Mantra 33
Rishi: Traditionally attributed within the Uṣas-hymn sphere (Ṛgvedic provenance); in VS usage treated as śruti-mantra without separate r̥ṣi-citation in many prayogas
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Gāyatrī (by pāda-length and cadence in the underlying Ṛgvedic model)
Samhita Patha (Devanagari)
उष॒स्तच्चि॒त्रमा भ॑रा॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति । येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे
Transliteration
uṣā́s tát citrám ā́ bharāsmábhyaṃ vājīnīvati | yéna tokáṃ ca tánayaṃ ca dhā́mahe
Translation
ഹേ ഉഷസ്സേ, വാജിനീവതി, ആ അത്ഭുതദാനം ഞങ്ങൾക്ക് കൊണ്ടുവരിക; അതിനാൽ ഞങ്ങൾ തോകം (സന്താനം)യും തനയം (പുത്രപൗത്രാദി പരമ്പര)യും സ്ഥാപിക്കുമാറാകട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
उषः । तत् । चित्रम् । आ । भर । अस्मभ्यम् । वाजिनीवति । येन । तोकम् । च । तनयम् । च । धामहे ।
Word by Word
उषःO Dawn (Uṣas)
उषः:
सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्य-देवता)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्रम्bright/wondrous
चित्रम्:
कर्म (तत् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootचित्र- (प्रातिपदिक)
आhither; forth
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
भरbring
भर:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजिनीवतिO possessor of prizes/strength (rich in booty)
वाजिनीवति:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootवाजिनीवत्- (प्रातिपदिक; वाजिन् + वत्)
येनby which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तोकम्offspring/child
तोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतोक- (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तनयम्son/progeny
तनयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनय- (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
धामहेwe obtain/establish (for ourselves)
धामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) — आत्मनेपदी प्रयोगः
Entities Mentioned
U
Uṣas (Dawn)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes