Adhyaya 201
ഈ അധ്യായത്തിൽ ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ മഹീപാലനോട് തീർത്ഥോപദേശമായി ദേവതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നു; ധാർമ്മിക രാജധർമ്മത്തിന്റെ മാതൃകയായി യുധിഷ്ഠിരനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ദേവതീർത്ഥം ‘അനുപമം’ എന്നു പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു—ഇവിടെ സിദ്ധന്മാരും ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരും സന്നിധാനമുള്ളവരായി പറയുന്നു. ഇവിടെ സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാര്ചന എന്നിവ തീർത്ഥത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ശക്തിയാൽ ‘അനന്ത’ ഫലം നൽകുമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ത്രയോദശി പ്രത്യേകമായി പ്രധാന തിഥിയായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; പുരാതനമായി ആ ദിനത്തിൽ ദേവന്മാർ വസിച്ചിരുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു. ത്രയോദശിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് നിയമപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ച്, ദേവന്മാർ പ്രതിഷ്ഠിച്ച വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ)നെ ആരാധിക്കണം. ഇതിലൂടെ സർവ്വപാപശുദ്ധിയും അവസാനം രുദ്രലോകപ്രാപ്തിയും ലഭിക്കും എന്ന ഉറപ്പോടെയാണ് ഉപദേശം സമാപിക്കുന്നത്.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल देवतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा देवाः सेन्द्रा युधिष्ठिर
ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—തദനന്തരം, ഹേ മഹീപാലാ! അനുത്തമമായ ദേവതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനോടുകൂടെ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു, ഹേ യുധിഷ്ഠിര।
Verse 2
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । तत्र तीर्थप्रभावेन कृतमानन्त्यमश्नुते
സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാര്ച്ചനം—അവിടെ എന്തു ചെയ്താലും, ആ തീർത്ഥപ്രഭാവം മൂലം അത് അനന്ത (അക്ഷയ) പുണ്യഫലം നൽകുന്നു।
Verse 3
विशेषाद्भाद्रपदे तु कृष्णपक्षे त्रयोदशीम् । प्रधानं सर्वतीर्थानां देवैरध्यासितं पुरा
വിശേഷിച്ച് ഭാദ്രപദ മാസത്തിൽ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ത്രയോദശിക്ക്, ഈ ദേവതീർത്ഥം സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിലും പ്രധാനം—പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാർ ഇവിടെ ആശ്രയിച്ച് പാവനമാക്കിയതു।
Verse 4
स्नात्वा त्रयोदशीदिने श्राद्धं कृत्वा विधानतः । देवैः संस्थापितं देवं सम्पूज्य वृषभध्वजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकमवाप्नुयात्
ത്രയോദശി ദിനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചു, ദേവന്മാർ സ്ഥാപിച്ച വൃഷഭധ്വജൻ (ശിവൻ) എന്ന ദേവനെ സമ്യകായി പൂജിച്ചാൽ, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും।
Verse 201
अध्याय
അധ്യായം സമാപ്തം।