Mantra 68
Rishi: Received mantra in VS; r̥ṣi not foregrounded in Adhvaryu manuals for this citation
Devata: Ādityas (collective)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
य॒ज्ञो दे॒वानां॒ प्रत्ये॑ति सु॒म्नमादि॑त्यासो॒ भव॑ता मृड॒यन्त॑ः । आ वो॒ऽर्वाची॑ सुम॒तिर्व॑वृत्याद॒ᳪहो॑श्चि॒द्या व॑रिवो॒वित्त॒रास॑त् ॥
Transliteration
yajñó devā́nāṃ práty eti sumnám ādityāso bhávata mṛḍayántaḥ | ā́ vo 'rvā́cī sumatír vavṛtyād áṃhoś cid yā́ varivovíttarāsat ||
Translation
യജ്ഞം ദേവന്മാരുടെ അനുഗ്രഹത്തിലേക്കു പോകുന്നു; ഹേ ആദിത്യന്മാരേ, കൃപാലുക്കളായി കരുണ കാണിക്കുവിൻ. നിങ്ങളുടെ സുമതി ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞുവരട്ടെ; അത് ദുഃഖത്തിൽ നിന്നുപോലും ഞങ്ങൾക്ക് വിശാലമായ വരിവസ് (സ്വാതന്ത്ര്യം/അവകാശം) നൽകട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
यज्ञः । देवानाम् । प्रति-एति । सुम्नम् । आदित्याः । भवत । मृडयन्तः । आ । वः । अर्वाची । सु-मतिḥ । ववृत्यात् । अंहः । चित् । या । वरिवः-वित्-तरा । असत् ।
Word by Word
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards
प्रति:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति
एतिgoes/approaches
एति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
सुम्नम्favor, grace
सुम्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
आदित्याःO Ādityas
आदित्याः:
सम्बोधन/कर्तृ (आह्वानार्थ)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
भवताbe (become)
भवता:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
मृडयन्तःshowing mercy, being gracious
मृडयन्तः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (Participle)
Rootमृड्/मृडय् (धातु) → मृडयत् (वर्तमान कृदन्त)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
वःfor you / to you
वः:
सम्प्रदान (प्रयोजन/लाभार्थ)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अर्वाचीturned hither, coming towards (us)
अर्वाची:
कर्तृ (सुमतिः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्वाच् (प्रातिपदिक)
सुमतिःgood thought, benevolence
सुमतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
ववृत्यात्may it turn/come/return
ववृत्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) + वि/आ? (अर्थतः ‘वर्तते/वर्तयति’)
अंहःdistress, sin, trouble
अंहः:
कर्म (असत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित्
याwhich
या:
कर्तृ (असत्-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
वरिवोवित्तरासतिwas more granting of wide space/aid (i.e., was more helpful)
वरिवोवित्तरासति:
क्रिया
TypeVerb (with compound predicate)
Rootवरिवो-वित्तरा (समासित प्रातिपदिक) + अस् (धातु)
Entities Mentioned
Ā
ĀdityasY
Yajña (as sacred agency)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes