Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

Devanagari script

एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । एतद्वः कथितं विप्रा लक्ष्मीतीर्थस्य वैभवम्

Transliteration

etattīrthasamaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati | etadvaḥ kathitaṃ viprā lakṣmītīrthasya vaibhavam

Translation

ഈ തീർത്ഥത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു തീർത്ഥം മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ലക്ഷ്മീതീർത്ഥത്തിന്റെ വൈഭവം നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിച്ചു.

Word by Word

• etat: this
• etat: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण

• tīrtha-samam: equal to (any) tīrtha
• tīrtha-samam: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: tīrtha (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण, ‘तीर्थेन समम्’ (तृतीया-तत्पुरुष)

• tīrtham: pilgrimage place
• tīrtham: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• na: not
• na: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• bhūtam: (has) been; past
• bhūtam: Viśeṣaṇa (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: bhūta (प्रातिपदिक; भू-धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, ‘भूत’ = गत/अतीत

• na: not
• na: Pratiṣedha
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• bhaviṣyati: will be
• bhaviṣyati: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘भविष्यति’ = भविष्यत्कालवाचक-प्रयोग (भविष्यदर्थे वर्तमान)

• etat: this
• etat: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• vaḥ: to you; for you
• vaḥ: Sampradāna/Ṣaṣṭhī (to you/for you; or of you)
• Type: Noun
• Root: yusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (enclitic)

• kathitam: has been told
• kathitam: Kriyā (Predicate; passive/periphrastic)
• Type: Verb
• Root: kath (धातु) + kta (प्रत्यय) → kathita (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि-भावे ‘कथितम्’ = ‘(मया) उक्तम्’

• viprāḥ: O brahmins
• viprāḥ: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: vipra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे प्रथमा (हे विप्राः)

• lakṣmī-tīrthasya: of Lakṣmī-tīrtha
• lakṣmī-tīrthasya: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: lakṣmī (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास (लक्ष्म्याः तीर्थम्)

• vaibhavam: glory; greatness
• vaibhavam: Karma (Object/apposition)
• Type: Noun
• Root: vaibhava (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Sūta (implied, addressing the sages/brāhmaṇas)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmītīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: viprāḥ (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: A sage-narrator proclaims to assembled brāhmaṇas that Lakṣmītīrtha is unequaled; the tīrtha is shown glowing, with lotus and śrī symbols hovering above the waters.

Characters & Entities

• Lakṣmītīrtha
• Viprāḥ (brāhmaṇas/sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic method of teaching magnifies faith by declaring a tīrtha’s unique, incomparable sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Lakṣmītīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; this is a concluding proclamation of the tīrtha’s vaibhava (greatness).