Adhyaya 23

Verse 1

श्रीसूत उवाच । अग्नितीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा चक्रतीर्थं ततो व्रजेत्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—സകലപാപനാശകമായ ‘അഗ്നിതീർത്ഥം’ എന്ന തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ശുദ്ധാത്മാവായി, തുടർന്ന് ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

यंयं कामं समुद्दिश्य चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ ഏത് ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധരിച്ചു മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്യുമോ, ആ ആഗ്രഹം തന്നെയവൻ പ്രാപിക്കും.

Verse 3

पुराहिर्बुध्न्यनामा तु महर्षिः संशित व्रतः । सुदर्शनमुपास्तास्मिंस्तपस्वी गंधमादने

പൂർവകാലത്ത് ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ അഹിർബുധ്ന്യനാമ മഹർഷി, ദൃഢവ്രതനായ തപസ്വി, അവിടെ സുദർശനനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ഉപാസിച്ചു।

Verse 4

तपस्यंतं मुनिं तत्र राक्षसा घोररूपिणः । अबाधंत सदा विप्रास्तपोविघ्नैकतत्पराः

അവിടെ തപസ്സിൽ ലീനനായ ആ മുനിയെ ഭീകരരൂപികളായ രാക്ഷസർ നിരന്തരം ഉപദ്രവിച്ചു; ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അവർ തപോവിഘ്നം വരുത്തുന്നതിലേ മാത്രം തൽപരരായിരുന്നു।

Verse 5

सुदर्शनं तदागत्य भक्तरक्षणवांछया । यातुधानान्बाधमानान्न्यवधीर्लीलया पुरा

അപ്പോൾ ഭക്തനെ രക്ഷിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ സുദർശനൻ അവിടെ എത്തി, ഉപദ്രവിച്ച യാതുധാനന്മാരെ പൂർവകാലത്ത് ലീലാമാത്രമായി വധിച്ചു।

Verse 6

तदाप्रभृति तच्चक्रं भक्तप्रार्थनया द्विजाः । अहिर्बुध्न्यकृते तीर्थे सन्निधानं सदाऽकरोत्

അന്നുമുതൽ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഭക്തന്റെ പ്രാർത്ഥനയാൽ ആ ചക്രം അഹിർബുധ്ന്യൻ സ്ഥാപിച്ച തീർത്ഥത്തിൽ നിത്യസന്നിധാനം സ്വീകരിച്ചു।

Verse 7

तदाप्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमितीर्यते । सुदर्शनप्रसादेन तत्र तीर्थे निमज्जनात्

അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ‘ചക്രതീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി; സുദർശന്റെ പ്രസാദത്താൽ ആ തീർത്ഥത്തിൽ മുങ്ങിസ്നാനം ചെയ്താൽ ശുഭഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 8

रक्षःपिशाचा दिकृता पीडा नास्त्येव कर्हिचित् । स्नात्वास्मिन्पावने तीर्थे छिन्नपाणिः पुरा रविः । स हिरण्यमयौ पाणी लब्धवांस्तीर्थवैभवात्

ഈ പാവന തീർത്ഥത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നവർക്കു രാക്ഷസ‑പിശാചാദികളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പീഡ ഒരിക്കലും സംഭവിക്കുകയില്ല. പുരാതനകാലത്ത് ഛിന്നഹസ്തനായ രവി (സൂര്യൻ) ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, തീർത്ഥമഹിമയാൽ സ്വർണമയമായ രണ്ടു കൈകൾ നേടി.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । छिन्नपाणिः कथमभूदादित्यः सूतनंदन । यथा च लब्धवान्पाणी सौवर्णौ तद्वदस्व नः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതനന്ദന! ആദിത്യൻ എങ്ങനെ ഛിന്നഹസ്തനായി? പിന്നെ അവൻ ആ സ്വർണമയമായ രണ്ടു കൈകൾ എങ്ങനെ നേടി? ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 10

श्रीसूत उवाच । इंद्रादयः सुराः पूर्वं संततं दैत्यपीडिताः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ ദൈത്യന്മാരാൽ നിരന്തരം പീഡിതരായിരുന്നു.

Verse 11

किं कुर्म इति संचित्य संभूय सममंत्रयन् । बृहस्पतिं पुरस्कृत्य मंत्रयित्वा चिरं सुराः

“നാം എന്തു ചെയ്യണം?” എന്നു ചിന്തിച്ച് ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചു കൂടി പരസ്പരം ആലോചിച്ചു. ബൃഹസ്പതിയെ മുൻനിർത്തി അവർ ദീർഘനേരം മന്ത്രിച്ചു.

Verse 12

तुरासाहं पुरोधाय धाम स्वायंभुवं ययुः । ते ब्रह्माणं समासाद्य दृष्ट्वा स्तुत्वा च भक्तितः

തുരാസാഹനെ നേതാവാക്കി അവർ സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാ)യുടെ ധാമത്തിലേക്കു പോയി. അവിടെ ബ്രഹ്മാവിനെ ദർശിച്ച് ഭക്തിയോടെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 13

ततो व्यजिज्ञपस्तस्मै स्वेषामागमकारणम् । सुरा ऊचुः । भगवन्भारतीनाथ दैत्या ह्यस्मान्बलोत्कटाः

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ വരവിന്റെ കാരണമവനോട് അറിയിച്ചു. ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ, ഭാരതിനാഥാ! അതിബലവാന്മാരായ ദൈത്യർ ഞങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.”

Verse 14

बाधंते सततं देव तत्र ब्रूहि प्रतिक्रियाम् । इत्युक्तः स सुरैर्ब्रह्मा तानाह कृपया वचः

“ഹേ ദേവാ! അവർ ഞങ്ങളെ നിരന്തരം ഉപദ്രവിക്കുന്നു; അതിന് പ്രതിവിധി പറയുക.” എന്ന് ദേവന്മാർ പറഞ്ഞപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് കരുണയോടെ അവരോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । मा भैष्ट यूयं विबुधास्तत्रोपायं ब्रवीम्यहम् । माहेश्वरं महायज्ञमसुराणां विनाशनम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— “ഹേ വിബുധന്മാരേ, ഭയപ്പെടരുത്; ഇതിന്റെ ഉപായം ഞാൻ പറയുന്നു. അസുരനാശകമായ മാഹേശ്വര മഹായജ്ഞം നടത്തുക.”

Verse 16

प्रारभध्वं सुरा यूयं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । अयं च दैवतैः सर्वैर्विधिलोभं विना कृतः

“ഹേ ദേവന്മാരേ! തത്ത്വദർശികളായ മുനികളോടൊപ്പം നിങ്ങൾ ഇത് ആരംഭിക്കൂ. കൂടാതെ എല്ലാ ദേവന്മാരും വിധിഫലലോഭമില്ലാതെ ഈ യജ്ഞം നിർവഹിക്കട്ടെ.”

Verse 17

माहेश्वरो महायज्ञः क्रियतां गंधमादने । यदि ह्यन्यत्र तं यज्ञं कुर्युस्तद्विबुधर्षभाः

“ഗന്ധമാദനത്തിൽ മാഹേശ്വര മഹായജ്ഞം നടത്തപ്പെടട്ടെ. കാരണം, ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ആ യജ്ഞം മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ചെയ്താൽ…”

Verse 18

यज्ञविघ्नं तदा कुर्युर्दुरात्मानः सुरद्विषः । क्रियते यद्ययं यज्ञो गंधमादनपर्वते

അപ്പോൾ ദേവദ്വേഷികളായ ദുഷ്ടാത്മാക്കൾ യജ്ഞത്തിൽ വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കും; എന്നാൽ ഈ യജ്ഞം ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ നടത്തുകയാണെങ്കിൽ…

Verse 19

सुदर्शनप्रसादेन नैव विघ्नो भवेत्तदा । अहिर्बुध्न्याभिधानस्य महर्षेर्गंधमादने

സുദർശനന്റെ പ്രസാദത്താൽ അപ്പോൾ ഒരു വിഘ്നവും ഉണ്ടാകുകയില്ല; ഗന്ധമാദനത്തിൽ ‘അഹിർബുധ്ന്യ’ എന്ന മഹർഷി വസിക്കുന്നു।

Verse 20

अनुग्रहाय तत्तीर्थे सन्निधत्ते सुदर्शनम् । अतः कुरुध्वं भो यूयं तं यज्ञं गंधमादने

അനുഗ്രഹത്തിനായി ആ തീർത്ഥത്തിൽ സുദർശനം സന്നിധിയായി വസിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഹേ നിങ്ങളെല്ലാവരും, ആ യജ്ഞം ഗന്ധമാദനത്തിൽ നടത്തുവിൻ।

Verse 21

नातिदूरे चक्रतीर्थादसुराणां विनाशकम् । ततस्ते ब्रह्मवचसा सहसा गंधमादनम्

അസുരനാശകമായ ചക്രതീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് അതിദൂരമല്ല; പിന്നെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനത്താൽ പ്രേരിതരായി അവർ ഉടൻ ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞു।

Verse 22

बृहस्पतिं पुरस्कृत्य जग्मुर्यज्ञचिकीर्षया । ते प्रणम्य महात्मानमहिर्बुध्न्यं मुनीश्वरम्

ബൃഹസ്പതിയെ മുൻനിർത്തി അവർ യജ്ഞം സിദ്ധിപ്പിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് പുറപ്പെട്ടു. പ്രണാമം ചെയ്ത് മഹാത്മാവായ മുനീശ്വരൻ അഹിർബുധ്ന്യനെ വന്ദിച്ചു।

Verse 23

अकल्पयन्यज्ञवाटन्नातिदूरे तदाश्रमात् । यज्ञकर्मसु निष्णातैः सहितास्ते तपोधनैः

തപോധനരായ ആ തപസ്വികൾ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിൽ നിഷ്ണാതരായവരോടുകൂടെ, ആ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് അതിദൂരമല്ലാത്തിടത്ത് യജ്ഞവാടിക ഒരുക്കി।

Verse 24

इष्टिमारेभिरे देवा असुराणां विनाशिनीम् । तस्मिन्कर्मणि होतासीत्स्वयमेव बृहस्पतिः

ദേവന്മാർ അസുരവിനാശിനിയായ ഇഷ്ടി യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു; ആ കർമത്തിൽ സ്വയം ബൃഹസ്പതി ഹോതാവായി നിന്നു।

Verse 25

बभूव मैत्रावरुणो जयंतः पाकशासनिः । अच्छावाको बभूवात्र वसूनामष्टमो वसुः

പാകശാസനനായ ഇന്ദ്രന്റെ പുത്രൻ ജയന്തൻ മൈത്രാവരുണനായി; ഇവിടെ വസുക്കളിൽ എട്ടാമൻ അച്ഛാവാകനായി സേവിച്ചു।

Verse 26

ग्रावस्तुदभवत्तत्र शक्तिपुत्रः पराशरः । अष्टावक्रो महातेजा अध्वर्युधुरमूढवान्

അവിടെ ശക്തിപുത്രനായ പരാശരൻ ഗ്രാവസ്തുതനായി; മഹാതേജസ്സുള്ള അഷ്ടാവക്രൻ അധ്വര്യുവിന്റെ പദവി വഹിച്ചു।

Verse 27

तत्र प्रतिप्रस्थाताभूद्विश्वामित्रो महामुनिः । नेष्टा बभूव वरुण उन्नेता च धनेश्वरः

അവിടെ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ പ്രതിപ്രസ്ഥാതാവായി; വരുണൻ നേഷ്ടാവായി, ധനേശ്വരൻ (കുബേരൻ) ഉന്നേതാവായി നിന്നു।

Verse 28

ब्रह्मा बभूव सविता यज्ञस्यार्धधुरं वहन् । बभूव ब्राह्मणाच्छंसी वसिष्ठो ब्रह्मणोत्तमः

സവിതാവ് യാഗത്തിന്റെ പകുതി ഭാരവും വഹിച്ച് ബ്രഹ്മാ-പുരോഹിതനായി; ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠൻ ബ്രാഹ്മണാച്ഛംസിയായി.

Verse 29

आग्नीध्रोऽभूच्छुनःशेपः पोता जातश्च पावकः । उद्गाता वायुरभवत्प्रस्तोता च परेतराट्

ശുനഃശേപൻ ആഗ്നീധ്രനായി, പാവകൻ പോതൃയായി സേവിച്ചു; വായു ഉദ്ഗാതാവായി, പരേതരാട് പ്രസ്തോതാവായി.

Verse 30

प्रतिहर्ता तु तत्रासीदगस्त्यः कुंभसंभवः । सुब्रह्मण्यो मधुच्छंदा विश्वामित्रात्मजो महान्

അവിടെ കുംഭസംബവനായ അഗസ്ത്യൻ പ്രതിഹർത്താവായി; വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രനായ മഹാൻ മധുഛ്ഛന്ദസ് സുബ്രഹ്മണ്യനായി.

Verse 31

यजमानः स्वयमभूद्देवराजः पुरंदरः । उपद्रष्टा बभूवात्र व्यासपुत्रः शुको मुनिः

ദേവരാജൻ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) സ്വയം യജമാനനായി; ഇവിടെ വ്യാസപുത്രനായ മുനി ശുകൻ ഉപദ്രഷ്ടാവായി (സാക്ഷി-പരിശോധകനായി) നിന്നു.

Verse 32

ततस्ते ऋत्विजः सर्वे देवराजं पुरंदरम् । विधिवद्दीक्षयांचक्रुस्तत्र माहेश्वरे क्रतौ

അതിനുശേഷം ആ മാഹേശ്വര ക്രതുവിൽ അവിടെയുള്ള എല്ലാ ഋത്വിജന്മാരും വിധിപ്രകാരം ദേവരാജൻ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെ ദീക്ഷിപ്പിച്ചു.

Verse 33

प्रावर्तत महायज्ञ एवं वै गंधमादने । सुदर्शनप्रभावेन दुःसहेनातिपीडिताः

ഇങ്ങനെ ഗന്ധമാദനത്തിൽ മഹായജ്ഞം ആരംഭിച്ചു. സുദർശനത്തിന്റെ അസഹ്യപ്രഭാവത്തിൽ അതിയായി പീഡിതരായി വിഘ്നകാരക സേനകൾ അടക്കപ്പെട്ടു.

Verse 34

नाविंदन्नसुरास्तत्र रंध्रं यज्ञे प्रवर्तिते । एवन्निरंतरायोऽसौ प्रावर्तत महा क्रतुः

യജ്ഞം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ അവിടെ അസുരന്മാർക്ക് വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കാൻ ഒരു വിടവുമില്ലായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ ആ മഹാക്രതു നിർവിഘ്നമായി മുന്നേറി.

Verse 35

भक्षयंश्च हरिस्तत्र जज्वाल हुतवाहनः । विधिवत्कर्मजालानि कृत्वाध्वर्युरसंभ्रमात्

അവിടെ ഹരി ഹവിസ്സ് ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ ഹുതവാഹന അഗ്നി ജ്വലിച്ചു. അധ്വര്യു അശാന്തിയില്ലാതെ വിധിപ്രകാരം സമസ്ത കർമ്മക്രമവും നിർവഹിച്ചു.

Verse 36

मंत्रपूतं पुरोडाशं जुहवामास पावके । हुतशेषं पुरोडाशं विभज्याध्वर्युरादरात्

മന്ത്രപൂതമായ പുരോഡാശം അദ്ദേഹം പാവകാഗ്നിയിൽ ആഹുതിയായി അർപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് അധ്വര്യു ആദരത്തോടെ ഹുതശേഷ പുരോഡാശം വിഭജിച്ചു.

Verse 37

ऋत्विग्भ्यो होतृमुख्येभ्यः प्रददौ पापनाशनम् । सवित्रे ब्रह्मणे चैकमत्युग्रतरतेजसम्

ഹോതൃമുഖ്യരായ ഋത്വിജന്മാർക്ക് പാപനാശകമായ പങ്ക് അദ്ദേഹം നൽകി. സവിതാവിനും ബ്രഹ്മാവിനും ഓരോ പങ്ക് നൽകി; അത് അത്യുഗ്ര തേജസ്സാൽ ദീപ്തമായിരുന്നു.

Verse 38

ददौ तत्र पुरोडाशभागं प्राशित्रनामकम् । प्रतिजग्राह पाणिभ्यां प्राशित्रं सविता तदा

അവിടെ അദ്ദേഹം 'പ്രാശിത്രം' എന്ന പേരുള്ള പുരോഡാശത്തിന്റെ ഭാഗം നൽകി. അപ്പോൾ സവിതാവ് ആ പ്രാശിത്രത്തെ തന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് സ്വീകരിച്ചു.

Verse 39

सवित्रा स्पृष्टमात्रं सत्तत्प्राशित्रं दुरासदम् । तस्य पाणी प्रचिच्छेद पश्यतां सर्वऋत्विजाम्

സവിതാവ് സ്പർശിച്ച ഉടനെ തന്നെ, ആ ഭയങ്കരമായ പ്രാശിത്രം, ഋത്വിക്കുകൾ നോക്കിനിൽക്കെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകൾ ഛേദിച്ചുകളഞ്ഞു.

Verse 40

ततः संछिन्नपाणिः स प्राशित्रेणोग्रतेजसा । किमेतदिति संत्रस्तो विषण्णवदनोऽभवत्

പിന്നീട് ആ ഉഗ്രതേജസ്സുള്ള പ്രാശിത്രത്താൽ കൈകൾ അറുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഭയപ്പെട്ട്, വിഷാദഭാവത്തോടെ "ഇതെന്താണ്?" എന്ന് ചോദിച്ചു.

Verse 41

सविता ऋत्विजः सर्वान्समाहूयेदमब्रवीत् । सवितोवाच । पुरोडाशस्य भागोऽयं मम प्राशित्रनामकः

സവിതാവ് എല്ലാ ഋത്വിക്കുകളെയും വിളിച്ചുവരുത്തി ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു. സവിതാവ് പറഞ്ഞു: "പുരോഡാശത്തിന്റെ 'പ്രാശിത്രം' എന്ന പേരുള്ള ഈ ഭാഗം എന്റേതാണ്."

Verse 42

दत्तश्चिच्छेद मत्पाणी मिषत्स्वेव भवत्स्वपि । अतो भवंतः संभूय सर्व एव हि ऋत्विजः

"നൽകപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും, നിങ്ങളെല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കെ അത് എന്റെ കൈകൾ ഛേദിച്ചു. അതിനാൽ ഋത്വിക്കുകളായ നിങ്ങളെല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്ന്..."

Verse 43

कल्पयंतामिमौ पाणी नोचेद्यज्ञं निहन्म्यमुम् । सवितुर्वाक्यमाकर्ण्य ते सर्वे समचिंतयन्

“ഈ രണ്ടു കൈകളും വീണ്ടും രൂപപ്പെടുത്തുക; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഈ യജ്ഞം നശിപ്പിക്കും।” സവിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവർ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ചു.

Verse 44

तत्र मध्ये मुनींद्राणां देवानां चैव सर्वशः । अष्टावक्रो महातेजा ऋत्विजस्तानभाषत

അവിടെ എല്ലാ മുനീന്ദ്രന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും മദ്ധ്യേ മഹാതേജസ്സുള്ള അഷ്ടാവക്രൻ ആ ഋത്വിജുകളോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 45

अष्टावक्र उवाच । शृणुध्वमृत्विजः सर्वे मम वाक्यं समाहिताः । मयि जीवति विप्रेंद्रा विरिंचानां शतं गतम्

അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ഋത്വിജന്മാരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ വിരിഞ്ചി (ബ്രഹ്മാ)യുടെ നൂറു യുഗചക്രങ്ങൾ കടന്നുപോയിരിക്കുന്നു.”

Verse 46

जायंते च म्रियंते च चतुराननकोटयः । पश्यन्नेव च तान्सर्वानहं प्राणानधारयम्

കോടിക്കണക്കിന് ചതുരാനന ബ്രഹ്മാക്കൾ ജനിക്കുകയും മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവരെ എല്ലാം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കെ ഞാൻ എന്റെ പ്രാണനെ ധരിച്ചു നിലനിന്നു.

Verse 47

तत्र लोकेश्वराभिख्ये वर्तमाने प्रजापतौ । विप्रो हरिहरोनाम निवसञ्छयामलापुरे

അക്കാലത്ത്, ലോകേശ്വരൻ എന്ന പ്രജാപതി ഭരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ശ്യാമലാപുരത്തിൽ ഹരിഹരൻ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ താമസിച്ചു.

Verse 48

व्याधेनारण्यवासेन केल्यर्थं लक्ष्यवेधिना । छिन्नपादोऽभवद्बाणैर्लक्ष्य मध्यं समागतः

അരണ്യവാസിയായ വ്യാധൻ വിനോദാർത്ഥം ലക്ഷ്യവേധം ചെയ്തു ബാണങ്ങൾ വിട്ടു; ലക്ഷ്യത്തിന്റെ മദ്ധ്യം തന്നെ തട്ടി അവന്റെ പാദങ്ങൾ ഛിന്നമായി.

Verse 49

स गंधमादनं प्राप्य मुनिभिः प्रेरितस्तदा । स्नात्वा च मुनितीर्थेऽस्मिन्प्राप्तवांश्चरणौ पुरा

അപ്പോൾ മുനിമാരുടെ പ്രേരണയാൽ അവൻ ഗന്ധമാദനത്തിലെത്തി; ഈ മുനിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മുൻപുപോലെ തന്നെ പാദങ്ങൾ വീണ്ടും ലഭിച്ചു.

Verse 50

तदा पुण्यमिदं तीर्थं मुनितीर्थमितीरितम् । इदानीं चक्रतीर्थाख्यं चक्रनाम त्वविंदत

മുമ്പ് ഈ പുണ്യതീർത്ഥം ‘മുനിതീർത്ഥം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ ഇത് ‘ചക്രതീർത്ഥം’ എന്ന നാമം, ചക്രനാമം, പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 51

तदत्र क्रियतां स्नानं प्राशित्रच्छिन्नपाणिना । मुनितीर्थे सवित्रापि युष्माकं यदि रोचते

അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ മുനിതീർത്ഥത്തിൽ പ്രാശിത്രം സ്വീകരിച്ചതിനാൽ കൈകൾ ഛിന്നമായവൻ സ്നാനം ചെയ്യട്ടെ; നിങ്ങള്ക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ സവിതാവും ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യട്ടെ.

Verse 52

ऋत्विजः कथितास्त्वेवमष्टावक्रमहर्षिणा । सवितारमभाषंत सर्व एव प्रहर्षिताः

മഹർഷി അഷ്ടാവക്രൻ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതോടെ എട്ട് ഋത്വിജരും അത്യന്തം ഹർഷിതരായി സവിതാവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 53

सवितः स्नाहि तीर्थेऽ स्मिंस्तव पाणी भविष्यतः । अष्टावक्रो यथा प्राह तथा कुरु समाहितः

ഹേ സവിതാ, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ക; നിന്റെ കൈകൾ വീണ്ടും ലഭിക്കും. അഷ്ടാവക്രൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ചെയ്ക.

Verse 54

ततः स सविता गत्वा चक्रतीर्थं महत्तरम् । सस्नौ पाण्योरवाप्त्यर्थमिष्टदायिनि तत्र सः

അനന്തരം സവിതാ അതിമഹത്തായ ചക്രതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ വരദായകമായ ആ തീർത്ഥത്തിൽ കൈകൾ വീണ്ടെടുക്കാൻ സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 55

उत्तिष्ठन्नेव स तदा तत्र स्नात्वा सभक्तिकम् । युक्तो हिरण्मयाभ्यां तु पाणिभ्यां समदृश्यत

അവിടെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് എഴുന്നേറ്റ ഉടനെ, അവൻ രണ്ട് സ്വർണമയ കൈകളോടെ യുക്തനായി ദൃശ്യപ്പെട്ടു.

Verse 56

हिरण्यपाणिं तं दृष्ट्वा जहृषुः सर्वऋत्विजः । ततः समाप्य तं यज्ञं दैत्यसंघान्विजित्य च

അവനെ സ്വർണഹസ്തനായി കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ ഋത്വിജരും ആനന്ദിച്ചു. തുടർന്ന് ആ യജ്ഞം സമാപ്തമാക്കി, ദൈത്യസംഘങ്ങളെയും ജയിച്ച്—

Verse 57

इंद्रादयः सुराः सर्वे सुखिताः स्वर्गमाययुः । तस्मादेतत्समागत्य तीर्थं सर्वैश्च मानवैः

ഇന്ദ്രാദി എല്ലാ ദേവന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അതിനാൽ ഈ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് വന്ന് എല്ലാ മനുഷ്യരും—

Verse 58

सेवनीयं प्रयत्नेन स्वस्वाभीष्टस्य सिद्धये । अंधैश्च कुणिभिर्मूकैर्बधिरैः कुब्जकैरपि

സ്വസ്വ അഭീഷ്ടസിദ്ധിക്കായി ഇതിനെ പരിശ്രമത്തോടെ സേവിക്കണം—അന്ധരും, അപംഗരും, മൂകരും, ബധിരരും, കുബ്ജരുമുപോലും।

Verse 59

खंजैः पंगुभिरप्येतदंगहीनैस्तथापरैः । संछिन्नपाणिचरणैः संछिन्नान्यांगसंचयैः

ഖഞ്ജരും പംഗുക്കളും മറ്റു അംഗഹീനരും; കൈകാലുകൾ ഛിന്നമായവരും, മറ്റ് അവയവങ്ങളും വികൃതമായവരും പോലും।

Verse 60

मनुष्यैश्च तथान्यैश्च विकलांगस्य पूर्तये । सेवनीयमिदं तीर्थं सर्वाभीष्टप्रदायकम्

മനുഷ്യരും മറ്റു ജീവികളും, വികലമായ അവയവങ്ങളുടെ പൂര്ത്തിക്കായി, ഈ തീർത്ഥം സേവിക്കണം—ഇത് സർവ്വാഭീഷ്ടപ്രദായകം।

Verse 61

एवं वः कथितं विप्राश्चक्रतीर्थस्य वैभवम् । यत्र स्नात्वा पुरा छिन्नौ पाणी प्राप प्रभाकरः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഇങ്ങനെ നിങ്ങൾക്കു ചക്രതീർത്ഥത്തിന്റെ വൈഭവം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—അവിടെ പുരാകാലത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് പ്രഭാകരൻ ഛിന്നമായ തന്റെ കൈകൾ വീണ്ടും നേടി।

Verse 62

यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । अंगानि विकलान्यस्य पूर्णानि स्युर्न संशयः

ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ഈ അധ്യായം പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും അല്ലെങ്കിൽ ശ്രവിക്കുന്നവനും—അവന്റെ വികല അവയവങ്ങൾ പൂർണ്ണമാകും; സംശയമില്ല।

Verse 63

मोक्षकामस्य मर्त्यस्य मुक्तिः स्यान्नात्र संशयः

മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മർത്ത്യന്‍ നിശ്ചയമായും മുക്തി ലഭിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।