Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1
श्रीगणेशाय नमः । तर्तुं संहृतिवारिधिं त्रिजगतां नौर्नाम यस्य प्रभोर्येनेदं सकलं विभाति सततं जातं स्थितं संसृतम् । यश्चैतन्यघनप्रमाण विधुरो वेदांतवेद्यो विभुस्तं वन्दे सहजप्रकाशममलं श्रीरामचन्द्रं परम् । दाराः पुत्रा धनं वा परिजनसहितो बंधुवर्गः प्रियो वा माता भ्राता पिता वा श्वशुरकुलजना भृत्यऐश्वर्य्यवित्ते । विद्या रूपं विमलभवनं यौवनं यौवतं वा सर्वे व्यर्थं मरणसमये धर्म एकः सहायः । नैमिषे निमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः । सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत
śrīgaṇeśāya namaḥ | tartuṃ saṃhṛtivāridhiṃ trijagatāṃ naurnāma yasya prabhoryenedaṃ sakalaṃ vibhāti satataṃ jātaṃ sthitaṃ saṃsṛtam | yaścaitanyaghanapramāṇa vidhuro vedāṃtavedyo vibhustaṃ vande sahajaprakāśamamalaṃ śrīrāmacandraṃ param | dārāḥ putrā dhanaṃ vā parijanasahito baṃdhuvargaḥ priyo vā mātā bhrātā pitā vā śvaśurakulajanā bhṛtyaaiśvaryyavitte | vidyā rūpaṃ vimalabhavanaṃ yauvanaṃ yauvataṃ vā sarve vyarthaṃ maraṇasamaye dharma ekaḥ sahāyaḥ | naimiṣe nimiṣakṣetre ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ | satraṃ svargāya lokāya sahasrasamamāsata
ശ്രീഗണേശായ നമഃ। ഞാൻ പരമവും നിർമലവും സ്വയംപ്രകാശവുമായ ശ്രീരാമചന്ദ്രനെ വന്ദിക്കുന്നു—ത്രിജഗത്തിനെ സംഹാരസമുദ്രം കടത്തുന്ന ‘നൗക’യായ പ്രഭു; അവന്റെ പ്രഭുത്വശക്തിയാൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് ജനനം, സ്ഥിതി, സംസാരപ്രവാഹം എന്നിവയിൽ നിരന്തരം പ്രകാശിക്കുന്നു; വേദാന്തവേദ്യൻ, സർവ്വവ്യാപി, ചൈതന്യഘനൻ, പ്രമാണാതീതൻ। ഭാര്യ, പുത്രൻ, ധനം, ബന്ധു-പരിജനം, പ്രിയ സുഹൃത്ത്, മാതാവ്, സഹോദരൻ, പിതാവ്, ശ്വശുരകുലജനങ്ങൾ, ഭൃത്യർ, ഐശ്വര്യവും വിത്തും; വിദ്യ, രൂപം, നിർമല ഭവനം, യൗവനം, ഭോഗങ്ങൾ—മരണസമയത്ത് എല്ലാം വ്യർത്ഥം; ധർമ്മം മാത്രമേ ഏക സഹായിയാകൂ। നൈമിഷം എന്ന നിമിഷക്ഷേത്രത്തിൽ ശൗനകാദി ഋഷികൾ ലോകഹിതത്തിനും സ്വർഗപ്രാപ്തിക്കും വേണ്ടി സഹസ്ര വർഷം സത്രയജ്ഞം അനുഷ്ഠിച്ചു।
Narrator (opening benediction; then narrative voice setting Naimiṣāraṇya scene)
Tirtha: Naimiṣāraṇya (Nimiṣa-kṣetra)
Type: kshetra
Listener: Śaunaka and the Naimiṣa sages
Scene: Opening benediction: Gaṇeśa invoked; then a luminous vision of Śrī Rāmacandra as the boat across cosmic dissolution; followed by a sober tableau of mortality where possessions fade, leaving Dharma; finally, Naimiṣa forest with sages in a vast thousand-year satra.
FAQs
All worldly supports fail at death; Dharma alone accompanies and protects the soul—therefore one should live dhārmically.
Naimiṣāraṇya (Naimiṣe), also called Nimiṣa-kṣetra, is presented as the sacred setting where sages perform a long satra.
A satra (extended sacrificial session) performed by sages for the welfare of the world and attainment of heaven is mentioned.