six-faced) gestures toward a radiant map-like mandala of Avimukta; behind him, a cosmic figure with countless mouths (symbolic) attempts to praise but is overwhelmed by the kṣetra’s light.

A
Avimukta
M
Māhātmya

FAQs

The verse uses devotional hyperbole to assert Avimukta’s immeasurable sanctity, encouraging reverence and faith in the kṣetra’s liberating power.

Avimukta in Kāśī.

None; it is a praise-verse emphasizing the limitless māhātmya of the sacred place.