
മാർക്കണ്ഡേയൻ നർമദാതീരത്ത് ഒരു ക്രോശപരിധിക്കുള്ളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘വാസവ’ എന്ന പരമ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നു; ഇത് അഷ്ടവസുക്കൾ സ്ഥാപിച്ചതാണ്. ധര, ധ്രുവ, സോമ, ആപ, അനില, അനല, പ്രത്യൂഷ, പ്രഭാസ—ഈ വസുക്കൾ പിതൃശാപം മൂലം പീഡിതരായി ‘ഗർഭവാസ’ ദുഃഖാവസ്ഥയിൽപ്പെട്ടു. മോചനം തേടി അവർ നർമദാ തീർത്ഥത്തിലെത്തി ഭവാനീപതി മഹാദേവനെ കഠിന തപസ്സിലൂടെ ആരാധിച്ചു. പന്ത്രണ്ടു വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ശിവൻ സാക്ഷാത് പ്രത്യക്ഷനായി അഭീഷ്ടവരം നൽകി; വസുക്കൾ തങ്ങളുടെ പേരിൽ അവിടെ ശിവപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി ആകാശമാർഗ്ഗം പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു, അതിനാൽ ആ സ്ഥലം ‘വാസവ-തീർത്ഥം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി. ഈ അധ്യായം ഭക്തിആചാരവും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു—ഈ തീർത്ഥത്തിൽ യഥാശക്തി ശിവപൂജ നടത്തണം; ഇല, പൂവ്, ഫലം, ജലം മുതലായ ലഭ്യമായ അർപ്പണങ്ങളാൽ അർച്ചന ചെയ്യാം, പ്രത്യേകിച്ച് ദീപദാനം മഹാപുണ്യകരം. ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ പ്രത്യേക ഫലം, അല്ലെങ്കിൽ ശേഷിയനുസരിച്ച് നിത്യപൂജ. ഫലശ്രുതിയിൽ ശിവസാന്നിധ്യം, ഗർഭവാസനിവാരണം, ദാരിദ്ര്യ-ശോകനാശം, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മാന്യം, ഒരു ദിവസം താമസിച്ചാലും പാപക്ഷയം എന്നിവ പറയുന്നു. അവസാനം ബ്രാഹ്മണഭോജനവും വസ്ത്രദാനവും ദക്ഷിണാദാനവും കർത്തവ്യമായി പറയുന്നു.
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पार्थ वासवं तीर्थमुत्तमम् । वसुभिः स्थापितं तत्र स्थित्वा वै द्वादशाब्दकम्
മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥാ! തുടർന്ന് ഒരു ക്രോശ ദൂരത്ത് ‘വാസവ’ എന്ന പരമോത്തമ തീർത്ഥമുണ്ട്. വസുക്കൾ അതിനെ അവിടെ സ്ഥാപിച്ച് പന്ത്രണ്ടു വർഷം അവിടെ വസിച്ചു।
Verse 2
धरो ध्रुवश्च सोमश्च आपश्चैवानिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टाविमे पुरा
ധരാ, ധ്രുവൻ, സോമൻ, ആപ, അനിലൻ, അനലൻ, പ്രത്യൂഷൻ, പ്രഭാസൻ—ഇവരാണ് പുരാതനകാലത്ത് ‘വസു’കളായി പ്രസിദ്ധമായ എട്ടുപേർ।
Verse 3
पितृशापपरिक्लिष्टा गर्भवासाय भारत । नार्मदं तीर्थमासाद्य तपश्चक्रुर्यतेन्द्रियाः
ഹേ ഭാരതാ! പിതൃശാപത്താൽ പീഡിതരായി ഗർഭവാസത്തിന് (പുനർജന്മത്തിന്) നിയതരായ ആ വസുക്കൾ നർമദാതീർത്ഥം പ്രാപിച്ച് ഇന്ദ്രിയസംയമത്തോടെ തപസ്സു ചെയ്തു।
Verse 4
आराधयन्तः परमं भवानीपतिमव्यम् । द्वादशाब्दानि राजेन्द्र ततस्तुष्टो महेश्वरः
ഹേ രാജേന്ദ്രാ! പന്ത്രണ്ടു വർഷം അവ്യയനായ പരമ ഭവാനീപതിയെ ആരാധിച്ചതിനാൽ അവസാനം മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനായി।
Verse 5
प्रत्यक्षः प्रददौ तेभ्यस्त्वभीष्टं वरमुत्तमम् । ततः स्वनाम्ना संस्थाप्य वसवस्तं महेश्वरम् । जग्मुराकाशमाविश्य प्रसन्ने सति शङ्करे
അവൻ പ്രത്യക്ഷനായി അവർ ആഗ്രഹിച്ച ഉത്തമ വരം നൽകി. തുടർന്ന് വസുക്കൾ തങ്ങളുടെ നാമത്തിൽ ആ മഹേശ്വരനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; ശങ്കരൻ പ്രസന്നനായപ്പോൾ അവർ ആകാശത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് പുറപ്പെട്ടു।
Verse 6
ततः प्रभृति विख्यातं तीर्थं तद्वासवाह्वयम् । तस्मिंस्तीर्थे महाराज यो भक्त्या पूजयेच्छिवम् । यथालब्धोपहारैश्च दीपं दद्यात्प्रयत्नतः
അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ‘വാസവ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി. ഹേ മഹാരാജാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ശിവനെ പൂജിക്കുന്നവൻ, ലഭിക്കുന്ന ഉപഹാരങ്ങളാൽ പരിശ്രമത്തോടെ ദീപദാനം ചെയ്യണം।
Verse 7
शुक्लपक्षे तदाष्टम्यां प्रत्यहं वापि शक्तितः । अष्टौ वर्षसहस्राणि स वसेच्छिवसंनिधौ
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ആ അഷ്ടമിയിൽ—അല്ലെങ്കിൽ ശേഷിയനുസരിച്ച് പ്രതിദിനവും—അവൻ ശിവസന്നിധിയിൽ എട്ടായിരം വർഷത്തോളം പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 8
ततः शिवालयं याति गर्भवासं न पश्यति । पुष्पैर्वा पल्लवैर्वापि फलैर्धान्यैस्तथापि वा
അതിന് ശേഷം അവൻ ശിവാലയത്തെ പ്രാപിച്ച് ഇനി ഗർഭവാസം (പുനർജന്മം) കാണുകയില്ല. പുഷ്പങ്ങളാലോ, പല്ലവങ്ങളാലോ, ഫലങ്ങളാലോ, ധാന്യങ്ങളാലോ അർപ്പിച്ച് പൂജിക്കണം।
Verse 9
पूजयेद्देवमीशानं स दैन्यं नाप्नुयात्क्वचित् । सर्वशोकविनिर्मुक्तः स्वर्गलोके महीयते
ഈശാനദേവനെ പൂജിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും ദൈന്യത്തിലേക്ക് വീഴുകയില്ല. സർവ്വശോകങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു.
Verse 10
एकाहमपि कौन्तेय यो वसेद्वासवेश्वरे । पापराशिं विनिर्धूय भानुवद्दिवि मोदते
ഹേ കൗന്തേയാ! വാസവേശ്വരത്തിൽ ഒരു ദിവസം പോലും വസിക്കുന്നവൻ പാപരാശി നീക്കി സൂര്യനെപ്പോലെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.
Verse 11
विप्रांश्च भोजयेद्भक्त्या दद्याद्वासांसि दक्षिणाम्
ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിക്കുകയും ദക്ഷിണയായി വസ്ത്രങ്ങളും ദാനം ചെയ്യുകയും വേണം.