Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

जितकामा जितक्रोधा जितलोभस्पृहास्मिताः । योगीश्वरीं प्रपश्यंति मम शक्तिपरां हिताम्

jitakāmā jitakrodhā jitalobhaspṛhāsmitāḥ | yogīśvarīṃ prapaśyaṃti mama śaktiparāṃ hitām

കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, തൃഷ്ണ, അഹങ്കാരം എന്നിവ ജയിച്ചവർ എന്റെ പരമ ഹിതകരമായ ശക്തിയായ യോഗീശ്വരിയെ പ്രത്യക്ഷമായി ദർശിക്കുന്നു।

जितकामाthose who have conquered desire
जितकामा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त; √जि (धातु) + क्त) + काम (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीह्यर्थे विशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (कर्मधारयवत्) ‘जितः कामः येषाम्’
जितक्रोधाःthose who have conquered anger
जितक्रोधाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त; √जि + क्त) + क्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः ‘जितः क्रोधः येषाम्’
जितलोभस्पृहास्मिताःthose who have conquered greed, craving, and (vain) smiling/pride
जितलोभस्पृहास्मिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त; √जि + क्त) + लोभ (प्रातिपदिक) + स्पृहा (प्रातिपदिक) + स्मित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः; अन्तर्गत-द्वन्द्वः (लोभ+स्पृहा+स्मित) इव, समस्तार्थः ‘जितानि लोभस्पृहास्मितानि येषाम्’
योगीश्वरीम्Yogīśvarī (the goddess)
योगीश्वरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोगीश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्
प्रपश्यन्तिthey behold/see clearly
प्रपश्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलट्-लकारः (Present); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः (3rd) बहुवचनम्
ममof me / my
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th) एकवचनम्; सर्वनाम
शक्तिपराम्supreme in power
शक्तिपराम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (कर्मधारय) ‘शक्त्या परा’
हिताम्benevolent, beneficial
हिताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहित (कृदन्त; √धा (धातु) + क्त, ‘placed/beneficial’)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया (2nd) एकवचनम्; विशेषणम् (योगीश्वरीम्)

Śiva (deduced from immediate context in Adhyāya 14)

Tirtha: Siddhayogīśvarī-pīṭha (within Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (typical)

Scene: A serene aspirant in Kāśī, having subdued passions, beholds an ethereal Yogīśvarī—radiant yet subtle—standing near a Śaiva shrine, blessing with a protective gesture.

Ś
Śiva
Y
Yogīśvarī (Śakti)

FAQs

Inner victory over passions and ego is presented as the direct cause for divine vision (darśana) of Śiva’s beneficent Śakti.

The Kāśī setting is implied (Kāśīkhaṇḍa), with the Yogīśvarī/Siddhayogīśvarī seat being the immediate sacred focus in this adhyāya.

No external rite is specified here; the prescription is ethical-yogic—conquering desire, anger, greed, craving, and pride.