Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

चांचोदखे १२ देहोलोडी आत्रयश्च वत्सकुत्सकश्चैव । भारद्वाजीकोणाया च भारद्वाजगोलंदृणाशकुस्तथा

cāṃcodakhe 12 deholoḍī ātrayaśca vatsakutsakaścaiva | bhāradvājīkoṇāyā ca bhāradvājagolaṃdṛṇāśakustathā

ചാഞ്ചോദഖ (പന്ത്രണ്ട്) പ്രദേശത്ത് ‘ദേഹോലോടീ’ ആത്രേയ പരമ്പരയോട് ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്; കൂടാതെ വത്സ–കുത്സ ബന്ധവും ഉണ്ട്. അതുപോലെ ഭാരദ്വാജ—കോണായാ, ഭാരദ്വാജ—ഗോലന്ദ്രുണ—ആശകു എന്നീ ബന്ധങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

चांचोदखेin/at Cāṃcodakha (place/name)
चांचोदखे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचांचोदख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (पाठानुसार अनिश्चित), सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; स्थान/नामरूप
१२twelve
१२:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; (पाठे अङ्करूपेण) — विभक्ति/लिङ्गं प्रसङ्गात्
देहोलोडीDeholoḍī (name)
देहोलोडी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेहोलोडी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नामरूप)
आत्रयःĀtraya (name)
आत्रयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
वत्सकुत्सकःVatsa and Kutsaka (as a combined entry/name)
वत्सकुत्सकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवत्स + कुत्सक (प्रातिपदिक); समास
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वसमास (वत्सः च कुत्सकः च) — समाहार/एकवचन-प्रयोग (नामसूची)
and
:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha/Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
भारद्वाजीकोणायाःof Bhāradvājīkoṇāyā (name)
भारद्वाजीकोणायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभारद्वाजी + कोणाया (प्रातिपदिक); समास/संयुक्तनाम
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सम्बन्ध-तत्पुरुष/उपपद-सम्बन्ध (भारद्वाज्याः कोणाया)
and
:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
भारद्वाजगोलंदृणाशकुःBhāradvāja-golaṃdṛṇa-āśaku (name)
भारद्वाजगोलंदृणाशकुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभारद्वाज + गोलंदृण + आशकु (प्रातिपदिक); समास/संयुक्तनाम
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (भारद्वाज-गोलंदृण-आशकु)
तथाthus/also
तथा:
Sambandha/Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb/particle: 'thus/also')

Unspecified (Dharmāraṇyakhaṇḍa narrative voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa relaying a traditional list)

Tirtha: Cāṃcodakha; Deholoḍī

Type: kshetra

Scene: A ‘genealogy-map’ tableau: a sage draws branching lines from ṛṣis (Ātreya, Bhāradvāja) to sub-branches (Koṇāyā, Golaṃdṛṇa, Āśaku) and anchors them to village icons labeled Cāṃcodakha and Deholoḍī.

Ā
Ātreya
V
Vatsa
K
Kutsa
B
Bhāradvāja
C
Cāṃcodakha
D
Deholoḍī
K
Koṇāyā
G
Golaṃdṛṇa
Ā
Āśaku

FAQs

The Purāṇa frames social and ritual identity as rooted in ṛṣi-heritage; remembering these ties is treated as part of dharmic order.

Dharmāraṇya is the overarching sacred landscape; this verse records sub-locations/groups and their ṛṣi affiliations rather than extolling a single tīrtha.

No explicit rite; the verse is primarily an enumeration of lineages (Ātreya, Vatsa–Kutsa, Bhāradvāja branches).