Mantra 11
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Savitar (primary), with Yama, Sūrya, Makha/Yajña as dedicatory powers
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
य॒माय॑ त्वा म॒खाय॑ त्वा॒ सूर्य॑स्य त्वा॒ तप॑से । दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मध्वा॑नक्तु पृथि॒व्याः स॒ᳪस्पृश॑स्पाहि । अ॒र्चिर॑सि शो॒चिर॑सि॒ तपो॑ऽसि
Transliteration
yamā́ya tvā makhā́ya tvā sū́ryasya tvā tápase | devás tvā savitā́ madhvā́naktu pṛthivyā́ḥ saṃspṛ́śaḥ pāhi | arcír asi śocír asi tápo ’si |
Translation
യമത്തിനായി നിന്നെ; മഖത്തിനായി നിന്നെ; സൂര്യനായി നിന്നെ—തപസ്സിനായി (ഉഷ്ണതയ്ക്കായി)। ദേവനായ സവിതാവ് നിന്നെ മധുരതയാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ; ഭൂമിയോടുള്ള സമ്സ്പർശം നീ കാത്തുരക്ഷിക്ക। നീ അർച്ചി (ജ്യോതി) ആകുന്നു; നീ ശോചി (തേജസ്) ആകുന്നു; നീ തപസ് (തപസ്സിന്റെ ഉഷ്ണശക്തി) ആകുന്നു।
Padapatha (Word Analysis)
यमाय । त्वा । मखाय । त्वा । सूर्यस्य । त्वा । तपसे । देवः । त्वा । सविता । मध्वा । अनक्तु । पृथिव्याः । संस्पृशः । पाहि । अर्चिः । असि । शोचिः । असि । तपः । असि ।
Word by Word
यमायfor Yama
यमाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as the object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मखायfor the sacrifice / for Makha
मखाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
तपसेfor heat/ardour (tapas)
तपसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सविताSavitar
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
मधुwith honey/sweetness
मधु:
करण
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
अनक्तुmay (he) anoint
अनक्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु) / अनक्ति
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
संस्पृशःof the contact/touch (i.e., of touching)
संस्पृशः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसंस्पृश् (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
अर्चिःflame, radiance
अर्चिः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शोचिःbrightness, splendour
शोचिः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तपःheat, ardour
तपः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
S
SavitṛS
SūryaY
YamaM
Makha (Yajña)P
PṛthivīRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes