Adhyaya 25

Verse 1

श्रीसूत उवाच । शिवतीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्याविमोक्षणे । स्वपापजालशांत्यर्थं शंखतीर्थं ततो व्रजेत्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് വിമോചനം നൽകുന്ന ശിവതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, സ്വന്തം പാപജാലത്തിന്റെ ശാന്തിക്കായി പിന്നെ ശംഖതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം।

Verse 2

यत्र मज्जनमात्रेण कृतघ्नोऽपि विमुच्यते । मातॄः पितॄन्गुरूंश्चापि ये न मन्यंति मोहिताः

എവിടെ വെറും മുങ്ങലുമാത്രം കൊണ്ടു കൃതഘ്നനും വിമുക്തനാകുന്നു—മോഹിതരായി മാതാവിനെയും പിതാവിനെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും പോലും ആദരിക്കാത്തവർ.

Verse 3

ये चाप्यन्ये दुरात्मानः कृतघ्ना निरपत्रपाः । ते सर्वे शंखतीर्थे स्मिञ्छुद्ध्यंति स्नानमात्रतः

മറ്റു ദുരാത്മാക്കളും—കൃതഘ്നരും ലജ്ജാരഹിതരും—അവരൊക്കെയും ഈ ശംഖതീർത്ഥത്തിൽ വെറും സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടു ശുദ്ധരാകുന്നു।

Verse 4

शंखनामा मुनिः पूर्वं गंधमादनपर्वते । अवर्तत तपः कुर्वन्विष्णुं ध्यायन्समाहितः

പൂർവകാലത്ത് ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ ശംഖനാമ മുനി വസിച്ചു. അദ്ദേഹം തപസ്സു ചെയ്തു, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 5

स तत्र कल्पयामास स्नानार्थं तीर्थमुत्तमम् । शंखेन निर्मितं तीर्थं शंखतीर्थमितीर्यते

അവിടെ അദ്ദേഹം സ്നാനാർത്ഥം ഒരു ഉത്തമ തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു. ശംഖൻ നിർമ്മിച്ചതിനാൽ അത് ‘ശംഖതീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 6

अत्रेतिहासं वक्ष्यामि पुराणं पापनाशनम्

ഇവിടെ ഞാൻ പാപനാശകമായ പുരാണപ്രസിദ്ധമായ ഒരു പ്രാചീന കഥ വിവരിക്കും.

Verse 7

यस्य श्रवणमात्रेण नरो मुक्तिमवाप्नुयात् । पुरा बभूव विप्रेंद्रो वत्सनाभो महामुनिः

ഇത് കേൾക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടു മനുഷ്യന് മോക്ഷം ലഭിക്കും. പൂർവകാലത്ത് വത്സനാഭൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ മഹാമുനി ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 8

सत्यवाञ्छीलवान्वाग्मी सर्वभूतदयापरः । शत्रुमित्रसमो दांतस्तपस्वी विजितेंद्रियः

അദ്ദേഹം സത്യവാൻ, ശീലവാൻ, വാഗ്മി, സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും ദയാപരനായിരുന്നു. ശത്രു-മിത്രങ്ങളിൽ സമദൃഷ്ടി, ദാന്തൻ, തപസ്വി, ഇന്ദ്രിയജയി ആയിരുന്നു.

Verse 9

परब्रह्मणि निष्णातस्तत्त्वब्रह्मैकसंश्रयः । एवं प्रभावः स मुनिस्तपस्तेपे निजाश्रमे

പരബ്രഹ്മത്തിൽ നിഷ്ണാതനും തത്ത്വബ്രഹ്മത്തിൽ മാത്രം ഏകാശ്രയനുമായ ആ മഹാപ്രഭാവമുള്ള മുനി തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 10

स वै निश्चलसर्वांगस्तिष्ठंस्तत्रैव भूतले । परमाण्वंतरं वापि न स्वस्थानाच्चचाल सः

അവൻ ഭൂമിയിൽ അവിടെയേ നിശ്ചലമായി നിന്നു; അവന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളും അചലമായിരുന്നു. സ്വന്തം സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് പരമാണുവോളം പോലും നീങ്ങിയില്ല।

Verse 11

स्थित्वैकत्र तपस्यंतमनेकशतवत्सरान् । तमाचकाम वल्मीकं छादितांगं चकार च

ഒരിടത്തുതന്നെ അനവധി നൂറു വർഷങ്ങൾ തപസ്സു ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കെ, അവന്റെ മേൽ വൽമീകം വളർന്നു അവന്റെ അംഗങ്ങളെ മൂടി.

Verse 12

वल्मीकाक्रांतदेहोपि वत्सनाभो महामुनिः । अकरोत्तप एवासौ वल्मीकं न त्वबुद्ध्यत

വൽമീകം ശരീരത്തെ മൂടിയിരുന്നിട്ടും മഹാമുനി വത്സനാഭൻ തപസ്സിൽ മാത്രം നിലകൊണ്ടു; വൽമീകത്തെപ്പോലും അവൻ ഗ്രഹിച്ചില്ല।

Verse 13

विसृज्य मेघजालानि वर्षयामास वेगवान्

മേഘസമൂഹങ്ങളെ വിട്ടയച്ച് ആ വേഗവാൻ മഴ പെയ്യിച്ചു।

Verse 14

एवं दिनानि सप्तायं स ववर्ष निरं तरम् । आसारेणातिमहता वृष्यमाणोपि वै मुनिः

ഇങ്ങനെ ഏഴ് ദിവസങ്ങൾ അവൻ ഇടവിടാതെ മഴ പെയ്തു; അത്യന്തം കനത്ത മഴധാരയിൽ നനഞ്ഞിട്ടും ആ മുനി ധൈര്യത്തോടെ സഹിച്ചു നിന്നു।

Verse 15

तं वर्षं प्रतिजग्राह निमीलितविलोचनः । महता स्तनितेनाशु तदा बधिरयञ्छ्रुती

കണ്ണുകൾ അടച്ച് അദ്ദേഹം ആ മഴയെ സ്വീകരിച്ചു; മഹാഗർജനയാൽ അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രവണശക്തി പെട്ടെന്ന് മങ്ങിപ്പോയി, ബധിരനായതുപോലെ ആയി।

Verse 16

वल्मीकस्योपरिष्टाद्वै निपपात महाशनिः । तस्मिन्वर्षति पर्जन्ये शीतवातातिदुःसहे

താങ്ങാനാകാത്ത തണുത്ത കാറ്റുകൾക്കിടയിൽ പർജന്യൻ മഴ പെയ്യുമ്പോൾ, വൽമീകത്തിന്റെ മുകളിൽ വാസ്തവത്തിൽ ഒരു മഹാവജ്രാഘാതം പതിച്ചു।

Verse 17

वल्मीकशिखरं ध्वस्तं बभूवाशनिताडि तम् । विशीर्णशिखरे तस्मिन्वल्मीकेऽशनिताडिते

വജ്രാഘാതത്തിൽ വൽമീകത്തിന്റെ ശിഖരം തകർന്നു. മിന്നലിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ ആ വൽമീകത്തിന്റെ മുകളിൽ ഭാഗം പൊട്ടി ചിതറിയപ്പോൾ,

Verse 18

सेहेतिदुःसहां वृष्टिं वत्सनाभो विचिंतयन् । महर्षौ वर्षधाराभिः पीड्यमाने दिवानि शम्

‘ഈ അസഹ്യമായ മഴയും അദ്ദേഹം സഹിക്കട്ടെ’ എന്ന് വത്സനാഭൻ ചിന്തിച്ചു; മഹർഷി മഴധാരകളാൽ പീഡിതനായിട്ടും ശാന്തിയോടെ ദിനങ്ങൾ കഴിച്ചു।

Verse 19

धर्मस्य चेतसि कृपा संबभूवातिभूयसी । स धर्मश्चिंतयामास वत्सनाभे तपस्यति

ധർമ്മത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അത്യധികമായ കരുണ ഉദിച്ചു. വത്സനാഭൻ തപസ്സിൽ തുടരുമ്പോൾ ധർമ്മൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.

Verse 20

पतत्यप्यतिवर्षेऽयं तपसो न निवर्तते । अहोऽस्य वत्सनाभस्य धर्मैकायत्तचित्तता

മുസലധാര മഴ പെയ്താലും അവൻ തപസ്സിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നില്ല. അഹോ! വത്സനാഭന്റെ ചിത്തം ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം പൂർണ്ണമായി ആശ്രിതം!

Verse 21

इति चिंतयतस्तस्य मातिरेवमजायत । अहं वै माहिषं रूपं सुमहांतं मनोहरम्

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവനിൽ ഈ നിശ്ചയം ഉദിച്ചു—“ഞാൻ മഹത്തും മനോഹരവുമായ മഹിഷരൂപം ധരിക്കും.”

Verse 22

वर्षधारानिपातानां सोढारं कठिनत्वचम् । स्वीकृत्य माहिषं रूपं स्थास्याम्युपरि योगिनः

“മഴധാരകളുടെ പ്രഹരം സഹിക്കാവുന്ന കഠിനചർമ്മമുള്ള മഹിഷരൂപം സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ യോഗിയുടെ മീതെ നിന്നു (അവനെ മറച്ച്) കാക്കും.”

Verse 23

न हि बाधिष्यते वर्षं महावेगयुतं त्वपि । धर्म एवं विनिश्चित्य धाराः पृष्ठेन धारयन्

“മഹാവേഗമുള്ള മഴ പോലും അവനെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുകയില്ല.” എന്ന് നിശ്ചയിച്ച് ധർമ്മൻ തന്റെ പുറത്ത് മഴധാരകൾ സഹിച്ചു വഹിച്ചു.

Verse 24

वत्सनाभोपरि तदा गात्रमाच्छाद्य तस्थिवान् । ततः सप्तदिनांते तु तद्वै वर्षमुपारमत्

അപ്പോൾ അവൻ വത്സനാഭന്റെ മേൽ തന്റെ ദേഹം മറച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊണ്ടു. പിന്നെ ഏഴ് ദിവസങ്ങളുടെ അവസാനം ആ മഴ തീർച്ചയായും നിന്നുപോയി.

Verse 25

ततो महिषरूपी स धर्मोऽतिकृपया युतः । तद्वै वल्मीकमुत्सृज्य नातिदूरे ह्यवर्त्तत

പിന്നീട് മഹിഷരൂപിയായും മഹാകരുണയാൽ നിറഞ്ഞവനായും ആയ ധർമ്മൻ ആ വൽമീകം വിട്ട്, അധികം ദൂരമല്ലാതെ അവിടെയടുത്ത് തന്നെ നിന്നു.

Verse 26

ततो निवृते वर्षे तु वत्सनाभो महामुनिः । निवृत्तस्तपसस्तू र्णं दिशः सर्वा व्यलोकयन्

മഴ നിർത്തിയപ്പോൾ മഹാമുനി വത്സനാഭൻ ഉടൻ തന്നെ തപസ്സിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച് എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി.

Verse 27

स्थितोऽहं वृष्टिसंपाते कुर्वन्नद्य महत्तपः । पृथिवी सलिलाक्लिन्ना दृश्यते सर्वतोदिशम्

‘മഴയുടെ പ്രചണ്ഡ പ്രഹരത്തിൽ ഞാൻ നിന്നുകൊണ്ട് ഈ മഹത്തപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു. ജലത്തിൽ നനഞ്ഞ ഭൂമി എല്ലാദിക്കിലും കാണപ്പെടുന്നു.’

Verse 28

शिखराणि गिरीणां च वना न्युपवनानि च । आश्रमाणि महर्षीणामाप्लुतानि जलैर्नवैः

പർവ്വതശിഖരങ്ങളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും മഹർഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളും—എല്ലാം പുതുജലത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു.

Verse 29

एवमादीनि सर्वाणि दृष्ट्वा प्रमुदितोऽभवत् । चिंतयामास धर्मात्मा वत्सना भो महामुनिः

ഇവയൊക്കെയും കണ്ടു ധർമ്മാത്മനായ മഹാമുനി വത്സനാഭൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; എങ്കിലും ഹൃദയത്തിൽ ധർമ്മനിഷ്ഠയോടെ അദ്ദേഹം ആഴമായി ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി.

Verse 30

अहमस्मिन्महावर्षे नूनं केनापि रक्षितः । वर्षत्यस्मिन्महावर्षे जीवितं त्वन्यथा कुतः

“ഈ മഹാവർഷത്തിൽ തീർച്ചയായും ആരോ എന്നെ രക്ഷിച്ചു; ഇത്തരമൊരു പ്രളയമഴ പെയ്യുമ്പോൾ അല്ലെങ്കിൽ ജീവൻ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും?”

Verse 31

विचिंत्यैवं मुनिश्रेष्ठः सर्वत्र समलोकयत् । ततोऽपश्यन्महाकायमदूरादग्रतः स्थितम्

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച മുനിശ്രേഷ്ഠൻ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും നോക്കി. അപ്പോൾ മുന്നിൽ, അധികം ദൂരമല്ലാതെ, മഹാകായനായ ഒരുസത്ത്വം നിൽക്കുന്നതു കണ്ടു.

Verse 32

महिषं नीलवर्णं च वत्सनाभस्तपोधनः । महिषं तं समुद्दिश्य मनसा समचिंतयत्

തപോധനനായ വത്സനാഭൻ നീലവർണ്ണമുള്ള മഹിഷത്തെ കണ്ടു. ആ മഹിഷത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി അദ്ദേഹം മനസ്സിൽ തന്നെ ആലോചിച്ചു.

Verse 33

तिर्यग्योनिष्वपि कथं दृश्यते धर्मशीलता । यतो ह्यहं महावर्षान्महिषेणाभिरक्षितः

“തിര്യഗ്യോനിയിൽ ജനിച്ച ജീവികളിലും ധർമ്മശീലത എങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നു? കാരണം ഈ മഹിഷം തന്നെയാണ് മഹാവർഷത്തിൽ എന്നെ രക്ഷിച്ചത്.”

Verse 34

दीर्घमायुरमुष्यास्तु यन्मां रक्षितवानिह । इत्यादि स विचिंत्यैवं तपसे पुनरुद्ययौ

“ഇവിടെ എന്നെ രക്ഷിച്ച അവന് ദീർഘായുസ്സുണ്ടാകട്ടെ.” ഇങ്ങനെ മുതലായവ ചിന്തിച്ച് അദ്ദേഹം വീണ്ടും തപസ്സിലേയ്ക്ക് ഉത്സുകനായി.

Verse 35

तं पुनश्च तपस्यंतं दृष्ट्वा महिषरूपधृक् । रोमांचावृतसर्वांगः प्रमोदमगमद्भृशम्

അദ്ദേഹം വീണ്ടും തപസ്സിൽ ലീനനായിരിക്കുന്നതു കണ്ട മഹിഷരൂപധാരി, ശരീരമൊട്ടാകെ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞ് അത്യന്താനന്ദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 36

वत्सनाभस्य हि मुनेः पुनश्चैव तपस्यतः । मनः पूर्ववदेकाग्रं परब्रह्मणि नाभवत्

എങ്കിലും മുനി വത്സനാഭൻ വീണ്ടും തപസ്സു ചെയ്തിട്ടും, മുമ്പുപോലെ പരബ്രഹ്മത്തിൽ മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാകുകയില്ലായിരുന്നു.

Verse 37

स विषण्णमना भूत्वा वत्सनाभो व्यचिंतयत् । न भवेद्यदि नैर्मल्यं तदा स्याच्चंचलं मनः

വിഷണ്ണഹൃദയനായി വത്സനാഭൻ ചിന്തിച്ചു—“നിർമലത ഇല്ലെങ്കിൽ മനസ്സ് തീർച്ചയായും ചഞ്ചലമാകും.”

Verse 38

मनश्च पापबाहुल्ये निर्मलं नैव जायते । पापलेशोपि मे नास्ति कथं लोला यते मनः

“പാപം അധികമായാൽ മനസ്സ് ഒരിക്കലും നിർമ്മലമാകില്ല. എന്നാൽ എനിക്കു പാപത്തിന്റെ ലേശംപോലും ഇല്ല—എങ്കിൽ എന്റെ മനസ്സ് എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ അലയുന്നു?”

Verse 39

अचिंतयद्दोषहेतुं वत्सनाभः पुनःपुनः । स विचिंत्य विनिश्चित्य निनिंदात्मानमंजसा

വത്സനാഭൻ തന്റെ കുറ്റത്തിന്റെ കാരണത്തെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു. നന്നായി ആലോചിച്ച് ഉറപ്പിലെത്തി, നേരെ തന്നെത്തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി.

Verse 40

धिङ्मामद्य दुरात्मानमहो मूढोस्म्यहं भृशम् । कृतघ्नता महादोषो मामद्य समुपागतः

ഇന്ന് എന്നെ—ഈ ദുഷ്ടാത്മാവിനെ—ധിക്കരിക്കട്ടെ! അയ്യോ, ഞാൻ അത്യന്തം മൂഢൻ. കൃതഘ്നതയുടെ മഹാദോഷം ഇന്ന് എന്നിലേക്കു വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 41

यदीदृशान्महावर्षात्त्रातारं महिषोत्तमम् । तिष्ठाम्यपूजयन्नेव ततो मे भूत्कृतघ्नता

ഇത്തരം മഹാവർഷത്തിനു ശേഷവും ഞാൻ ആ രക്ഷകനായ—ശ്രേഷ്ഠ വൃഷഭനെ—പൂജിക്കാതെ തന്നെ നില്ക്കുന്നുവെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും കൃതഘ്നത എനിക്കു വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 42

कृतघ्नता महान्दोषः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः । कृतघ्नस्य न वै लोकाः कृतघ्नस्य न बांधवाः

കൃതഘ്നത മഹാദോഷമാണ്; കൃതഘ്നനു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല. കൃതഘ്നനു പുണ്യലോകങ്ങളില്ല; കൃതഘ്നനു യഥാർത്ഥ ബന്ധുക്കളുമില്ല.

Verse 43

कृतघ्नतादोष वलान्मम चित्तं मलीमसम् । कृतघ्ना नरकं यांति ये च विश्वस्तघातिनः

കൃതഘ്നതയുടെ ദോഷബലത്താൽ എന്റെ ചിത്തം മലിനമായി. കൃതഘ്നർ നരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; വിശ്വസിച്ചവരെ വഞ്ചിക്കുന്നവരും അതുപോലെ.

Verse 44

निष्कृतिं नैव पश्यामि कृतघ्नानां कथंचन । ऋते प्राणपरित्यागाद्धर्मज्ञानां वचो यथा

കൃതഘ്നർക്കു യാതൊരു പ്രായശ്ചിത്തവും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; ധർമ്മജ്ഞരുടെ വചനപ്രകാരം പ്രാണത്യാഗം ഒഴികെ മറ്റൊരു മാർഗമില്ല।

Verse 45

पित्रोरभरणं कृत्वा ह्यदत्त्वा गुरुदक्षिणाम् । कृतघ्नतां च संप्राप्य मरणांता हि निष्कृतिः

മാതാപിതാക്കളുടെ പോഷണഭാരം ഏൽപ്പിച്ച്, ഗുരുദക്ഷിണ നൽകാതെ കൃതഘ്നതയിൽ പതിച്ചാൽ—അതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം സത്യമായി മരണാന്തം വരെയാണ്।

Verse 46

तस्मात्प्राणान्परित्यज्य प्रायश्चित्तं चराम्यहम् । इति निश्चित्य मनसा वत्सनाभो महामुनिः

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്ത് പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കും—എന്ന് മനസ്സിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത് മഹാമുനി വത്സനാഭൻ തീരുമാനിച്ചു।

Verse 47

तृणीकृत्य निजान्प्राणान्निःसंगेनांतरा त्मना । मेरोः शिखरमारूढः प्रायश्चित्तचिकीर्षया

സ്വന്തം പ്രാണങ്ങളെ തൃണമെന്നപോലെ കണക്കാക്കി, അന്തരാത്മയിൽ അസക്തനായി, പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അദ്ദേഹം മേരുവിന്റെ ശിഖരത്തിൽ കയറി।

Verse 48

सुमेरुशिखरात्तस्मादियेष पतितुं मुनिः । तस्मिन्पतितुमारब्धे मा त्वरिष्ठा इति ब्रुवन् । त्यक्तमाहिषरूपः सन्धर्म एव न्यवारयत्

സുമേരുവിന്റെ ശിഖരത്തിൽ നിന്ന് മുനി വീഴാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു; വീഴൽ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ ‘ത്വരിക്കരുത്’ എന്ന് പറഞ്ഞു, കാളരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച ധർമ്മൻ തന്നെ അവനെ തടഞ്ഞു।

Verse 49

धर्म उवाच । वत्सनाभ महाप्राज्ञ जीवस्व बहुवत्सरान्

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വത്സനാഭ, മഹാപ്രാജ്ഞനേ! നീ അനേകം വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ചിരിക്കട്ടെ।

Verse 50

परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते देहत्यागचिकीर्षया । न हि त्वद्धर्मकक्षायां लोके कश्चित्समोऽस्ति वै

നിനക്കു മംഗളം; ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുവാനുള്ള നിന്റെ നിശ്ചയത്തിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാകുന്നു. നീ പ്രവേശിച്ച ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ഈ ലോകത്ത് നിനക്കു തുല്യൻ ആരുമില്ല।

Verse 51

यद्यपि प्राणसंत्यागः कृतघ्ने निष्कृतिर्भवेत् । तथापि धर्मशीलत्वात्तवान्यां निष्कृतिं वदे

കൃതഘ്ന പാപിക്കു പ്രാണത്യാഗം പ്രായശ്ചിത്തമാകാമെങ്കിലും, നീ ധർമ്മശീലനായതിനാൽ നിനക്കായി മറ്റൊരു പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 52

शंखतीर्थाभिधं तीर्थमस्ति वै गंधमादने । शांत्यर्थमस्य पापस्य तत्र स्नाहि समाहितः

ഗന്ധമാദനത്തിൽ ‘ശംഖതീർത്ഥം’ എന്നൊരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്. ഈ പാപത്തിന്റെ ശാന്തിക്കായി നീ അവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തനായി സ്നാനം ചെയ്യുക।

Verse 53

प्राप्स्यसे चित्तशुद्धिं त्वमतो विगतकल्मषः । ततश्च लब्धविज्ञानः प्राप्स्यसे शाश्वतं पदम्

അപ്പോൾ നീ ചിത്തശുദ്ധി പ്രാപിക്കും; നിന്റെ കല്മഷം നീങ്ങും. തുടർന്ന് സത്യവിജ്ഞാനം ലഭിച്ചവനായി നീ ശാശ്വത പദം പ്രാപിക്കും।

Verse 54

अहं धर्मोस्मि योगीन्द्र सत्यमेव ब्रवीमि ते । इति धर्मवचः श्रुत्वा वत्सनाभो महामुनिः

“ഹേ യോഗീന്ദ്രാ! ഞാൻ ധർമ്മം തന്നേ; ഞാൻ നിന്നോട് സത്യമാത്രം പറയുന്നു.” ധർമ്മവചനം കേട്ട് മഹാമുനി വത്സനാഭൻ…

Verse 55

स्नातुकामः शंखतीर्थे गंधमादनमन्वगात् । शंखतीर्थं च संप्राप्य तत्र सस्नौ महामुनिः

ശംഖതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു അദ്ദേഹം ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പോയി. ശംഖതീർത്ഥം പ്രാപിച്ച് മഹാമുനി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 56

ततो विगतपापस्य मनो निर्मलतां गतम् । ततोऽचिरेण कालेन ब्रह्मभूयमगान्मुनिः

അപ്പോൾ അവന്റെ പാപം നീങ്ങി മനസ്സ് നിർമലമായി. അല്പകാലത്തിനകം മുനി ബ്രഹ്മഭാവം (ബ്രഹ്മൈക്യം) പ്രാപിച്ചു.

Verse 57

एवं वः कथितं विप्राः शंखतीर्थस्य वैभवम् । यत्र हि स्नानमात्रेण कृतघ्नोऽपि विमुच्यते

“ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഇങ്ങനെ ഞാൻ ശംഖതീർത്ഥത്തിന്റെ വൈഭവം പറഞ്ഞു—അവിടെ സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ കൃതഘ്നനും മോചിതനാകുന്നു.”

Verse 58

मातृद्रोही पितृद्रोही गुरुद्रोही तथैव च । अन्ये कृतघ्ननिवहा मुच्यंतेऽत्र निमज्जनात्

“ഇവിടെ മുങ്ങുന്നതുകൊണ്ട് മാതൃദ്രോഹി, പിതൃദ്രോഹി, ഗുരുദ്രോഹി എന്നിവരും മറ്റു കൃതഘ്നരുടെ കൂട്ടവും മോചിതരാകുന്നു.”

Verse 59

अतः कृतघ्नैर्मनुजैः सेवनीयमिदं सदा । अहो तीर्थस्य माहात्म्यं यत्कृतघ्नोपि मुच्यते

അതുകൊണ്ട് കൃതഘ്നരായ മനുഷ്യരും സദാ ഈ തീർത്ഥത്തെ ആശ്രയിച്ച് സേവിക്കേണ്ടതാണ്. അഹോ, ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം എത്ര അത്ഭുതം—കൃതഘ്നനും ഇതാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 60

अकृत्वा भरणं पित्रोरदत्त्वा गुरुदक्षिणाम् । कृतघ्नतां च संप्राप्य मरणांता हि निष्कृतिः

മാതാപിതാക്കളുടെ ഭരണം ചെയ്യാതെയും ഗുരുദക്ഷിണ നൽകാതെയും കൃതഘ്നതയിൽ പതിക്കുന്നവന്—ആ ദോഷത്തിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം മരണംവരെ നീളുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 61

इह तु स्नानमात्रेण कृतघ्नस्यापि निष्कृतिः । कृतघ्नतापि तत्तीर्थे स्नानमात्राद्विनश्यति

എന്നാൽ ഇവിടെ സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ കൃതഘ്നനുമുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം ലഭിക്കുന്നു. ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടു കൃതഘ്നതയുടെ മലിനതയും നശിക്കുന്നു.

Verse 62

अन्येषां तुच्छपापानां सर्वेषां किमुताधुना

അപ്പോൾ മറ്റു എല്ലാ ചെറുപാപങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇനി എന്ത് പറയേണ്ടത്?

Verse 63

अध्यायमेनं पठेद्भक्तियुक्तः कृतघ्नोपि मर्त्याः स पापाद्विमुक्तः । विशुद्धांतरात्मा गतः सत्यलोकं समं ब्रह्मणा मोक्षमप्याशु गच्छेत्

ഭക്തിയോടെ ഈ അധ്യായം പാരായണം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യൻ—കൃതഘ്നനായാലും—പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു. അന്തഃകരണം വിശുദ്ധമായി സത്യലോകത്തിൽ ചെന്നു, ബ്രഹ്മസമമായ പദം പ്രാപിച്ച്, शीഘ്രം മോക്ഷവും നേടുന്നു.