Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 64

Devanagari script

तमाश्रमे समासीनं प्रणनाम महीपतिः । शांडिल्यस्तु महातेजा राजानं प्राप्तमाश्रमम्

Transliteration

tamāśrame samāsīnaṃ praṇanāma mahīpatiḥ | śāṃḍilyastu mahātejā rājānaṃ prāptamāśramam

Translation

ആശ്രമത്തിൽ ആസീനനായ മുനിയെ മഹീപതി നമസ്കരിച്ചു. മഹാതേജസ്സുള്ള ശാണ്ഡില്യൻ രാജാവ് ആശ്രമത്തിലെത്തിയതു കണ്ടു.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आश्रमे: in the hermitage
• आश्रमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• समासीनम्: seated
• समासीनम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आस् (धातु) → समासीन (क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (seated)

• प्रणनाम: bowed down
• प्रणनाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• महीपतिः: the king (lord of the earth)
• महीपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘महीनां पतिः’

• शाण्डिल्यः: Śāṇḍilya
• शाण्डिल्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाण्डिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (but/indeed)

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; कर्मधारयः ‘महच्च तत् तेजः यस्य’

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्राप्तम्: arrived
• प्राप्तम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्त (क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (having arrived)

• आश्रमम्: to the hermitage
• आश्रमम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; (गत्यर्थे द्वितीया)

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śāṇḍilyāśrama (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside a tranquil hermitage clearing, the sage sits composed; the king bows low; the sage’s face and aura convey spiritual brilliance.

Characters & Entities

• Śāṇḍilya
• the King

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching holiness begins with reverence—praṇāma and humility before spiritual authority.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The āśrama setting is highlighted, but a named tīrtha is not specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied observance is respectful conduct in an āśrama—bowing to the sage.