Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19

दक्षिणांगं तव विधिर्वामांगं तव चाच्युतः । चंद्रसूर्याग्निनेत्रस्त्वं त्वन्निःश्वासः श्रुतित्रयम्

dakṣiṇāṃgaṃ tava vidhirvāmāṃgaṃ tava cācyutaḥ | caṃdrasūryāgninetrastvaṃ tvanniḥśvāsaḥ śrutitrayam

നിന്റെ വലതു ഭാഗം വിധാതാ ബ്രഹ്മാവും ഇടതു ഭാഗം അച്യുത വിഷ്ണുവും; ചന്ദ്ര-സൂര്യ-അഗ്നി നിന്റെ നേത്രങ്ങൾ, ത്രയീ വേദം നിന്റെ നിശ്വാസം.

दक्षिणाङ्गम्the right limb/side
दक्षिणाङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्षिणाङ्ग (प्रातिपदिक; दक्षिण + अङ्ग)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; कर्मधारयः (दक्षिणम् अङ्गम्)
तवyour
तव:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; genitive singular
विधिःVidhi (Brahmā)
विधिः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular (Brahmā)
वामाङ्गम्the left limb/side
वामाङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवामाङ्ग (प्रातिपदिक; वाम + अङ्ग)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; कर्मधारयः (वामम् अङ्गम्)
तवyour
तव:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; genitive singular
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधकः (conjunction)
अच्युतःAcyuta (Viṣṇu)
अच्युतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeNoun
Rootअच्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular (Viṣṇu)
चन्द्रसूर्याग्निनेत्रःwhose eyes are the moon, sun, and fire
चन्द्रसूर्याग्निनेत्रः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचन्द्रसूर्याग्निनेत्र (प्रातिपदिक; चन्द्र + सूर्य + अग्नि + नेत्र)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (चन्द्रः सूर्यः अग्निः = नेत्राणि यस्य)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular
त्वत्your
त्वत्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी/पञ्चमी-प्रयोगे अव्ययवत्; अत्र षष्ठी-सम्बन्धः (your) in compound with नि:श्वासः
निःश्वासःbreath/exhalation
निःश्वासः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeNoun
Rootनिःश्वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular
श्रुतित्रयम्the three Vedas
श्रुतित्रयम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeNoun
Rootश्रुतित्रय (प्रातिपदिक; श्रुति + त्रय)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular; समासः द्विगुः (त्रयः श्रुतयः)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A grand cosmic Śiva: right half bearing Brahmā iconography, left half bearing Viṣṇu iconography; three blazing eyes as moon, sun, and fire; breath visualized as three Vedic streams flowing outward.

Ś
Śiva
B
Brahmā
V
Viṣṇu (Acyuta)
C
Candra
S
Sūrya
A
Agni
V
Vedas

FAQs

It presents Śiva as the cosmic person in whom the Trimūrti, celestial lights, and Vedic revelation are integrated.

The verse appears within the Kāśī Khaṇḍa framework; the immediate focus is on Śiva’s cosmic form rather than a named tīrtha.

No explicit ritual is stated.