Mantra 47
Rishi: Vājasaneyin transmission.
Devata: Pitaraḥ; Dyāvā-Pṛthivī; Pūṣan.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
ब्राह्म॑णास॒: पित॑र॒: सोम्या॑सः शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा॑ । पू॒षा न॑: पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत
Transliteration
brā́hmaṇāsaḥ pítaraḥ somyā́saḥ śivé no dyā́vā-pṛthivī́ anehásā | pūṣā́ naḥ pātu duritā́d ṛtā-vṛ́dho rákṣā mā́kir no agha-śaṃsá īśata ||
Translation
ബ്രാഹ്മണ പിതാക്കന്മാർ, സോമാശീർവദിതർ—ഞങ്ങൾക്ക് ദ്യാവാ-പൃഥിവീ ശിവ (കൃപാലു) ആയിരിക്കട്ടെ, അനേഹസാ (അക്ലേശകരം) ആയിരിക്കട്ടെ. ഋതത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന പൂഷൻ ഞങ്ങളെ ദുരിതം (പാപം/അപശകുനം) മുതൽ കാക്കട്ടെ; ഞങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കേണമേ, അഘശംസ (ദുഷ്ടവാക്കുകാരൻ) ആരും ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് അധികാരം ചെലുത്താതിരിക്കട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
ब्राह्म॑णासः । पि॒तरः॑ । सोम्या॑सः । शि॒वे । नः॑ । द्यावा॑-पृथि॒वी । अ॒ने॒हसा॑ । पू॒षा । नः॑ । पातु । दुरि॒तात् । ऋ॒त॒-आ॒वृ॒धः । रक्षा॑ । मा॒किः । नः॑ । अ॒घ-श॑ंसः । ई॒श॒त ।
Word by Word
ब्राह्मणासःthe Brāhmaṇas (priests)
ब्राह्मणासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
पितरःthe Fathers (ancestors)
पितरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
सोम्यासःSoma-related / Soma-worthy
सोम्यासः:
विशेषण (कर्तृसम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootसोम्य (प्रातिपदिक)
शिवेO auspicious (pair)
शिवे:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्
द्यावापृथिवीHeaven and Earth
द्यावापृथिवी:
सम्बोधन/कर्तृ (आशीर्वाद-वाक्ये)
TypeNoun
Rootद्यावापृथिवी (द्वन्द्व-प्रातिपदिक)
अनेहसाwithout harm, unharming
अनेहसा:
करण/हेतु (विशेषण-तृतीया)
TypeAdjective
Rootअनेहस् (प्रातिपदिक)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
पातुmay (he) protect
पातु:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु)
दुरितात्from misfortune/sin
दुरितात्:
अपादान
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक)
ऋतावृधःO increaser of Ṛta (cosmic order)
ऋतावृधः:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootऋतावृध् (प्रातिपदिक)
रक्षाprotect!
रक्षा:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
माdo not
मा:
सम्बन्ध (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा
किःanyone (at all)
किः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद्
अघशंसःevil-speaking slanderer
अघशंसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअघशंस (प्रातिपदिक)
ईशतmight rule / prevail
ईशत:
क्रिया
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Fathers)D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)P
PūṣanRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes