Mantra 81
Rishi: Royal-hymn stratum; specific ṛṣi not explicit here
Devata: Indra (purūvasu-epithet strongly Indraic)
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh-like (requires full metrical audit; transmitted as a two-pāda unit in this Saṃhitā context)
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒मा उ॑ त्वा पुरूवसो॒ गिरो॑ वर्धन्तु॒ या मम॑ । पा॒व॒कव॑र्णा॒ः शुच॑यो विप॒श्चितो॒ऽभि स्तोमै॑रनूषत ॥
Transliteration
imā́ u tvā purū́vaso gíro vardhantu yā́ máma | pāvaká-varṇāḥ śúcayo vipaścíto’bhí stómair anūṣata ||
Translation
ഹേ പുരുവസു (സമൃദ്ധധനവാനേ), എന്റെ ഈ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ നിന്നെ വർധിപ്പിക്കട്ടെ. പാവകവർണാഃ—ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന തേജസ്സുള്ളവർ—ശുചയഃ, വിപശ്ചിതഃ (ജ്ഞാനികൾ) സ്തോമങ്ങളാൽ ക്രമമായി നിന്നെ സ്തുതിച്ചു.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माः । उ॒ । त्वा॒ । पु॒रू॒व॒सो॒ इति॑ । गिरः॑ । व॒र्ध॒न्तु॒ । याः । मम॑ । पा॒व॒क-व॑र्णाः । शुच॑यः । वि॒प॒श्चितः॑ । अ॒भि । स्तोमैः॑ । अ॒नू॒ष॒त॒ ।
Word by Word
इमाःthese
इमाः:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed / and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypeNoun (Pronoun)
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरूवसोO rich-in-goods (epithet)
पुरूवसो:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootपुरूवस् (प्रातिपदिक; बहुवसु)
गिरःsongs / hymns
गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
वर्धन्तुmay (they) increase / strengthen
वर्धन्तु:
—
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
याwhich
या:
कर्तृ (गिरः-विशेषणम्)
TypeNoun (Relative pronoun)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (Pronoun)
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पावकवर्णाःhaving purifying color/brightness
पावकवर्णाः:
कर्तृ (गिरः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपावक-वर्ण (प्रातिपदिक; समासः)
शुचयःpure
शुचयः:
कर्तृ (गिरः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
विपश्चितःwise / discerning
विपश्चितः:
कर्तृ (गिरः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविपश्चित् (प्रातिपदिक)
अभिtowards / unto
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
स्तोमैःwith praises / with hymns
स्तोमैः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
अनूषतthey have praised / lauded
अनूषत:
—
TypeVerb
Rootनु/नव् (धातु; स्तुतौ) + अनु (उपसर्ग)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes