Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Adhvaryu-prayoga (Yajus-formula; r̥ṣi not foregrounded in ritual manuals)
Devata: Indra
Chandas: Yajus (prose formula with accent)

ध्रु॑व॒सदं॑ त्वा नृ॒षदं॑ मन॒:सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम् । अ॑प्सु॒षदं॑ त्वा घृत॒सदं॑ व्योम॒सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम् । पृथि॒वी॒सदं॑ त्वाऽन्तरिक्ष॒सदं॑ दिवि॒सदं॑ देव॒सदं॑ नाक॒सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम्

dhrúvasadaṃ tvā nr̥ṣádaṃ manaḥsádam upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā júṣṭaṃ gr̥hṇāmy eṣá te yónir índrāya tvā júṣṭatamam | apsuṣádaṃ tvā ghr̥tasádaṃ vyómasadam upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā júṣṭaṃ gr̥hṇāmy eṣá te yónir índrāya tvā júṣṭatamam | pr̥thivīṣádaṃ tvā ’ntárikṣasadaṃ diviṣádaṃ devásadaṃ nā́kasadam upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā júṣṭaṃ gr̥hṇāmy eṣá te yónir índrāya tvā júṣṭatamam

ഹേ ധ്രുവസദം (സ്ഥിരാസനമുള്ളവനേ), നൃസദം (മനുഷ്യരെ ആസനമാക്കിയവനേ), മനഃസദം (മനസ്സിനെ ആസനമാക്കിയവനേ), ഉപയാമഗ്രഹിതനായ നീ. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, പ്രിയനായ നിന്നെ ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇതാണ് നിന്റെ യോനി (നിവാസം/ആധാരം)—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, നിന്നെ അതിപ്രിയതമം. ഹേ അപ്സുഷദം (ജലത്തിൽ ആസനമുള്ളവനേ), ഘൃതസദം (ഘൃതത്തിൽ ആസനമുള്ളവനേ), വ്യോമസദം (ആകാശത്തിൽ ആസനമുള്ളവനേ), ഉപയാമഗ്രഹിതനായ നീ. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, പ്രിയനായ നിന്നെ ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇതാണ് നിന്റെ യോനി—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, നിന്നെ അതിപ്രിയതമം. ഹേ പൃഥിവീസദം (പൃഥ്വിയിൽ ആസനമുള്ളവനേ), അന്തരിക്ഷസദം (അന്തരിക്ഷത്തിൽ ആസനമുള്ളവനേ), ദിവിസദം (ദിവിയിൽ ആസനമുള്ളവനേ), ദേവസദം (ദേവന്മാരിൽ ആസനമുള്ളവനേ), നാകസദം (സ്വർഗത്തിൽ ആസനമുള്ളവനേ), ഉപയാമഗ്രഹിതനായ നീ. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, പ്രിയനായ നിന്നെ ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇതാണ് നിന്റെ യോനി—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി, നിന്നെ അതിപ്രിയതമം.

ध्रुव-सदम् । त्वा । नृ-सदम् । मनः-सदम् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । जुष्ट-तमम् । । अप्सु-सदम् । त्वा । घृत-सदम् । व्योम-सदम् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । जुष्ट-तमम् । । पृथिवी-सदम् । त्वा । अन्तरिक्ष-सदम् । दिवि-सदम् । देव-सदम् । नाक-सदम् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । जुष्ट-तमम् ।

ध्रुवसदम्as ‘sitting/abiding in the firm (seat)’
ध्रुवसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootध्रुव-सद
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
नृषदम्as ‘sitting among men’
नृषदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनृ-सद
मनःसदम्as ‘seated in the mind’
मनःसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनस्-सद
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
Kartā (वाक्ये विशेष्यः)
TypeParticiple
Rootउप-यम् + ग्रह् (गृह्णाति) / गृहीत (PPP)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टम्pleasing/accepted
जुष्टम्:
Karma
TypeParticiple
Rootजुष् (सेवने) → जुष्ट (PPP)
गृह्णामिI take (receive)
गृह्णामि:
TypeVerb
Rootग्रह्
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेof you / your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
Kartā (नामवाक्ये)
TypeNoun
Rootयोनि
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टतमम्most pleasing/most acceptable
जुष्टतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजुष्ट (PPP) + तमप् (superlative)
अप्सुषदम्as ‘seated in the waters’
अप्सुषदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्सु (अप्) + सद
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
घृतसदम्as ‘seated in ghee’
घृतसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघृत-सद
व्योमसदम्as ‘seated in the sky/space’
व्योमसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootव्योमन्-सद
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
Kartā (वाक्ये विशेष्यः)
TypeParticiple
Rootउप-यम् + ग्रह् / गृहीत (PPP)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टम्pleasing/accepted
जुष्टम्:
Karma
TypeParticiple
Rootजुष् → जुष्ट (PPP)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
TypeVerb
Rootग्रह्
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःresting-place
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टतमम्most pleasing
जुष्टतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजुष्ट + तमप्
पृथिवीसदम्as ‘seated on earth’
पृथिवीसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपृथिवी-सद
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अन्तरिक्षसदम्as ‘seated in mid-air’
अन्तरिक्षसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्तरिक्ष-सद
दिविसदम्as ‘seated in heaven’
दिविसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिवि (द्यौ/दिव्) + सद
देवसदम्as ‘seated among the gods’
देवसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदेव-सद
नाकसदम्as ‘seated in the celestial world (nāka)’
नाकसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनाक-सद
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
Kartā (वाक्ये विशेष्यः)
TypeParticiple
Rootउप-यम् + ग्रह् / गृहीत (PPP)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टम्pleasing/accepted
जुष्टम्:
Karma
TypeParticiple
Rootजुष् → जुष्ट (PPP)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
TypeVerb
Rootग्रह्
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःresting-place
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टतमम्most pleasing
जुष्टतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजुष्ट + तमप्
I
Indra
U
Upayāma (ritual taking-power)