Previous Mantra

Mantra 40

Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajus royal/consecration corpus; specific ṛṣi ascriptions vary)
Devata: Devas collectively; Indra (by indriya); Soma (as kingly identity)
Chandas: Mixed/prose-yajus (Yajurvedic formulaic style; not a fixed ṛgvedic metre)

इ॒मं दे॑वा असप॒त्नᳪ सु॑वध्वं मह॒ते क्ष॒त्राय॑ मह॒ते ज्यैष्ठ्या॑य मह॒ते जान॑राज्या॒येन्द्र॑स्येन्द्रि॒याय॑ । इ॒मम॒मुष्य॑ पु॒त्रम॒मुष्यै॑ पु॒त्रम॒स्यै वि॒श ए॒ष वो॑ऽमी॒ राजा॒ सोमो॒ऽस्माकं॑ ब्राह्म॒णाना॒ᳪ राजा॑

imáṃ devā asapatnáṃ suvadhvaṃ mahaté kṣatrā́ya mahaté jyáiṣṭhyāya mahaté jánarājyāyéndrasyéndriyā́ya | imám amúṣya putrám amúṣyai putrám asyái víśa eṣá vo ’mī rā́jā sómo ’smā́kaṃ brāhmaṇā́nāṃ rā́jā

ഹേ ദേവന്മാരേ, ഈ പുരുഷനെ എതിരാളികളില്ലാത്തവനാക്കുവിൻ; മഹത്തായ ക്ഷത്രത്വത്തിനായി, മഹത്തായ ജ്യേഷ്ഠത്വത്തിനായി, മഹത്തായ ജനരാജ്യത്തിനായി (പ്രജാപാലനത്തിനായി), ഇന്ദ്രന്റെ ഇന്ദ്രിയ (പ്രഭുത്വ)ത്തിനായി അവനെ സമൃദ്ധനാക്കുവിൻ. അമുക്കന്റെ ഈ പുത്രൻ, അമുക്കന്റെ ഈ പുത്രൻ—ഈ ജനത്തിനായി: ഇതാ നിങ്ങളുടെ രാജാവ്—സോമ; അവൻ ഞങ്ങളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും രാജാവാണ്.

इ॒मम् । दे॒वाः । अ॒स॒प॒त्नम् । सु॒व॒ध्व॒म् । म॒ह॒ते । क्ष॒त्राय॑ । म॒ह॒ते । ज्यैष्ठ्या॑य । म॒ह॒ते । जान॑-राज्या॒य । इन्द्र॑स्य । इ॒न्द्रि॒याय॑ । इ॒मम् । अ॒मुष्य॑ । पु॒त्रम् । अ॒मुष्यै॑ । पु॒त्रम् । अ॒स्यै । वि॒शे । ए॒षः । वः । अ॒मी॒ । राजा॑ । सोमः॑ । अ॒स्माक॑म् । ब्रा॒ह्म॒णानाम् । राजा॑

इमम्this (him)
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असपत्नम्without rivals
असपत्नम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअ-सपत्न (प्रातिपदिक)
सुवध्वम्make (him) strike down well / subdue thoroughly
सुवध्वम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसु + √वध् (वध हिंसायाम्) / causative sense in Vedic usage
महतेfor great
महते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
क्षत्रायsovereign power / dominion
क्षत्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
महतेfor great
महते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootमहत्
ज्यैष्ठ्यायpre-eminence / seniority
ज्यैष्ठ्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootज्यैष्ठ्य (प्रातिपदिक)
महतेfor great
महते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootमहत्
जानराज्यायpopular kingship / rule over the people
जानराज्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजानराज्य (प्रातिपदिक; जन/जान + राज्य, ‘people’s kingship’)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्द्रियायfor (Indra’s) vigor / lordly power
इन्द्रियाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
इमम्this (one)
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम्
अमुष्यof that (man)
अमुष्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअमुष्/अदस्-प्रकार (दूरवाचक सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अमुष्यैto that (woman)
अमुष्यै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअमुष्/अदस्-प्रकार (दूरवाचक सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुत्र
अस्यैto this (woman)
अस्यै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootइदम् (स्त्रीलिङ्ग सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विशःthe clans / the people
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
एषःthis (man)
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अमीthose (there)
अमी:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअदस् (दूरवाचक सर्वनाम)
राजाking
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अस्माकम्of us / our
अस्माकम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन्
D
Devas (collectively)
I
Indra
S
Soma