Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ऋणमोक्षे यथा स्नानादतुलां तुष्टिमाप्नुयुः । किं चात्र मज्जनात्तीर्थे दरिद्रा अधमर्णिनः

Transliteration

ṛṇamokṣe yathā snānādatulāṃ tuṣṭimāpnuyuḥ | kiṃ cātra majjanāttīrthe daridrā adhamarṇinaḥ

Translation

‘ഋണമോക്ഷ’ത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവർക്കു അതുല്യമായ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ—ദരിദ്രരും ചെറുതായ കടബാധ്യതയാൽ പീഡിതരുമായവരുടെ കാര്യത്തിൽ പിന്നെ എന്തു പറയണം!

Word by Word

• ऋणमोक्षे: at (the place) ‘Debt-release’
• ऋणमोक्षे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋणमोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; 'ऋणस्य मोक्षः' इति षष्ठी-तत्पुरुष; तीर्थनाम

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकार-अव्यय (as/just as)

• स्नानात्: from bathing
• स्नानात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• अतुलाम्: incomparable
• अतुलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; 'तुष्टिम्' इत्यस्य विशेषण

• तुष्टिम्: satisfaction
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• आप्नुयुः: may obtain
• आप्नुयुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• किम्: what? / how much more?
• किम्: Sambandha (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम; अत्र प्रश्नार्थे अव्ययवत् प्रयोग

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)

• मज्जनात्: from immersion (dipping)
• मज्जनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मज्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; 'मज्ज्' धातोः भाववाचक-नाम

• तीर्थे: in the sacred place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• दरिद्राः: poor
• दरिद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दरिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; 'अधमर्णिनः' इत्यस्य विशेषण

• अधमर्णिनः: wretched debtors
• अधमर्णिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अधमर्णिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; 'अधम' उपसर्ग/पूर्वपद + 'ऋणिन्' (debtor) — हीन/दुष्ट-ऋणी इत्यर्थे

Speaker

Sūta (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ṛṇamokṣa

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A diverse group—poor laborers, travelers, householders—enter the water together; the tīrtha radiance surrounds all equally, while symbolic ‘debt weights’ dissolve into the current.

Characters & Entities

• Ṛṇamokṣa/Ṛṇamocana Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s grace is inclusive—its merit extends even to those lacking wealth or social power, offering spiritual relief and fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ṛṇamokṣa/Ṛṇamocana Tīrtha in the Setu region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Majjana/snāna—immersion and bathing at the Ṛṇamokṣa tīrtha.