
ഈ അധ്യായം സംവാദരൂപത്തിലാണ്. മാർക്കണ്ഡേയൻ നർമദയുടെ ഉത്തരതീരത്തിലെ ‘ജയ-വരാഹ’ എന്ന അതിപ്രശസ്ത തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പറയുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തും മധുസൂദനന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചും പാപനാശം ഉണ്ടാകുമെന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ഭഗവാന്റെ പത്ത് ജന്മങ്ങൾ (ദശാവതാരങ്ങൾ) സ്മരിക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നത് മഹാശുദ്ധികരമാണെന്നു പ്രതിപാദിക്കുന്നു. യുധിഷ്ഠിരൻ മത്സ്യത്തിൽ നിന്ന് കല്കിവരെ ഓരോ അവതാരത്തിലും ഭഗവാൻ ചെയ്ത കര്മ്മങ്ങൾ എന്തെന്നു ചോദിക്കുന്നു. മാർക്കണ്ഡേയൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു—മത്സ്യൻ മുങ്ങിയ വേദങ്ങളെ രക്ഷിച്ചു; കൂർമ്മൻ മഥനത്തിന് അധാരമായി ഭൂമിയെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി; വരാഹൻ പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ ഉയർത്തി; നരസിംഹൻ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സംഹരിച്ചു; വാമനൻ മൂന്നു പാദങ്ങളാൽ ബലിയെ വശപ്പെടുത്തി സർവ്വഭൗമത്വം പ്രകടമാക്കി; പരശുരാമൻ അധർമ്മക്ഷത്രിയരെ ശിക്ഷിച്ച് ഭൂമിയെ കശ്യപനു അർപ്പിച്ചു; രാമൻ രാവണനെ വധിച്ച് ധർമ്മരാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു; കൃഷ്ണൻ ദുഷ്ടരാജാക്കളെ നീക്കി യുധിഷ്ഠിരന്റെ വിജയത്തെ സൂചിപ്പിച്ചു; ബുദ്ധൻ കലിയുഗത്തിൽ മോഹം/കുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുന്ന രൂപമായി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; കല്കി പത്താമത്തെ ജന്മമായി ഭാവിയിൽ അവതരിക്കും. അവസാനം ദശാവതാരസ്മരണം പാപക്ഷയഹേതുവാണെന്ന് വീണ്ടും ഉറപ്പാക്കി, തീർത്ഥമാഹാത്മ്യവും അവതാരതത്ത്വവും സമൂഹധർമ്മപതനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മുന്നറിയിപ്പുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं परमशोभनम् । जयवाराहमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्
ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—നർമദയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് അത്യന്തം ശോഭനമായ ഒരു തീർത്ഥമുണ്ട്. അത് ‘ജയവാരാഹ’ മഹാത്മ്യം; സർവ്വപാപനാശിനി.
Verse 2
उद्धृता जगती येन सर्वदेवनमस्कृता । लोकानुग्रहबुद्ध्या च संस्थितो नर्मदातटे
ഭൂമിയെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചവൻ—സർവ്വദേവന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ—ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായുള്ള അനുഗ്രഹബുദ്ധിയോടെ നർമദാതീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षते मधुसूदनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो दशजन्मानुकीर्तनात्
ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മധുസൂദനനെ ദർശിക്കുന്നവൻ, പത്ത് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ചും സ്മരിക്കപ്പെട്ടും ഉള്ള സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു।
Verse 4
मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश
മത്സ്യ, കൂർമ, വരാഹ; തുടർന്ന് നരസിംഹ, വാമന; രാമ, പരശുരാമ, കൃഷ്ണ, ബുദ്ധ, കല്കി—ഇവയാണ് ദശാവതാരങ്ങൾ।
Verse 5
युधिष्ठिर उवाच । मत्स्येन किं कृतं तात कूर्मेण मुनिसत्तम । वराहेण च किं कर्म नरसिंहेन किं कृतम्
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—താതാ, മുനിശ്രേഷ്ഠാ! മത്സ്യരൂപത്തിൽ എന്തു ചെയ്തു? കൂർമരൂപത്തിൽ എന്തു? വരാഹരൂപത്തിൽ ഏതു കര്മ്മം, നരസിംഹരൂപത്തിൽ എന്തു ചെയ്തു?
Verse 6
वामनेन च रामेण राघवेण च किं कृतम् । बुद्धरूपेण किं वापि कल्किना किं कृतं वद
വാമനരൂപത്തിൽ എന്തു ചെയ്തു? രാഘവനായ രാമരൂപത്തിൽ എന്തു ചെയ്തു? ബുദ്ധരൂപത്തിൽ എന്തു, കല്കിരൂപത്തിൽ എന്തു ചെയ്തു—ദയവായി പറയുക।
Verse 7
एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मपुत्रेण धीमता । उवाच मधुरां वाणीं तदा धर्मसुतं प्रति
ധർമ്മത്തിന്റെ ബുദ്ധിമാനായ പുത്രൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതോടെ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അപ്പോൾ ധർമ്മസുതനോടു മധുരവചനങ്ങളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു।
Verse 8
श्रीमार्कण्डेय उवाच । मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे
ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—പുരാതന ഒരു കല്പത്തിൽ പരമവിഭു മത്സ്യരൂപം ധരിച്ചു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രീതിക്കായി മഹാസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ വേദങ്ങളെ ഉയർത്തി വീണ്ടും സമർപ്പിച്ചു।
Verse 9
अमृतोत्पादने राजन्कूर्मो भूत्वा जगद्गुरुः । मन्दरं धारयामास तथा देवीं वसुंधराम्
ഹേ രാജാവേ, അമൃതോത്പാദന സമയത്ത് ജഗദ്ഗുരു കൂർമരൂപം ധരിച്ചു മന്ദരപർവ്വതം ധരിച്ചു; അതുപോലെ ദേവി വസുന്ധരയായ ഭൂമിയെയും താങ്ങി നിർത്തി।
Verse 10
उज्जहार धरां मग्नां पातालतलवासिनीम् । वाराहं रूपमास्थाय देवदेवो जनार्दनः
പാതാളതലങ്ങളിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട് മുങ്ങിയിരുന്ന ഭൂമിയെ ദേവദേവൻ ജനാർദനൻ വരാഹരൂപം സ്വീകരിച്ച് ഉയർത്തി പുറത്തെടുത്തു।
Verse 11
नरस्यार्द्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्द्धतनुं तथा । हिरण्यकशिपोर्वक्षो विददार नखाङ्कुशैः
അവൻ അർദ്ധദേഹം മനുഷ്യരൂപവും അർദ്ധദേഹം സിംഹരൂപവും ആക്കി, അങ്കുശസദൃശമായ നഖങ്ങളാൽ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ വക്ഷസ്ഥലം പിളർത്തി।
Verse 12
जटी वामनरूपेण स्तूयमानो द्विजोत्तमैः । तद्दिव्यं रूपमास्थाय क्रमित्वा मेदिनीं क्रमैः
ജടാധാരിയായ വാമനരൂപത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, പിന്നെ അദ്ദേഹം ദിവ്യ വിരാട്രൂപം ധരിച്ചു മഹാപാദങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ അളന്ന് സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചു।
Verse 13
कृतवांश्च बलिं पश्चात्पातालतलवासिनम् । स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् गतो विष्णुः स्वकं पुरम्
അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം ബലിയെ പാതാളതലവാസിയാക്കി; സർവ്വദേവന്മാരെയും ദൃഢമായി സ്ഥാപിച്ച് വിഷ്ണു തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി।
Verse 14
जमदग्निसुतो रामो भूत्वा शस्त्रभृतां वरः । क्षत्रियान् पृथिवीपालानवधीद्धैहयादिकान्
ജമദഗ്നിപുത്രനായ രാമൻ ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി, ഹൈഹയാദി ഭൂമിപാല ക്ഷത്രിയരാജാക്കളെ വധിച്ചു।
Verse 15
कश्यपाय महीं दत्त्वा सपर्वतवनाकराम् । तपस्तपति देवेशो महेन्द्रेऽद्यापि भारत
പർവ്വതം, വനം, ഖനികൾ എന്നിവയോടുകൂടിയ ഭൂമിയെ കശ്യപനു ദാനം നൽകി, ഹേ ഭാരതാ! ആ ദേവേശൻ ഇന്നും മഹേന്ദ്രപർവ്വതത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു।
Verse 16
ततो दाशरथी रामो रावणं देवकण्टकम् । सगणं समरे हत्वा राज्यं दत्त्वा विभीषणे
പിന്നീട് ദാശരഥിയായ രാമൻ ദേവന്മാർക്കുള്ള കണ്ഠകമായ രാവണനെ അവന്റെ സൈന്യസഹിതം യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ച്, രാജ്യം വിഭീഷണനു നൽകി।
Verse 17
पालयित्वा नयाद्भूमिं मखैः संतर्प्य देवताः । स्वर्गं गतो महातेजा रामो राजीवलोचनः
ധർമ്മനീതിയോടെ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു, യാഗങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; മഹാതേജസ്സുള്ള പദ്മനേത്രനായ രാമൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചു।
Verse 18
वसुदेवगृहे भूयः संकर्षणसहायवान् । अवतीर्णो जगन्नाथो वासुदेवो युधिष्ठिर
ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! വീണ്ടും വസുദേവന്റെ ഗൃഹത്തിൽ സംകർഷണന്റെ സഹായത്തോടെ ജഗന്നാഥൻ വാസുദേവൻ അവതരിച്ചു।
Verse 19
सोऽवधीत्तव सामर्थ्याद्वधार्थं दुष्टभूभृताम् । चाणूरकंसकेशीनां जरासंधस्य भारत
ഹേ ഭാരതാ! നിന്റെ സാമർത്ഥ്യത്താൽ ദുഷ്ട രാജാക്കന്മാരുടെ നാശാർത്ഥം അദ്ദേഹം ചാണൂരൻ, കംസൻ, കേശി, ജരാസന്ധൻ എന്നിവരെ വധിച്ചു।
Verse 20
तेन त्वं सुसहायेन हत्वा शत्रून्नरेश्वर । भोक्ष्यसे पृथिवीं सर्वां भ्रातृभिः सह संभृताम्
ഹേ നരേശ്വരാ! അവന്റെ ദൃഢമായ സഹായത്തോടെ നീ ശത്രുക്കളെ വധിച്ച്, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം സുസംരക്ഷിതമായ സർവ്വ ഭൂമിയും അനുഭവിക്കും।
Verse 21
तथा बुद्धत्वमपरं नवमं प्राप्स्यतेऽच्युतः । शान्तिमान्देवदेवेशो मधुहन्ता मधुप्रियः
അതുപോലെ അച്യുതൻ ഒൻപതാം അവതാരമായി ബുദ്ധത്വം പ്രാപിക്കും—ശാന്തിമാൻ, ദേവദേവേശൻ, മധുഹന്താ, മധുപ്രിയൻ।
Verse 22
तेन बुद्धस्वरूपेण देवेन परमेष्ठिना । भविष्यति जगत्सर्वं मोहितं सचराचरम्
ആ പരമേഷ്ഠി ദേവൻ ബുദ്ധസ്വരൂപം ധരിക്കുമ്പോൾ, ചരാചരസഹിതം സർവ്വ ജഗത്തും മോഹിതമാകും।
Verse 23
न श्रोष्यन्ति पितुः पुत्रास्तदाप्रभृति भारत । न गुरोर्बान्धवाः शिष्या भविष्यत्यधरोत्तरम्
അന്നുമുതൽ, ഹേ ഭാരതാ, പുത്രന്മാർ പിതാവിന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുകയില്ല; ശിഷ്യരും ബന്ധുക്കളും ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം അനുസരിക്കുകയില്ല—അധമം ഉത്തമത്തെ മറികടക്കും।
Verse 24
जितो धर्मो ह्यधर्मेण चासत्येन ऋतं जितम् । जिताश्चौरैश्च राजानः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः
അധർമ്മം ധർമ്മത്തെ ജയിക്കും; അസത്യം ഋതത്തെ (സത്യനിയമത്തെ) തോൽപ്പിക്കും; കള്ളർ രാജാക്കളെ കീഴടക്കും; സ്ത്രീകൾ പുരുഷന്മാരെ ജയിക്കും।
Verse 25
सीदन्ति चाग्निहोत्राणि गुरौ पूजा प्रणश्यति । सीदन्ति मानवा धर्माः कलौ प्राप्ते युधिष्ठिर
അഗ്നിഹോത്രകർമ്മങ്ങൾ ക്ഷയിക്കും; ഗുരുപൂജ നശിക്കും; കലിയുഗം വന്നാൽ, ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, മനുഷ്യധർമ്മനിയമങ്ങൾ തളരും।
Verse 26
द्वादशे दशमे वर्षे नारी गर्भवती भवेत् । कन्यास्तत्र प्रसूयन्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः
പന്ത്രണ്ടാം—അല്ലെങ്കിൽ പത്താം—വർഷത്തിൽ തന്നെ ബാലിക ഗർഭവതിയാകും; അവിടെ ബാലികകളേ പ്രസവിക്കും—എന്ന് ബ്രാഹ്മണൻ ഹരിപിംഗലൻ പറയുന്നു।
Verse 27
भविष्यति ततः कल्किर्दशमे जन्मनि प्रभुः
അതിനുശേഷം പ്രഭു കല്കി പത്താം ജന്മത്തിൽ (അവതാരമായി) ഉദിക്കും।
Verse 28
एतत्ते कथितं राजन्देवस्य परमेष्ठिनः । कारणं दश जन्मनां सर्वपापक्षयंकरम्
ഹേ രാജാവേ! പരമേഷ്ഠി ദേവന്റെ പത്ത് ജന്മങ്ങളുടെ കാരണമൊടുകൂടിയ ഈ വൃത്താന്തം ഞാൻ പറഞ്ഞു; ഇത് സർവ്വപാപക്ഷയകരമാണ്.