Adhyaya 11

Verse 1

श्रीसूत उवाच । पापनाशे नरः स्नात्वा सर्वपापनिबर्हणे । ततः सीतासरो गच्छेत्स्नातुं नियमपूर्वकम्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—സകലപാപനാശകമായ പാപനാശ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം, നിയമപൂർവ്വം വിധിപാലനത്തോടെ സീതാസരസ്സിൽ ചെന്നു സ്നാനം ചെയ്യണം।

Verse 2

यानि कानि च पुण्यानि ब्रह्मांडांतर्गतानि वै । तानि गंगादितीर्थानि स्वपापपरिशुद्धये

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനകത്ത് ഉള്ള ഏതു പുണ്യങ്ങളും പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ടോ, അവ ഗംഗാദി തീർത്ഥങ്ങളായി ഇവിടെ സ്വപാപപരിശുദ്ധിക്കായി സന്നിഹിതമാണ്।

Verse 3

सीतासरसि वर्तंते महापातकनाशने । क्षेत्राण्यपि महार्हाणि काश्यादीनि दिवानिशम्

മഹാപാതകനാശകമായ സീതാസരസ്സിൽ കാശി മുതലായ അത്യന്തം മഹാര്ഹമായ ക്ഷേത്രങ്ങളും പകലും രാത്രിയും വസിക്കുന്നു।

Verse 4

सीतासरोत्र सेवंते स्वस्वकल्मषशांतये । तस्याः सरसि संगीतगुणेनाकृष्य बालिशः

സ്വസ്വ കല്മഷശാന്തിക്കായി ജനങ്ങൾ സീതാസരസ്സിനെ ആശ്രയിക്കുന്നു; എന്നാൽ മൂഢൻ സരസ്സിന്റെ സംഗീതസദൃശ മധുരഗുണത്തിൽ ആകർഷിതനായി പുറംഭാഗത്തോളം മാത്രം അവിടെ സമീപിക്കുന്നു।

Verse 5

पंचाननोऽपि वसते पंचपातकनाशनः । तदेतत्तीर्थमागत्य स्नात्वा वै श्रद्धया सह । पुरंदरः पुरा विप्रा मुमुचे ब्रह्महत्यया

അഞ്ചു മഹാപാതകനാശകനായ പഞ്ചാനനനും ഇവിടെ വസിക്കുന്നു। ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ വന്ന് ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് പുരാതനകാലത്ത് പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथमभूद्वासवस्य पुरा मुने । सीतासरसि स्नानात्कथं मुक्तोऽभवत्तया

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! പുരാതനകാലത്ത് വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) എങ്ങനെ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽപ്പെട്ടു? സീതാസരസ്സിൽ സ്നാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് അവൻ ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വിമുക്തനായി?

Verse 7

श्रीसूत उवाच । कपालाभरणोनाम राक्षसोऽभूत्पुरा द्विजाः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! പുരാതനകാലത്ത് ‘കപാലാഭരണം’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു രാക്ഷസൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 8

अवध्यः सर्वदेवानां सोऽभवद्ब्रह्मणो वरात् । शवभक्षणनामा तु तस्यासीन्मंत्रिसत्तमः

ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരത്താൽ അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും അവധ്യനായി. അവനു ‘ശവഭക്ഷണ’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ശ്രേഷ്ഠ മന്ത്രിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 9

अक्षौहिणीशतं तस्य हयेभरथसंकुलम् । अस्ति तस्य पुरं चापि वैजयंतमिति श्रुतम्

കുതിര, ആന, രഥങ്ങൾ നിറഞ്ഞ നൂറ് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യം അവനുണ്ടായിരുന്നു. അവന്റെ നഗരം ‘വൈജയന്തം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണെന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 10

वसत्यस्मिन्पुरे सोऽयं कपालाभरणो बली । शवभक्षं समाहूय बभाषे मंत्रिणं द्विजाः

ആ നഗരത്തിൽ ബലവാനായ കപാലാഭരണം വസിച്ചു. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ‘ശവഭക്ഷ’നെ വിളിച്ചു വരുത്തി അവൻ തന്റെ മന്ത്രിയോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 11

शवभक्ष महावीर्य मंत्रशास्त्रेषु कोविद । वयं देवपुरीं गत्वा विनिर्जित्य सुरान्रणे

ഹേ ശവഭക്ഷാ! നീ മഹാവീര്യവാനും മന്ത്രശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിപുണനുമാണ്. വരിക, നാം ദേവപുരിയിലേക്കു പോയി; അവിടെ എത്തി യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ജയിക്കാം.

Verse 12

शक्रस्य भवने रम्ये स्थास्यामस्सैनिकैः सह । रमावो नंदने तस्य रंभाद्यप्सरसां गणैः

നാം സൈന്യത്തോടുകൂടി ശക്രന്റെ മനോഹരമായ ഭവനത്തിൽ വസിക്കും; അവന്റെ നന്ദനവനത്തിൽ രംഭാദി അപ്സരാഗണങ്ങളോടൊപ്പം ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിക്കും.

Verse 13

कपालाभरणस्येदं निशम्य वचनं तदा । शवभक्षोऽब्रवीद्विप्रा वचस्तत्र तथास्त्विति

കപാലാഭരണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ശവഭക്ഷൻ—ഹേ വിപ്രന്മാരേ—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “തഥാസ്തു; അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ.”

Verse 14

ततः कपालाभरणः पुत्रं दुर्मेधसं बली । प्रतिष्ठाप्य पुरे शूरं सेनया परिवारितः

അതിനുശേഷം ബലവാനായ കപാലാഭരണൻ തന്റെ ദുർമേധസനായ പുത്രനെ നഗരത്തിൽ ഭരണാധികാരിയായി സ്ഥാപിച്ചു; പിന്നെ വീരനായി സൈന്യപരിവൃതനായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 15

युयुत्सुरमरैः साकं प्रययावमरावतीम् । गजाश्वरथपादातैरुद्धतै रेणुसंचयैः

ദേവന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഉത്സുകനായി അവൻ രാക്ഷസന്മാരോടുകൂടെ അമരാവതിയിലേക്കു നീങ്ങി; ആന, കുതിര, രഥം, പാദാതി എന്നിവയുടെ ഉദ്ധതഗതിയിൽ പൊടിമേഘങ്ങൾ ഉയർന്നു.

Verse 16

शोषयञ्जलधीन्सिंधूंश्चूर्णयन्पर्वतानपि । निःसाणध्वनिना विप्रा नादयन्रोदसी तथा

സമുദ്രങ്ങളെയും നദികളെയും വറ്റിച്ചു, പർവ്വതങ്ങളെയും പൊടിയാക്കി—ഹേ വിപ്രന്മാരേ—അവന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ഗമനകോലാഹലധ്വനിയാൽ ആകാശവും ഭൂമിയും രണ്ടും മുഴങ്ങി।

Verse 17

अश्वानां हेषितरवैर्गजानामपि बृंहितैः । रथनेमिस्वनैरुग्रैः सिंहनादैः पदातिनाम्

കുതിരകളുടെ ഹേഷാരവങ്ങളാലും, ആനകളുടെ ഗർജ്ജനങ്ങളാലും, രഥചക്രങ്ങളുടെ ഉഗ്രഘർഷണധ്വനിയാലും, പദാതികളുടെ സിംഹനാദങ്ങളാലും—

Verse 18

श्रोत्राणि दिग्गजानां च वितन्वन्बधिराणि सः । अगमद्देवनगरीं युयुत्सुरमरैः सह

ദിക്കുകളുടെ ദിഗ്ഗജങ്ങളുടെ ചെവികളെയും ബധിരമാക്കുന്ന വിധം മുഴങ്ങി, ദേവന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഉത്സുകനായി, അവൻ തന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടെ ദേവനഗരിയിലെത്തി।

Verse 19

तत इन्द्रादयो देवाः सेनाकलकलध्वनिम् । श्रुत्वाभिनिर्य्ययुः पुर्या युद्धाभिमनसो द्विजाः

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ സൈന്യത്തിന്റെ കലകലധ്വനി കേട്ട്—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ—യുദ്ധാഭിമുഖ മനസ്സോടെ നഗരത്തിൽ നിന്നു പുറത്ത് പാഞ്ഞിറങ്ങി।

Verse 20

ततो युद्धं समभवद्देवानां राक्षसैः सह । अदृष्टपूर्वं जगति तथैवाश्रुतपूर्वकम्

അപ്പോൾ ദേവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും തമ്മിൽ അത്തരം യുദ്ധം ഉദിച്ചു; ലോകത്തിൽ അത് മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടതുമല്ല, കേട്ടതുമല്ല।

Verse 21

तत इन्द्रादयो देवा राक्षसाञ्जघ्नुराहवे । राक्षसाश्च सुराञ्जघ्नुः समरे विजिगीषवः

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസരെ സംഹരിച്ചു. വിജയലാലസയോടെ രാക്ഷസരും ഘോര സമരത്തിൽ ദേവന്മാരെ വധിച്ചു.

Verse 22

द्वन्द्वयुद्धं च समभूदन्योन्यं सुररक्षसाम् । कपालाभरणेनाजौ युयुधे बलवृत्रहा

പിന്നീട് ദേവന്മാരും രാക്ഷസരും തമ്മിൽ പരസ്പരം ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. യുദ്ധഭൂമിയിൽ ബലവാനായ വൃത്രഹാ (ഇന്ദ്രൻ) കപാലാഭരണനോടു പോരാടി.

Verse 23

यमेन शवभक्षश्च वरुणेन च कौशिकः । कुबेरो रुधिराक्षेण युयुधे ब्राह्मणोत्तमाः

ശവഭക്ഷൻ യമനോടും, കൗശികൻ വരുണനോടും യുദ്ധം ചെയ്തു. കുബേരൻ രുധിരാക്ഷനോടു പോരാടി—ഇങ്ങനെ സമരം നടന്നു.

Verse 24

मांसप्रियो मद्यसेवी क्रूरदृष्टिर्भयावहः । चत्वार एते विक्रांताः कपालाभरणानुजाः

മാംസപ്രിയൻ, മദ്യസേവി, ക്രൂരദൃഷ്ടിയുള്ളവൻ, ഭയാവഹൻ—ഇങ്ങനെ ആ നാലു വീരന്മാർ കപാലാഭരണന്റെ അനുജന്മാരായിരുന്നു.

Verse 25

अश्विभ्यामग्निवायुभ्यां युद्धे युयुधिरे मिथः । ततो यमो महावीर्यः कालदण्डेन वेगवान्

യുദ്ധത്തിൽ അവർ അശ്വിനീകുമാരന്മാരോടും, അഗ്നിയോടും വായുവോടും പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി. തുടർന്ന് മഹാവീര്യനായ യമൻ കാലദണ്ഡം കൈയിൽ പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ മുന്നേറി.

Verse 26

शवभक्षं निहत्याजावनयद्यमसादनम् । तस्य चाक्षौहिणीस्त्रिंशन्निजघ्ने समरे यमः

യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശവഭക്ഷനെ വധിച്ച് യമൻ അവനെ യമസദനത്തിലേക്ക് അയച്ചു. അതേ സമരത്തിൽ യമൻ അവന്റെ സേനയിലെ മുപ്പത് അക്ഷൗഹിണികളെയും നശിപ്പിച്ചു.

Verse 27

वरुणः कौशिकस्याजौ प्रासेन प्राहरच्छिरः । कुबेरो रुधिराक्षस्य कुन्तेनाभ्यहरच्छिरः

യുദ്ധത്തിൽ വരുണൻ പ്രാസംകൊണ്ട് കൗശികന്റെ ശിരസ് ഛേദിച്ചു. കുബേരനും കുന്തംകൊണ്ട് രുധിരാക്ഷന്റെ തല വേർപ്പെടുത്തി.

Verse 28

अश्विभ्यामग्निवायुभ्यां कपालाभरणानुजाः । निहताः समरे विप्राः प्रययुर्यमसादनम्

അശ്വിനീകുമാരന്മാരും അഗ്നിയും വായുവും കപാലാഭരണന്റെ ഇളയ സഹോദരന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ചു. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അവർ യമസദനത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 29

अक्षौहिणीशतं चापि देवेन्द्रेण मृधे द्विजाः । यामार्द्धेन हतं युद्धे प्रययौ यमसादनम्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, യുദ്ധത്തിൽ ദേവേന്ദ്രൻ നൂറ് അക്ഷൗഹിണികളെ നശിപ്പിച്ചു. ആ മഹാബലവാനാൽ യുദ്ധത്തിൽ ഹതരായവർ യമസദനത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 30

ततः कपालाभरणः प्रेक्ष्य सेनां निजां हताम् । चापमादाय निशिताञ्छरांश्चापि महाजवान्

അപ്പോൾ കപാലാഭരണൻ തന്റെ സേന ഹതമായതു കണ്ടു ധനുസ്സ് എടുത്തു; കൂടാതെ മൂർച്ചയുള്ള മഹാവേഗമുള്ള അമ്പുകളും കൈക്കൊണ്ടു.

Verse 31

अभ्ययात्समरे शक्रं तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् । ततः शक्रस्य शिरसि व्यधमच्छरपंचकैः

അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) നേരെ പാഞ്ഞെത്തി— “നിൽക്കുക, നിൽക്കുക!” എന്നു പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ ശിരസ്സിൽ അഞ്ചു അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 32

तानप्राप्तान्प्रचिच्छेद शरैर्युद्धे स वृत्रहा । ततः शूलं समादाय कपालाभरणो मृधे

ആ ആയുധങ്ങൾ അവന്റെ മേൽ വന്നപ്പോൾ, വൃത്രഹാ (ഇന്ദ്രൻ) യുദ്ധത്തിൽ തന്റെ അമ്പുകളാൽ അവയെ ഛേദിച്ചു. തുടർന്ന് മൃധയിൽ കപാലാഭരണൻ ത്രിശൂലം എടുത്തു.

Verse 33

देवेंद्राय प्रचिक्षेप तं शक्त्या निजघान सः । ततः कपालाभरणः शतहस्तायतां गदाम्

അവൻ ആ ത്രിശൂലം ദേവേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മേൽ എറിഞ്ഞു; എന്നാൽ ശക്രൻ തന്റെ ശക്തി (വേൽ) കൊണ്ട് അതിനെ തള്ളിവീഴ്ത്തി. തുടർന്ന് കപാലാഭരണൻ നൂറുകൈ നീളമുള്ള ഗദ എടുത്തു.

Verse 34

आयसीं पंचसाहस्रतुलाभारेणनिर्मिताम् । आददे समरे शक्रं वक्षोदेशे जघान च

അവൻ അഞ്ചായിരം തുലാ ഭാരത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഇരുമ്പ് ഗദ കൈയിലെടുത്ത്, യുദ്ധത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്ത് പ്രഹരിച്ചു.

Verse 35

ततः स मूर्च्छितः शक्रो रथोपस्थ उपाविशत् । मृतसंजीविनीं विद्यां जपित्वाथ बृहस्पतिः

അപ്പോൾ മൂർച്ചിതനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) രഥാസനത്തിൽ ഇരുന്നു. തുടർന്ന് ബൃഹസ്പതി ‘മൃതസഞ്ജീവിനി’ എന്ന ജീവദായിനി വിദ്യാമന്ത്രം ജപിച്ചു.

Verse 36

पुलोमजापतिं युद्धे समजीवयदद्भुतम् । ऐरावतं तदारुह्य कपालाभरणांतिकम्

യുദ്ധത്തിൽ അവൻ പുലോമജയുടെ ഭർത്താവായ (ഇന്ദ്രനെ) അത്ഭുതമായി പുനർജീവിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഐരാവതത്തിൽ കയറി കപാലാഭരണന്റെ സമീപത്തേക്ക് എത്തി.

Verse 37

आजगाम शचीभर्ता प्रहर्तुं कुलिशेन तम् । एकप्रहारेण तदा महेंद्रः पाकशासनः

അപ്പോൾ ശചീഭർത്താവ് (ഇന്ദ്രൻ) അവനെ വജ്രംകൊണ്ട് പ്രഹരിക്കാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു. അപ്പോൾ പാകശാസകനായ മഹേന്ദ്രൻ ഒരൊറ്റ പ്രഹാരത്തിൽ—

Verse 38

कपालाभरणं युद्धे वज्रेण सरथाश्वकम् । सचापं सध्वजं चैव सतूणीरं सवर्मकम्

യുദ്ധത്തിൽ അവൻ വജ്രംകൊണ്ട് കപാലാഭരണനെ രഥവും കുതിരകളും സഹിതം തകർത്തു—ധനുസ്സ്, ധ്വജം, തൂണീരം, കവചം എന്നിവയോടുകൂടി.

Verse 39

चूर्णयामास कुपितस्तिलशः कणशस्तथा । हते तस्मिन्महावीरे कपालाभरणे रणे

കോപത്തോടെ അവൻ അവനെ എള്ളുപോലെ തുണ്ടുതുണ്ടാക്കി, കണികണിയായി ചൂർണ്ണമാക്കി. ആ യുദ്ധത്തിൽ മഹാവീരനായ കപാലാഭരണം ഹതനായപ്പോൾ,

Verse 40

सुखं सर्वस्य लोकस्य बभूव चिरदुःखिनः । राक्षसस्य वधोत्पन्ना ब्रह्महत्या पुरंदरम् । अन्वधावत्तदा भीमा नादयंती दिशो दश

ദീർഘകാലം ദുഃഖിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും സുഖം ഉണ്ടായി. എന്നാൽ ആ രാക്ഷസവധത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ബ്രഹ്മഹത്യ പുരന്ദരനായ (ഇന്ദ്രനെ) പിന്തുടർന്നു—ഭീകരമായി ഗർജിച്ച് പത്ത് ദിക്കുകളെയും മുഴക്കിക്കൊണ്ട്.

Verse 41

ऋषय ऊचुः । न विप्रो राक्षसः सूत कपालाभरणो मुने । तत्कथं ब्रह्महत्येंद्रं तद्वधात्समुपाद्रवत्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, ഹേ മുനേ! കപാലം ആഭരണമായി ധരിച്ചിരുന്നാലും അവൻ ബ്രാഹ്മണനും അല്ല, രാക്ഷസനും അല്ല. എന്നാൽ അവനെ വധിച്ചതാൽ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം ഇന്ദ്രനിലേക്കെങ്ങനെ പാഞ്ഞുവന്നു?

Verse 42

श्रीसूत उवाच । वक्ष्यामि परमं गुह्यं मुनींद्राः परमाद्भुतम्

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീന്ദ്രന്മാരേ! പരമ ഗുഹ്യവും പരമ അത്ഭുതവുമായ രഹസ്യം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.

Verse 43

शृणुत श्रद्धया यूयं समाधाय स्वमानसम् । पुरा विंध्यप्रदेशेषु त्रिवक्रो नाम राक्षसः

ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ, മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കുവിൻ. പുരാതനകാലത്ത് വിന്ധ്യപ്രദേശങ്ങളിൽ ത്രിവക്രൻ എന്നൊരു രാക്ഷസൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 44

तस्य भार्या गुणोपेता सौंदर्यगुणशालिनी । सुशीला नाम सुश्रोणी सर्वलक्षणलक्षिता

അവനു ഗുണസമ്പന്നയും സൗന്ദര്യസദ്ഗുണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയുമായ ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു. അവളുടെ പേര് സുശീലാ; സുഷ്രോണിയായ അവൾ സർവ്വ മംഗളലക്ഷണങ്ങളാൽ ലക്ഷിതയായിരുന്നു.

Verse 45

सा कदाचिन्मनोज्ञांगी सुवेषा चारुहासिनी । विंध्यपादवनोद्देशे विचचार विलासिनी

ഒരിക്കൽ ആ മനോഹരാംഗിയായ, സുവേഷധാരിണിയായ, മധുരഹാസിനിയായ രമണി വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിന്റെ പാദവനപ്രദേശത്ത് ക്രീഡാഭാവത്തോടെ വിഹരിച്ചു.

Verse 46

तस्मिन्वने शुचिर्नाम वर्ततेस्म महामुनिः । तपसमाधिसंयुक्तो वेदाध्ययनतत्परः

അതു തന്നെയുള്ള വനത്തിൽ ‘ശുചി’ എന്ന മഹാമുനി വസിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം തപസ്സും സമാധിയും ചേർന്നവനും വേദാധ്യയനത്തിൽ പരായണനുമായിരുന്നു.

Verse 47

तस्याश्रमसमीपं तु सा ययौ वरवर्णिनी । तां दृष्ट्वा स मुनिर्धैर्यं मुमोचानंगपीडितः । तामासाद्य वरारोहां बभाषे मुनिसत्तमः

അവന്റെ ആശ്രമസമീപത്തേക്ക് ആ സുന്ദരവർണ്ണിനി എത്തി. അവളെ കണ്ടപ്പോൾ കാമപീഡിതനായ മുനി ധൈര്യം വിട്ടു; ആ വരാരോഹിണിയോടടുത്ത് മുനിശ്രേഷ്ഠൻ സംസാരിച്ചു.

Verse 48

शुचिरुवाच । ललने स्वागतं तेऽस्तु कस्य भार्या शुचिस्मिते

ശുചി പറഞ്ഞു—ഹേ ലലനേ, നിനക്കു സ്വാഗതം. ഹേ ശുചിസ്മിതേ, നീ ആരുടെ ഭാര്യയാണ്?

Verse 49

किमागमनकृत्यं ते वनेऽस्मिन्नतिभीषणे । श्रांतासि त्वं वरारोहे वसास्मिन्नुटजे मम

ഈ അതിഭയങ്കരമായ വനത്തിലേക്ക് നീ വന്നതിന്റെ കാര്യം എന്ത്? ഹേ വരാരോഹിണീ, നീ ക്ഷീണിതയാണ്—എന്റെ ഈ കുടിലിൽ പാർക്കുക.

Verse 51

पुष्पावचयकामेन वनमेतत्समागता । अपुत्राहं मुने भर्त्रा प्रेरिता पुत्रमिच्छता

പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ ഈ വനത്തിലേക്ക് വന്നതാണ്. ഹേ മുനേ, ഞാൻ സന്താനഹീനയാണ്; പുത്രകാമനയുള്ള എന്റെ ഭർത്താവ് എന്നെ അയച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 52

शुचिं मुनिं समाराध्य तस्मात्पुत्रमवाप्नुहि । इति प्रतिसमादिष्टा पतिना त्वां समागता

“മുനി ശുചിയെ ആരാധിച്ചു, അവനിൽ നിന്നു പുത്രനെ പ്രാപിക്ക.” എന്നു ഭർത്താവ് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉപദേശിച്ചതിനാൽ അവൾ നിന്റെ അടുക്കൽ (മുനിയുടെ സമീപം) എത്തി.

Verse 53

पुत्रमुत्पादय त्वं मे कृपां कुरु मुने मयि । एवमुक्तः स तु शुचिः सुशीलां तामभाषत

“എനിക്കായി പുത്രനെ ജനിപ്പിക്കൂ; ഹേ മുനേ, എനിക്കു കരുണ കാണിക്കൂ.” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ മുനി ശുചി ആ സദ്ഗുണവതി സുശീലയോടു സംസാരിച്ചു.

Verse 54

शुचिरुवाच । त्वां दृष्ट्वा मम च प्रीतिः सुशीले विद्यतेऽधुना । मनोरथमहांभोधिं त्वमापूरय मामकम्

ശുചി പറഞ്ഞു—“ഹേ സുശീലേ, നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ ഇപ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രീതി ഉദിച്ചു. എന്റെ മനോരഥമെന്ന മഹാസമുദ്രം നീ പരിപൂർണമാക്കുക (എന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുക).”

Verse 55

इत्युक्त्वा स मुनिस्तत्र तया रेमे दिनत्रयम् । तामुवाच मुनिः प्रीतः सुशालां सुन्दराकृतिम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മുനി അവളോടൊപ്പം അവിടെ മൂന്നു ദിവസം ക്രീഡിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രസന്നനായ മുനി സുന്ദരാകൃതിയുള്ള ആ സുശാലയോടു പറഞ്ഞു.

Verse 56

तवोदरे महावीर्यः कपालाभरणाभिधः । भविष्यति चिरं राज्यं पालयिष्यति मेदिनीम्

“നിന്റെ ഗർഭത്തിൽ മഹാവീര്യവാനായ പുത്രൻ ജനിക്കും; അവന്റെ നാമം കപാലാഭരണം. അവൻ ദീർഘകാലം രാജ്യം ഭരിച്ചു ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കും.”

Verse 57

सहस्रं वत्सरान्वत्सस्तपसा प्रीणयन्विधिम् । पुरंदरं विनान्येभ्यो देवेभ्यो नास्य वध्यता

ആയിരം വർഷം അവൻ തപസ്സുകൊണ്ട് വിധാതാവായ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രസന്നനാക്കി. അതിനാൽ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഒഴികെ മറ്റു ദേവന്മാർക്ക് അവനെ വധിക്കാനായില്ല.

Verse 58

ईदृशस्ते सुतो भूयादिंद्रतुल्यपराक्रमः । इत्युक्त्वा स मुनिर्नारीं काशीं शिवपुरीं ययौ

“ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ പരാക്രമമുള്ള ഇത്തരമൊരു പുത്രൻ നിനക്കുണ്ടാകട്ടെ.” എന്നു പറഞ്ഞ് ആ മുനി ആ സ്ത്രീയെ വിട്ട് ശിവപുരിയായ കാശിയിലേക്കു പോയി.

Verse 59

सुशीला सापि सुषुवे कपालाभरणं सुतम् । तं जघान मृधे शक्रो वज्रेण मुनिपुंगवाः

സുശീലയും കപാലാഭരണൻ എന്ന പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വജ്രംകൊണ്ട് അവനെ വധിച്ചു.

Verse 60

शुचेर्बीजसमुद्भूतं तमिंद्रो न्यवधीद्यतः । ततः पुरंदरः शक्रो जगृहे ब्रह्महत्यया

ശുചിയുടെ ബീജത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവനെ ഇന്ദ്രൻ വധിച്ചതിനാൽ, പുരന്ദരനായ ശക്രൻ ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപം പിടിപെട്ടവനായി.

Verse 61

धावति स्म तदा शक्रः सर्वांल्लोकान्भयाकुलः । धावंतमनुधावंती ब्रह्महत्या तमन्वगात्

അപ്പോൾ ഭയാകുലനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സർവ്വലോകങ്ങളിലൂടെയും ഓടിത്തുടങ്ങി. അവൻ ഓടുമ്പോൾ ബ്രഹ്മഹത്യ അവന്റെ പിന്നാലെ പിന്നാലെ ധാവിച്ച് അടുത്തുതന്നെ പിന്തുടർന്നു.

Verse 62

अनुद्रुतो हि विप्रेंद्राः शक्रोऽयं ब्रह्महत्यया । पितामहसदः प्राप संतप्तहृदयो भृशम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം മൂലം കഠിനമായി പീഡിതനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) അത്യന്തം ദഹിച്ച ഹൃദയത്തോടെ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഭയിൽ എത്തി.

Verse 63

न्यवेदयद्ब्रह्महत्यां ब्रह्मणे स पुरंदरः । भगवंल्लोकनाथेयं ब्रह्महत्याति भीषणा

ആ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) ബ്രഹ്മാവിനോട് തന്റെ ബ്രഹ്മഹത്യയെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ച് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഭഗവൻ, ഹേ ലോകനാഥാ! ഈ ബ്രഹ്മഹത്യ അത്യന്തം ഭീകരമാണ്.”

Verse 64

बाधते मां प्रजानाथ तस्या नाशं ब्रवीहि मे । पुरंदरेणैवमुक्तो ब्रह्मा प्राह दिवस्पतिम्

“ഹേ പ്രജാനാഥാ! ഇത് എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; ഇതിന്റെ നാശമാർഗം എനിക്ക് പറയുക.” പുരന്ദരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ദേവപതി ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 65

ब्रह्मोवाच । सीताकुण्डं प्रयाहींद्र गंधमादनपर्वते । सीताकुण्डस्य तीरे त्वं इष्ट्वा यागैः सदाशिवम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഇന്ദ്രാ! ഗന്ധമാദന പർവതത്തിലെ സീതാകുണ്ഡത്തിലേക്ക് പോകുക. സീതാകുണ്ഡത്തിന്റെ തീരത്ത് യാഗങ്ങളാൽ സദാശിവനെ ആരാധിക്കുക.”

Verse 66

तस्मिन्सरसि च स्नायाः सर्वपापहरे शुभे । ततः पूतो भवेश्शक्र बह्महत्याविमोचितः

“അതിനുശേഷം സർവ്വപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്ന ആ ശുഭസരോവരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുക. അപ്പോൾ, ഹേ ശക്രാ! നീ ശുദ്ധനായി ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.”

Verse 67

देवलोकं पुनर्यायाः सर्वदुःखविवर्जितः । सर्वपापहरं पुण्यं सीताकुण्डं विमुक्तिदम्

നീ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും ദേവലോകത്തെ പ്രാപിക്കും. പുണ്യപ്രദമായ സീതാകുണ്ഡം സർവ്വപാപഹരവും മോക്ഷദായകവും ആകുന്നു.

Verse 69

महापातकसंघानां नाशकं परमामृतम् । सर्वदुःखप्रशमनं सर्वदारिद्र्यनाशनम्

ഇത് മഹാപാതകസമൂഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന പരമ അമൃതമാണ്. ഇത് സർവ്വദുഃഖങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുകയും സർവ്വദാരിദ്ര്യം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 70

इत्युक्तः सुरराजोऽसौ प्रययौ गंधमादनम् । प्राप्य सीतासरो विप्राः स्नात्वेष्ट्वा च तदंतिके

ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട ആ സുരരാജൻ ഗന്ധമാദനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഹേ വിപ്രന്മാരേ! സീതാസരോവരം പ്രാപിച്ച് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് തീരത്ത് പൂജ നടത്തി.

Verse 71

प्रययौ स्वपुरीं भूयो ब्रह्महत्याविमोचितः । एवं प्रभावं तत्तीर्थं सीतायाः कुण्डमुत्तमम्

അവൻ ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി വീണ്ടും തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. ഇങ്ങനെയാണു ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമ—സീതയുടെ ഉത്തമ കുണ്ഡം.

Verse 72

राघवप्रत्ययार्थं हि प्रविश्य हुतवाहनम् । संनिधौ सर्वदेवानां मैथिली जनकात्मजा

രാഘവന് പൂർണ്ണ വിശ്വാസം നൽകുന്നതിനായി ജനകാത്മജയായ മൈഥിലി സീത, സർവ്വദേവന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ, അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 73

विनिर्गता पुनर्वह्नेः स्थिता सर्वांगशोभना । निर्ममे लोकरक्षार्थं स्वनाम्ना तीर्थमुत्तमम्

അഗ്നിയിൽ നിന്നു വീണ്ടും പുറപ്പെട്ട സീത സർവ്വാംഗങ്ങളിലും ദീപ്തിയായി നിലകൊണ്ടു. ലോകരക്ഷയ്ക്കും ഹിതത്തിനുമായി അവൾ തന്റെ നാമത്തിൽ ഒരു ഉത്തമ തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 74

तत्र सस्नौ स्वयं सीता तेन सीतासरः स्मृतम् । तत्र यो मानवः स्नाति सर्वान्कामांल्लभेत सः

അവിടെ സീത സ്വയം സ്നാനം ചെയ്തു; അതിനാൽ അത് ‘സീതാസരസ്’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കും.

Verse 75

तस्मिन्नुपस्पृश्य नरो द्विजेंद्रा दत्त्वा च दानानि पृथग्विधानि । कृत्वा च यज्ञान्बहुदक्षिणाभिर्लोकं प्रयायात्परमेश्वरस्य

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിവിധവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകി, ധാരാളം ദക്ഷിണകളോടെ യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്താൽ ആ മനുഷ്യൻ പരമേശ്വരന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും.

Verse 76

युष्माकमेवं प्रथितं मुनींद्राः सीतासरो वैभवमेतदुक्तम् । शृण्वन्पठन्वै तदिहैव भोगान्भुक्त्वा परत्रापि सुखं लभेत

ഹേ മുനീന്ദ്രന്മാരേ, ഇങ്ങനെ സീതാസരസ്സിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ മഹിമ നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിച്ചു. ഇത് കേൾക്കുന്നവൻ അല്ലെങ്കിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ഇഹലോകത്തിൽ ഭോഗസമ്പത്ത് അനുഭവിച്ച് പരലോകത്തും സുഖം പ്രാപിക്കും.