Adhyaya 113
ഈ അധ്യായത്തിൽ മārkaṇḍേയൻ രാജാവിനോട് യാത്രാമാർഗ്ഗ നിർദ്ദേശങ്ങളെന്ന പോലെ കോṭിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുവാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു; അതിനെ അതുല്യമായ പുണ്യതീർത്ഥമായി വർണ്ണിക്കുന്നു. അവിടെ അനേകം ഋഷികൾ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചതായി ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, അതുകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം ‘ഋഷികോṭി’ എന്ന പേരിലും പ്രസിദ്ധമാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന് സ്ഥലബന്ധിതമായ മൂന്ന് പുണ്യസാധനങ്ങൾ പറയുന്നു—(1) തീർത്ഥസ്നാനം ചെയ്ത് ബ്രാഹ്മണഭോജനദാനം; ഒരൊറ്റ ബ്രാഹ്മണനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ ഫലം ‘കോടി’ ബ്രാഹ്മണങ്ങൾക്ക് ഭോജനം നൽകിയതിനു തുല്യമെന്നു പുണ്യവർദ്ധനയായി പറയുന്നു. (2) സ്നാനാനന്തരം പിതൃദേവതകൾക്ക് ആദരം/തർപ്പണം-ശ്രാദ്ധം നടത്തി തീർത്ഥയാത്രയിൽ പിതൃധർമ്മം ചേർക്കുന്നു. (3) അവിടെ മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചാൽ വാജപേയ യാഗഫലം ലഭിക്കും എന്ന വാഗ്ദാനം. ഇങ്ങനെ കോṭിതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം സ്ഥലം–കർമ്മം–ഫലശ്രുതി എന്ന ക്രമത്തിൽ സംക്ഷിപ്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कोटितीर्थमनुत्तमम् । ऋषिकोटिर्गता तत्र परां सिद्धिमुपागता
ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അനുത്തമമായ കോടിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ ഋഷികളുടെ ഒരു കോടി പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു॥
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता
ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭോജനമർപ്പിച്ചാൽ—അവിടെ ഒരു പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണനെ ഭോജിപ്പിച്ചതുമാത്രം ഒരു കോടി പേരെ ഭോജിപ്പിച്ചതുപോലെ ഫലം നൽകുന്നു॥
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । पूजिते तु महादेवे वाजपेयफलं लभेत्
ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവതകളെയും ദേവതകളെയും പൂജിച്ചാൽ—അവിടെ മഹാദേവനെ പൂജിക്കുന്നതിലൂടെ വാജപേയ യാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു॥
Verse 113
। अध्याय
ഇതി അധ്യായം സമാപ്തം.