Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 26

सा निशासमये यत्नादंतर्वत्नी नृपांगना । निर्गता शोक संतप्ता प्रतीचीं प्रययौ दिशम्

sā niśāsamaye yatnādaṃtarvatnī nṛpāṃganā | nirgatā śoka saṃtaptā pratīcīṃ prayayau diśam

സന്ധ്യാസമയത്ത് ഗർഭിണിയായ രാജമഹിഷി വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ പുറത്തേക്കിറങ്ങി; ശോകസന്താപങ്ങളിൽ ദഹിച്ചവളായി പടിഞ്ഞാറുദിശയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्तृ), एकवचन; सर्वनाम (she)
निशा-समयेat night-time
निशा-समये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निशायाः समयः)
यत्नात्with effort, carefully
यत्नात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘यत्नात्’ = प्रयत्नेन
अन्तर्वत्नीpregnant
अन्तर्वत्नी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्तर्वतिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गर्भिणी)
नृप-अङ्गनाthe king’s woman/queen
नृप-अङ्गना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + अङ्गना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य अङ्गना)
निर्गताhaving gone out
निर्गता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनिर्गम् (धातु) → निर्गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘निर्गता’ = निर्गच्छितवती
शोक-संतप्ताtormented by grief
शोक-संतप्ता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + संतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (शोकेन संतप्ता)
प्रतीचीम्western
प्रतीचीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ‘दिशम्’ विशेषणम्
प्रययौwent
प्रययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) उपसर्ग-प्र + (लिट्)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in the given snippet)

Scene: A pregnant queen slips out at dusk, veiled and weary, leaving palace silhouettes behind; the western sky is darkening, her posture bent with sorrow, a long road stretching into shadow.

N
nṛpāṅganā (queen)

FAQs

Even royal life is subject to karma and sudden reversal; endurance and righteous resolve become a form of lived dharma.

No tīrtha is named in this verse; it sets the narrative movement toward a later sacred setting.

None; the verse is purely narrative.