Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Rishi: Ritual Yajus tradition (attributed generically within the Vājasaneyin school).
Devata: Indra (primary); Viṣṇu (secondary bandhu); also Ukthas/All-gods as recipients.
Chandas: Prose-yajus.

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा बृ॒हद्व॑ते॒ वय॑स्वत उक्था॒व्यं॒ गृह्णामि । यत्त॑ इन्द्र बृ॒हद्वय॒स्तस्मै॑ त्वा॒ विष्ण॑वे त्वै॒ष ते॒ योनि॑रु॒क्थेभ्य॑स्त्वा दे॒वेभ्य॑स्त्वा देवा॒व्यं॒ य॒ज्ञस्यायु॑षे गृह्णामि

upayā́ma-gṛhīto ’sī́ndrāya tvā bṛhádvate váyasvata ukthāvyàṃ gṛhṇāmi | yát ta indra bṛhádvayaḥ tásmai tvā víṣṇave tvā eṣá te yónir ukthébhyaḥ tvā devébhyaḥ tvā devāvyàṃ yajñásyā́yuṣe gṛhṇāmi

ഉപയാമംകൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവൻ നീ ആകുന്നു. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നിന്നെ—ബൃഹദ്വത്, വയസ്വത്, ഉക്ഥ-യോഗ്യനായി—ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിനക്കുള്ള ബൃഹദ് വയസ് (മഹാപ്രാണബലം) അതിനാൽ നിന്നെ വിഷ്ണുവിന്നായി (അർപ്പിക്കുന്നു). ഇതാണ് നിന്റെ യോനി (ആധാരം). ഉക്ഥങ്ങൾക്കായി നിന്നെ; ദേവന്മാർക്കായി നിന്നെ—ദേവ-യോഗ്യനായി—യജ്ഞത്തിന്റെ ആയുസ്സിനായി ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു.

उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । बृहद्वते । वयस्वते । उक्थाव्यम् । गृह्णामि । यत् । ते । इन्द्र । बृहद्वयः । तस्मै । त्वा । विष्णवे । त्वा । एषः । ते । योनिः । उक्थेभ्यः । त्वा । देवेभ्यः । त्वा । देवाव्यम् । यज्ञस्य । आयुषे । गृह्णामि ।

उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ (formula/act of taking)
उपयामगृहीतः:
विशेषणम् (कर्मणि-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootउपयाम- (प्रातिपदिक) + √ग्रह् (ग्रहणे) (कृदन्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (this)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
बृहद्वतेto the great/possessing greatness
बृहद्वते:
सम्प्रदान (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहद्वत् (प्रातिपदिक; बृहत्+वत्)
वयस्वतेto the vigorous/possessing vitality
वयस्वते:
सम्प्रदान (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवयस्वत् (प्रातिपदिक; वयस्+वत्)
उक्थाव्यम्fit for/connected with the uktha (recitation)
उक्थाव्यम्:
कर्म (गृह्णामि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootउक्थाव्य (प्रातिपदिक)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह् (ग्रहणे)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
बृहद्वयःgreat vitality/abundant vigor
बृहद्वयः:
विशेष्य (यत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootबृहद्वयस् (प्रातिपदिक; बृहत्+वयस्)
तस्मैto that (for that purpose/for him)
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाyou (this)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विष्णवेfor Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
त्वाyou (this)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एषःthis
एषः:
कर्ता (अस्ति-लुप्तः)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
योनिःwomb/seat/source
योनिः:
कर्ता (अस्ति-लुप्तः)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
उक्थेभ्यःfrom/among the uktha-recitals
उक्थेभ्यः:
अपादान/सम्बन्ध (contextual: ‘from/among ukthas’)
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
त्वाyou (this)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवेभ्यःto/for the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान/अपादान (contextual)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou (this)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवाव्यम्belonging/fit for the gods
देवाव्यम्:
कर्म (गृह्णामि इत्यस्य; उक्थाव्यं इव)
TypeAdjective
Rootदेवाव्य (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
आयुषेfor life/long life
आयुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ग्रह् (ग्रहणे)
I
Indra
V
Viṣṇu
U
Ukthas (praise-hymns)
A
All Devas