Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81

उत्तरे कृत्तिवासस्य वाराणस्यां प्रयत्नतः । वृद्धकालेश्वरं लिंगं द्रष्टव्यं सिद्धिकामुकैः

uttare kṛttivāsasya vārāṇasyāṃ prayatnataḥ | vṛddhakāleśvaraṃ liṃgaṃ draṣṭavyaṃ siddhikāmukaiḥ

വാരാണസിയിൽ കൃത്തിവാസത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, സിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പരിശ്രമത്തോടെ വൃദ്ധകാലേശ്വര ലിംഗത്തെ അന്വേഷിച്ച് ദർശിക്കണം।

उत्तरेto the north/in the northern part
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; दिक्शब्द (directional)
कृत्तिवासस्यof Kṛttivāsa
कृत्तिवासस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकृत्ति (प्रातिपदिक) + वास (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (name: 'Kṛttivāsa'), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
वाराणस्याम्in Vārāṇasī
वाराणस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
प्रयत्नतःwith effort/carefully
प्रयत्नतः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्नतः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: with effort/carefully)
वृद्धकालेश्वरम्Vṛddhakāleśvara
वृद्धकालेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (proper name), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
द्रष्टव्यम्should be seen/visited
द्रष्टव्यम्:
Kriya (Obligation/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → द्रष्टव्य (कृदन्त-तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate: 'is to be seen')
सिद्धिकामुकैःby those desiring attainment/success
सिद्धिकामुकैः:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक) + कामुक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (desiderative: 'desiring success'), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

Unspecified (contextual narrator within Skanda’s Kāśī Māhātmya discourse)

Tirtha: Vṛddhakāleśvara

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (frame)

Scene: A pilgrim group consults a local guide near a shrine of Kṛttivāsa, then proceeds north through narrow Kāśī lanes toward a small sanctum where the Vṛddhakāleśvara liṅga awaits; the seekers carry flowers and bilva, faces intent on siddhi.

V
Vārāṇasī (Kāśī)
K
Kṛttivāsa
V
Vṛddhakāleśvara

FAQs

Kāśī’s liberation-map is also a pilgrim’s map: earnest darśana of specific liṅgas is praised as a direct means to siddhi.

Vṛddhakāleśvara-liṅga, located north of Kṛttivāsa in Vārāṇasī.

Darśana (visiting/seeing) of the Vṛddhakāleśvara liṅga with sincere effort.