Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 15

Devanagari script

वर्षाणि कतिचित्सोऽयं जीर्णपर्णाशनोऽभवत । किंचित्कालं जलाहारो वायुभक्षः कियत्समाः

Transliteration

varṣāṇi katicitso'yaṃ jīrṇaparṇāśano'bhavata | kiṃcitkālaṃ jalāhāro vāyubhakṣaḥ kiyatsamāḥ

Translation

ചില വർഷങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉണങ്ങിയ ഇലകളെ മാത്രം ആഹാരമാക്കി ജീവിച്ചു. കുറെകാലം ജലാഹാരമാത്രം; പിന്നെ ചില വർഷങ്ങൾ വായുവിനെ തന്നെ ഭോജനമാക്കിയവനെന്നപോലെ നിലകൊണ്ടു.

Word by Word

• वर्षाणि: years
• वर्षाणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन

• कतिचित्: some, a few
• कतिचित्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कति + चित् (प्रातिपदिक/अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; संख्यावाचक/अनिश्चितपरिमाणवाचक विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (वर्षाणि इति विशेष्येण सह)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Visheshana (Appositive/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इत्यस्य विशेषण/अन्वय-बलवर्धक

• जीर्णपर्णाशनः: one who ate dried leaves
• जीर्णपर्णाशनः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: जीर्ण (कृदन्त/विशेषण) + पर्ण (प्रातिपदिक) + अशन्/अश् (धातु) → अशन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (जीर्णपर्णम् अश्नाति/अशनम् यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• किंचित्: some, a little
• किंचित्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कालम् इति विशेष्येण सह

• कालम्: time, period
• कालम्: Karma (Extent/अवधि-कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाण-निर्देशः (अवधि)

• जलाहारः: one whose food was water
• जलाहारः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (जलम् आहारः यस्य/जलम् एव आहारः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वायुभक्षः: one who fed on air
• वायुभक्षः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + भक्ष (प्रातिपदिक; भक्ष् धातु-सम्भव)
• Form: तत्पुरुष-समासः (वायुः भक्ष्यः यस्य/वायुम् भक्षयति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कियत्: how many
• कियत्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कियत् (प्रश्न/परिमाणवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समाः इति विशेष्येण सह

• समाः: years
• समाः: Karta (Predicate nominal/प्रथमा-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Setukhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra (Setubandha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An emaciated sage in a coastal sacred grove near Setu, first eating dry leaves, then sipping only water, then standing in stillness as if sustained by air; minimal possessions, intense inward gaze.

Characters & Entities

• Gālava
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast austerity and self-restraint (tapaḥ) purify the seeker and prepare the mind for divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Setukṣetra (the Setu/Rāmeśvaram sacred region) is the narrative setting of Setukhaṇḍa, where tapas and pilgrimage are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is prescribed here; the verse highlights progressive austerities—leaf-diet, water-only, and near-total fasting.