Mantra 20
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition.
Devata: Viṣṇu (protector/pervader) and the Agrayaṇa graha as ritual power.
Chandas: Yajus (prose-formula with imperatives).
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्याग्रय॒णो॒ऽसि॒ स्वा॒ग्रयणः । पा॒हि य॒ज्ञं पा॒हि य॒ज्ञप॑तिं॒ विष्णु॒स्त्वामि॑न्द्रि॒येण॑ पातु॒ विष्णुं॒ त्वं पा॑ह्य॒भि सव॑नानि पाहि
Transliteration
upayā́magṛhīto'sy agrayaṇó'si svāgrayaṇaḥ | pā́hi yajñáṃ pā́hi yajñápatim | víṣṇus tvām indriyéṇa pātu | víṣṇuṃ tváṃ pāhy abhí sávanāni pāhi
Translation
ഉപയാമംകൊണ്ടു ഗൃഹീതനായതു നീ; നീ അഗ്രയണ—സ്വാഗ്രയണ. യജ്ഞത്തെ രക്ഷിക്ക; യജ്ഞപതിയെ രക്ഷിക്ക. വിഷ്ണു നിന്നെ ഇന്ദ്രിയം (വീര്യം) കൊണ്ടു കാക്കട്ടെ; നീ വിഷ്ണുവിനെ കാക്കുക; സകല സവനങ്ങളെയും ചുറ്റുമെല്ലാം കാക്കുക.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॒सि॒ । अ॒ग्र॒य॒णः । अ॒सि॒ । सु॒-अ॒ग्र॒य॒णः । पा॒हि । य॒ज्ञम् । पा॒हि । य॒ज्ञ-प॑तिम् । विष्णु॑ः । त्वा॒ । इ॒न्द्रि॒येण॑ । पातु॑ । विष्णु॑म् । त्वम् । पा॒हि । अ॒भि । सव॑नानि । पा॒हि
Word by Word
उपयाम(this) ‘upayāma’ offering/acceptance-formula
उपयाम:
Karma
TypeNoun
Rootउप-याम (प्रातिपदिक; याम = ‘ग्रहण/स्वीकार’)
गृहीतःtaken, grasped
गृहीतः:
—
TypeParticiple
Root√ग्रह् (ग्रहण) → गृहीत (कृदन्त)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्रयणःthe ‘agrayaṇa’ (first-fruits/first portion)
अग्रयणः:
—
TypeNoun
Rootअग्रयण (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू)
सु-अग्रयणःa good/auspicious agrayaṇa
सु-अग्रयणः:
—
TypeNoun
Rootसु + अग्रयण (प्रातिपदिक; उपसर्ग/उपपद-समास)
पाहिprotect
पाहि:
Kartā (आह्वान), कर्म-अपेक्षया
TypeVerb
Root√पा (रक्षण)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
पाहिprotect
पाहि:
Kartā (आह्वान)
TypeVerb
Root√पा (रक्षण)
यज्ञपतिम्the lord/patron of the sacrifice
यज्ञपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक; षष्ठी-तत्पुरुष)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Kartā
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
इन्द्रियेणwith (his) power/strength
इन्द्रियेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
पातुmay (he) protect
पातु:
Kartā
TypeVerb
Root√पा (रक्षण)
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
Kartā
TypeVerb
Root√पा (रक्षण)
अभिtowards, over, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सवनानिthe pressings/ Soma-pressing rites
सवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
पाहिprotect
पाहि:
Kartā
TypeVerb
Root√पा (रक्षण)
Entities Mentioned
V
ViṣṇuA
Agrayaṇa-graha (ritual power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes