Mantra 37
Rishi: RV solar hymn tradition (not explicitly specified in VS line)
Devata: Sūrya (with cosmological day/night bandhu)
Chandas: Triṣṭubh (to be metrically verified)
Samhita Patha (Devanagari)
तत्सूर्य॑स्य देव॒त्वं तन्म॑हि॒त्वं म॒ध्या कर्तो॒र्वित॑त॒ᳪ सं ज॑भार । य॒देदयु॑क्त ह॒रित॑: स॒धस्था॒दाद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै॑
Transliteration
tát sū́ryasya devatváṃ tán mahitváṃ madhyā́ kartór vítataṃ sáṃ jabhāra | yád éd ayukta háritaḥ sadhásthād ā́d rā́trīr vā́sas tanute simásmai
Translation
അത് സൂര്യന്റെ ദേവത്വം; അതുതന്നെ അവന്റെ മഹിമ: കര്ത്താവിന്റെ മദ്ധ്യേ വ്യാപിച്ചിരുന്നതെല്ലാം അവന് സമാഹരിച്ചു. അവന് തന്റെ സ്ഥാനത്തില്നിന്ന് ഹരിത (താമ്രവര്ണ) അശ്വങ്ങളെ യുക്തമാക്കിയപ്പോള്, രാത്രിയെന്ന വസ്ത്രം അവനുവേണ്ടി വിരിയുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
तत् । सू॒र्य॑स्य । दे॒व॒त्वम् । तत् । म॒हि॒त्वम् । म॒ध्या । कर्तोः । वि-त॑तम् । सम् । ज॒भार । यत् । ए॒द् । अ॒यु॒क्त । ह॒रित॑ः । स॒ध-स्था॑त् । आत् । रा॒त्रीः । वासः । त॒नु॒ते । सि॒म् । अ॒स्मै॑
Word by Word
तत्that (this fact/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
देवत्वम्divinity, godhood
देवत्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेवत्व (प्रातिपदिक; देव + त्व)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महित्वम्greatness, majesty
महित्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत् + त्व)
मध्याin the middle
मध्या:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
कर्तोःof the doer/maker
कर्तोः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक; √कृ ‘to do’ से)
विततम्spread out, extended
विततम्:
Karma
TypeParticiple/Adjective
Rootवि-√तन् (धातु) → वितत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
जभारhe bore/brought, carried
जभार:
Kriyā
TypeVerb
Root√भृ (धातु) + ज (अभ्यास) → जभार
यत्which/that
यत्:
Karma
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एद्indeed/just/then (particle)
एद्:
—
TypeIndeclinable
Rootएद् (निपात/अव्यय; वैदिक)
अयुक्तhe yoked, harnessed
अयुक्त:
Kriyā
TypeVerb
Rootआ-√युज् (धातु) → अयुक्त
हरितःthe tawny (mares), the bays
हरितः:
Karma
TypeNoun
Rootहरित् (प्रातिपदिक)
सधस्थात्from the common seat/abode
सधस्थात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootसधस्था (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
द्रात्रीNight
द्रात्री:
Kartā
TypeNoun
Rootद्रात्री (प्रातिपदिक; वैदिक रूप, ‘रात्रि’)
वासःa garment, covering
वासः:
Karma
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
तनुतेspreads, extends
तनुते:
Kriyā
TypeVerb
Root√तन् (धातु)
सिम्indeed, surely (particle)
सिम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसिम् (निपात/अव्यय; वैदिक)
अस्मैfor him/for this one
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SūryaR
Rātri (Night)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes