
ഈ അധ്യായത്തിൽ ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ നർമദയുടെ തെക്കൻ തീരത്തിലുള്ള പ്രസിദ്ധമായ ‘കലകലേശ്വര’ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പറയുന്നു; അത് സ്വയം ദേവൻ നിർമ്മിച്ചതായി (സ്വയം ദേവേന നിർമ്മിതം) പ്രസിദ്ധമാണ്. അന്ധകനെ വധിച്ചതിന് ശേഷം മഹാദേവനെ ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവർ, കിന്നരർ, മഹാനാഗങ്ങൾ ശംഖം, തൂര്യം, മൃദംഗം, പണവം, വീണ, വേണു എന്നിവയുടെ നാദത്തോടെയും സാമ, യജുസ്, ഛന്ദസ്, ഋക് മന്ത്രഘോഷങ്ങളോടെയും സ്തുതിച്ച് പൂജിച്ച ശൈവപ്രസംഗം ഇവിടെ വരുന്നു. പ്രമഥന്മാരുടെയും വന്ദിജനങ്ങളുടെയും കലകലധ്വനിക്കിടയിൽ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ‘കലകലേശ്വര’ എന്ന നാമവ്യുത്പത്തി പറയുന്നു. ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് കലകലേശ്വര ദർശനം ചെയ്താൽ വാജപേയ യാഗത്തേക്കാൾ അധിക പുണ്യം ലഭിക്കും എന്നതാണ് വിധി. ഫലശ്രുതിയായി പാപശുദ്ധി, ദിവ്യവിമാനത്തിൽ സ്വർഗാരോഹണം, അപ്സരസ്സുകളുടെ പ്രശംസ, സ്വർഗീയ ഭോഗങ്ങൾ, ഒടുവിൽ ശുദ്ധവംശത്തിൽ ദീർഘായുസ്സും ആരോഗ്യവും വിദ്യയും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണനായി പുനർജന്മം ലഭിക്കൽ എന്നിവ വർണ്ണിക്കുന്നു.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं कलकलेश्वरम् । विख्यातं सर्वलोकेषु स्वयं देवेन निर्मितम्
ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—നർമദയുടെ തെക്കൻ കരയിൽ ‘കലകലേശ്വരം’ എന്ന തീർത്ഥമുണ്ട്; അത് സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധം, സ്വയം ദേവൻ നിർമ്മിച്ചതാണ്।
Verse 2
अन्धकं समरे हत्वा देवदेवो महेश्वरः । सहितो देवगन्धर्वैः किन्नरैश्च महोरगैः
സമരത്തിൽ അന്ധകനെ വധിച്ച ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും മഹോരഗന്മാരും (നാഗന്മാർ) കൂടെ അവിടെ എത്തി।
Verse 3
शङ्खतूर्यनिनादैश्च मृदङ्गपणवादिभिः । वीणावेणुरवैश्चान्यैः स्तुतिभिः पुष्कलादिभिः
ശംഖ-തൂര്യങ്ങളുടെ നിനാദത്തോടും, മൃദംഗ-പണവാദി വാദ്യഘോഷത്തോടും, വീണ-വേണു നാദങ്ങളോടും, സമൃദ്ധമായ സ്തുതികളോടും കൂടി।
Verse 4
गायन्ति सामानि यजूंषि चान्ये छन्दांसि चान्ये ऋचमुद्गिरन्ति । स्तोत्रैरनेकैरपरे गृणन्ति महेश्वरं तत्र महानुभावाः
അവിടെ മഹാനുഭാവന്മാർ ചിലർ സാമഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു, ചിലർ യജുർമന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുന്നു; ചിലർ ഛന്ദസ്സുകൾ ഉച്ചരിച്ചു ഋക്സൂക്തങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവർ അനേകം സ്തോത്രങ്ങളാൽ മഹേശ്വരനെ പുകഴ്ത്തുന്നു।
Verse 5
प्रमथानां निनादेन कल्कलेन च बन्दिनाम् । यस्मात्प्रतिष्ठितं लिङ्गं तस्माज्जातं तदाख्यया
പ്രമഥന്മാരുടെ നിനാദവും ബന്ദികളുടെ കലകലധ്വനിയും നടുവിൽ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, അതേ പേരാൽ തന്നെ അത് ‘കൽകലേശ്വരൻ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമായി।
Verse 6
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षेत्कलकलेश्वरम् । वाजपेयात्परं पुण्यं स लभेन्मानवो भुवि
ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് കൽകലേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ഈ ലോകത്തിൽ തന്നേ വാജപേയ യാഗത്തേക്കാൾ മേലായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 7
तेन पुण्येन पूतात्मा प्राणत्यागाद्दिवं व्रजेत् । आरूढः परमं यानं गीयमानोऽप्सरोगणैः
ആ പുണ്യത്താൽ പവിത്രനായ ആത്മാവ് പ്രാണത്യാഗസമയത്ത് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; പരമ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ആരൂഢനായി അപ്സരാഗണങ്ങളുടെ ഗാനത്താൽ കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 8
उपभुज्य महाभोगान्कालेन महता ततः । मर्त्यलोके महात्मासौ जायते विमले कुले
ദീർഘകാലം മഹാഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, ആ മഹാത്മാവ് പിന്നെ മർത്ത്യലോകത്തിൽ വിമലവും ഉന്നതവുമായ കുലത്തിൽ ജന്മിക്കുന്നു।
Verse 9
ब्राह्मणः सुभगो लोके वेदवेदाङ्गपारगः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्
അവൻ ലോകത്തിൽ സൌഭാഗ്യവാനായ ബ്രാഹ്മണനായി, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനാകും; വ്യാധിയും ശോകവും വിട്ട് നൂറു ശരദ്കാലങ്ങൾ ജീവിക്കും।
Verse 154
। अध्याय
“അധ്യായം”—ഇത് അധ്യായശീർഷകമോ സമാപ്തി സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഖണ്ഡമോ ആകുന്നു।