Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 66

Devanagari script

घृताची देववेश्या हि राक्षसीरूपमागता । साप्यत्र कपितीर्थाप्सु स्नानात्स्वं रूपमाययौ

Transliteration

ghṛtācī devaveśyā hi rākṣasīrūpamāgatā | sāpyatra kapitīrthāpsu snānātsvaṃ rūpamāyayau

Translation

ഘൃതാചീ എന്ന ദേവവേശ്യ രാക്ഷസീ-രൂപം ധരിച്ചിരുന്നു. അവളും ഇവിടെ കപിതീർത്ഥജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സ്വന്തം യഥാർത്ഥ രൂപം വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു.

Word by Word

• घृताची: Ghṛtācī (apsaras)
• घृताची: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: घृताची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• देववेश्या: divine courtesan
• देववेश्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देववेश्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—देव + वेश्या (देवेषु वेश्या)

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• राक्षसी-रूपम्: a demoness-form
• राक्षसी-रूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—राक्षसीस्य रूपम्

• आगता: having assumed/come to
• आगता: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ√गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—‘आगतवती/प्राप्ता’

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अव्यय

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (adverb of place)

• कपितीर्थ-अप्सु: in the waters of Kapitīrtha
• कपितीर्थ-अप्सु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कपितीर्थ (प्रातिपदिक) + अप्/अपस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; समासः—कपितीर्थस्य अप्सु (waters of Kapitīrtha)

• स्नानात्: from bathing
• स्नानात्: Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• स्वम्: her own
• स्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)

• रूपम्: form
• रूपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आययौ: returned/attained
• आययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; likely Sūta in Setu Khaṇḍa frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapitīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (general Purāṇic audience)

Visual Art Cues

Scene: At Kapitīrtha’s clear waters, Ghṛtācī—momentarily in a fearsome rākṣasī guise—steps into the sacred pool; as she immerses, the demonic form dissolves and her radiant apsaras form reappears, with sages and pilgrims witnessing the miracle.

Characters & Entities

• Ghṛtācī
• Kapitīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snānā is portrayed as transformative grace that removes defilement and restores one’s dharmic nature.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapitīrtha and specifically its waters (Kapitīrthāpaḥ).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) in Kapitīrtha’s waters.