Mantra 26
Rishi: Agni/Tanūnapāt hymn tradition (Ṛgvedic provenance)
Devata: Tanūnapāt (Agni-form)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
तनू॑नपात्प॒थ ऋ॒तस्य॒ याना॒न्मध्वा॑ सम॒ञ्जन्त्स्व॑दया सुजिह्व । मन्मा॑नि धी॒भिरु॒त य॒ज्ञमृ॒न्धन् दे॑व॒त्रा च॑ कृणुह्यध्व॒रं न॑:
Transliteration
tanū́napāt pathá ṛtásya yā́nān mádhvā samañján svádayā sujihva | mánmāni dhībhír utá yajñám ṛ́ndhan devatrā́ ca kr̥ṇuhy adhvaráṃ naḥ
Translation
ഹേ തനൂനപാത്, ഋതത്തിന്റെ പഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മധുരതയാൽ യാനമാർഗങ്ങളെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ഹേ സുജിഹ്വ, അവയെ രസവത്താക്കുക. ഞങ്ങളുടെ മനോഭാവങ്ങളാലും ധീ-ബുദ്ധിയാലും യജ്ഞത്തെ സമൃദ്ധമാക്കുക; ഞങ്ങളുടെ അധ്വര-സേവയെയും (അർപ്പണവിധിയെയും) ദേവത്രാ—ദേവന്മാരിലേക്കായി—നയിക്കണമേ.
Padapatha (Word Analysis)
तनू॑नपात् । प॒थः । ऋ॒तस्य॒ । याना॑न् । मध्वा॑ । सम्-अ॒ञ्जन् । स्व॑दया । सु-जिह्व । मन्मा॑नि । धी॒भिः । उ॒त । य॒ज्ञम् । ऋ॒न्धन् । दे॑व॒त्रा । च॑ । कृणुहि । अ॒ध्व॒रम् । नः
Word by Word
तनूनपात्O Tanūnapāt (a form of Agni)
तनूनपात्:
सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (अभिप्रेत)
TypeNoun
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक; अग्निविशेष-नाम)
पथःof the path
पथः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपथ्/पथिन् (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order / truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
यानात्from the course/going (path of travel)
यानात्:
अपादान
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक; √या ‘to go’ से)
मध्वाwith sweetness / with honey
मध्वा:
करण
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
समञ्जन्they anoint / they smear
समञ्जन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम् + √अञ्ज् (अञ्जूँ) ‘to anoint, smear’
स्वदयाsweetly, pleasantly
स्वदया:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootस्वदया (अव्यय; ‘pleasantly, sweetly’—स्वद्/स्वाद् भाव)
सुजिह्वO good-tongued (Agni)
सुजिह्व:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootसु-जिह्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)
मन्मानिthoughts / hymns
मन्मानि:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक)
धीभिःwith insights / with prayers
धीभिः:
करण
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
ऋन्धन्they further / they accomplish
ऋन्धन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋध्/ऋन्ध् (वैदिक) ‘to prosper, further, accomplish’
देवत्राtowards the gods, in a god-ward manner
देवत्रा:
अधिकारण (दिशा/स्थान-भाव)
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (अव्यय)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
कृणुहिmake! / do!
कृणुहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करॊति) ‘to do, make’
अध्वरम्the rite / the sacrificial act
अध्वरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us / our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
T
Tanūnapāt (Agni-form)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes