Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

Devanagari script

विचार्यापि न जानीमो वद निर्वेदकारणम् । अद्य ते ह्यर्थचिंता नो क्वापमानः प्रसूर्गृहे

Transliteration

vicāryāpi na jānīmo vada nirvedakāraṇam | adya te hyarthaciṃtā no kvāpamānaḥ prasūrgṛhe

Translation

ഞങ്ങൾ ആലോചിച്ചിട്ടും അറിയുന്നില്ല; നിന്റെ നിര്വേദത്തിന്റെ കാരണം പറയുക. ഇന്ന് നിനക്ക് എന്ത് ചിന്ത? മാതൃഗൃഹത്തിൽ എവിടെയെങ്കിലും നിനക്ക് അപമാനം സംഭവിച്ചോ?

Word by Word

• विचार्य: having reflected
• विचार्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वि + चर् (धातु)
• Form: क्त्वा/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund): 'having considered'

• अपि: even, also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• जानीमः: we know
• जानीमः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• वद: tell (speak)
• वद: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• निर्वेद: of dejection
• निर्वेद: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: निर् + विद् (धातु) → निर्वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन (समासे पूर्वपद)

• कारणम्: cause, reason
• कारणम्: Karman (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निर्वेदस्य कारणम्)

• अद्य: today, now
• अद्य: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), एकवचन

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (for/indeed)

• अर्थ: purpose, matter
• अर्थ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन (समासे पूर्वपद)

• चिन्ता: worry, concern
• चिन्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्थस्य चिन्ता)

• नः: our, for us
• नः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6), बहुवचन (enclitic)

• क्व: where?
• क्व: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नवाचक देशवाचक (interrogative adverb: where?)

• अपमानः: insult, dishonor
• अपमानः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपमान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• प्रसूः: mother
• प्रसूः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रसू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन (समासे पूर्वपद)

• गृहे: in (your) mother's house
• गृहे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रसूः गृहम् → प्रसूगृहम्; सप्तमी)

Speaker

Sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dhruva

Visual Art Cues

Scene: Sages lean forward, brows knit with concern, asking Dhruva the cause of his disillusionment and whether he suffered insult in his mother’s house.

Characters & Entities

• sages
• Dhruva
• mother (Sunīti implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wise guides diagnose suffering carefully; personal humiliation can become the turning point toward spiritual seeking.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named in this verse; the focus is on the moral-psychological cause leading the seeker toward sacred guidance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an inquiry inviting truthful narration.