Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Rishi: Yājñavalkya (traditional attribution)
Devata: Agni (Aṅgiras), with ‘Nabhas’ as a name-epithet; ‘Āyu’ as invoked name-power
Chandas: Yajus (prose with repeated name-formula)

त॒प्ताय॑नी मेऽसि वि॒त्ताय॑नी मेऽस्यव॑तान्मा नाथि॒तादव॑तान्मा व्यथि॒तात् । वि॒देद॒ग्निर्नभो॒ नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॒ योऽस्यां पृ॑थि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे वि॒देद॒ग्निर्न॒भो॒ नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॒ यो द्वि॒तीय॑स्यां पृथि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे वि॒देद॒ग्निर्न॒भो नामा ऽग्ने॑ अङ्गिर॒ आयु॑ना॒ नाम्नेहि॑ यस्तृ॒तीय॑स्यां पृथि॒व्यामसि॒ यत्तेऽना॑धृष्टं॒ नाम॑ य॒ज्ञियं॒ तेन॒ त्वा द॑धे । अनु॑ त्वा दे॒ववी॑तये

taptā́yanī me 'si vittā́yanī me 'si avatā́n mā nāthitā́d avatā́n mā vyathitā́t | vidé d agnír nábho nā́mā 'gnē aṅgira ā́yunā nā́mnēhí yó 'syā́ṃ pr̥thivyā́m ási yát te 'nā́dhr̥ṣṭaṃ nā́ma yajñíyaṃ téna tvā dadhē | vidé d agnír nábho nā́mā ... (dvitīyasyāṃ) ... téna tvā dadhē | vidé d agnír nábho nā́mā ... (tr̥tīyasyāṃ) ... téna tvā dadhē | ánu tvā devávītaye

തപ്തായനീ (താപത്തിനായി) നീ എന്റേതാകുന്നു; വിത്തായനീ (ലാഭം/സമ്പാദ്യംക്കായി) നീ എന്റേതാകുന്നു. അനാഥത്വത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്ക; വ്യഥയിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്ക. ‘അഗ്നി അറിയുന്നു—നഭഃ എന്നതാണ് നാമം’: ഹേ അഗ്നി അങ്ഗിരസ്, ‘ആയു’ എന്ന നാമത്താൽ ഇവിടെ വരിക; നീ ഈ ഭൂമിയിൽ ഉള്ളവനേ—നിന്റെ അനാധൃഷ്ട (അജേയ/അസ്പർശ്യ), യജ്ഞിയ (പൂജ്യ) നാമം ഏതാണ്, ആ നാമത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ‘അഗ്നി അറിയുന്നു—നഭഃ എന്നതാണ് നാമം’: ഹേ അഗ്നി അങ്ഗിരസ്, ‘ആയു’ നാമത്താൽ ഇവിടെ വരിക; നീ രണ്ടാം ഭൂമിയിൽ ഉള്ളവനേ—നിന്റെ അനാധൃഷ്ട, യജ്ഞിയ നാമം ഏതാണ്, ആ നാമത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ‘അഗ്നി അറിയുന്നു—നഭഃ എന്നതാണ് നാമം’: ഹേ അഗ്നി അങ്ഗിരസ്, ‘ആയു’ നാമത്താൽ ഇവിടെ വരിക; നീ മൂന്നാം ഭൂമിയിൽ ഉള്ളവനേ—നിന്റെ അനാധൃഷ്ട, യജ്ഞിയ നാമം ഏതാണ്, ആ നാമത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ദേവവീതി (ദേവന്മാരുടെ ആഹ്വാനം/സേവ)ക്കായി ഞാൻ നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നു.

तप्तायनी । मे । असि । वित्तायनी । मे । असि । अवतान् । मा । नाथितात् । अवतान् । मा । व्यथितात् । विदे । इत् । अग्निः । नभः । नाम । अग्ने । अङ्गिरः । आयुना । नाम्ना । इहि । यः । अस्याम् । पृथिव्याम् । असि । यत् । ते । अनाधृष्टम् । नाम । यज्ञियम् । तेन । त्वा । दधे । (इति) । विदे इत् अग्निः नभः नाम ... (द्वितीय/तृतीय-पाठः) । अनु । त्वा । देव-वीतये

तप्तायनी(O) Taptāyanī (name/title)
तप्तायनी:
सम्बोधन/विशेष्य (असि के साथ विधेय)
TypeNoun
Rootतप्तायनी (प्रातिपदिक) < तप् (धातु) + त (कृत्) + आयनी (स्त्री.)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद्
असिyou are
असि:
विधेय (copula)
TypeVerb
Rootअस्
वित्तायनी(O) Vittāyanī (name/title)
वित्तायनी:
सम्बोधन/विशेष्य
TypeNoun
Rootवित्तायनी (प्रातिपदिक) < विद्/वित्त (कृत्) + आयनी
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
असिyou are
असि:
विधेय
TypeVerb
Rootअस्
अवतत्protect! / extend protection!
अवतत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव + तन्
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
नाथितात्from helplessness / from being without a protector
नाथितात्:
अपादान
TypeNoun/Adjective
Rootनाथित (कृत्) < नाथ् (धातु) + इत
अवतत्protect!
अवतत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव + तन्
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
व्यथितात्from distress / agitation
व्यथितात्:
अपादान
TypeNoun/Adjective
Rootव्यथित (कृत्) < व्यथ् (धातु) + इत
विदेत्may (he) know / may (he) find
विदेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद्
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
नभः‘Nabhas’ (sky)
नभः:
कर्म/विधेय-नाम (नाम के साथ)
TypeNoun
Rootनभस्
नामas (his) name
नाम:
विशेषण (नाम-निर्देश)
TypeNoun
Rootनामन्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
अङ्गिरःO Aṅgiras
अङ्गिरः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअङ्गिरस्
आयुनाwith life / by lifetime
आयुना:
करण
TypeNoun
Rootआयु
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण
TypeNoun
Rootनामन्
इहिcome!
इहि:
क्रिया
TypeVerb
Root
यःwho
यः:
कर्तृ (relative)
TypePronoun
Rootयद्
अस्याम्in this
अस्याम्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम्
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध (relative)
TypePronoun
Rootयद्
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अनाधृष्टम्unassailed / unopposed
अनाधृष्टम्:
विशेषण (नाम)
TypeAdjective
Rootअनाधृष्ट (प्रातिपदिक) < आ + धृष् (धातु) + क्त, न-प्रत्यय
नामname
नाम:
कर्म/विधेय
TypeNoun
Rootनामन्
यज्ञियम्fit for sacrifice / sacred
यज्ञियम्:
विशेषण (नाम)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक) < यज्ञ
तेनwith that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद्
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दधेI place / I establish
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा
विदेत्may (he) know
विदेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद्
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
नभःNabhas
नभः:
विधेय-नाम
TypeNoun
Rootनभस्
नामas the name
नाम:
नाम-निर्देश
TypeNoun
Rootनामन्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
अङ्गिरःO Aṅgiras
अङ्गिरः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअङ्गिरस्
आयुनाwith life
आयुना:
करण
TypeNoun
Rootआयु
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण
TypeNoun
Rootनामन्
इहिcome!
इहि:
क्रिया
TypeVerb
Root
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
द्वितीयस्याम्in the second
द्वितीयस्याम्:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद्
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अनाधृष्टम्unassailed
अनाधृष्टम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअनाधृष्ट
नामname
नाम:
कर्म/विधेय
TypeNoun
Rootनामन्
यज्ञियम्sacrificial, sacred
यज्ञियम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootयज्ञिय
तेनwith that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद्
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दधेI establish
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा
विदेत्may (he) know
विदेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootविद्
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि
नभःNabhas
नभः:
विधेय-नाम
TypeNoun
Rootनभस्
नामas the name
नाम:
नाम-निर्देश
TypeNoun
Rootनामन्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
अङ्गिरःO Aṅgiras
अङ्गिरः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअङ्गिरस्
आयुनाwith life
आयुना:
करण
TypeNoun
Rootआयु
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण
TypeNoun
Rootनामन्
इहिcome!
इहि:
क्रिया
TypeVerb
Root
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
तृतीयस्याम्in the third
तृतीयस्याम्:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद्
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अनाधृष्टम्unassailed
अनाधृष्टम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअनाधृष्ट
नामname
नाम:
कर्म/विधेय
TypeNoun
Rootनामन्
यज्ञियम्sacred
यज्ञियम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootयज्ञिय
तेनwith that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद्
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
दधेI establish
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा
अनुafter; along
अनु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
देववीतयेfor the ‘god-attended’ (rite/service) / for divine enjoyment
देववीतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेववीति (प्रातिपदिक)
A
Agni (Aṅgiras)
N
Nabhas (as Agni’s name-epithet)
Ā
Āyu (Life, invoked name-power)
D
Devas (collectively)