Mantra 1
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (formulaic; not explicitly named).
Devata: Savitṛ (prasava); Aśvins; Pūṣan; with tejas/āyus as invoked powers.
Chandas: Yajus (prose-formula).
Samhita Patha (Devanagari)
तेजो॑ऽसि शु॒क्रम॒मृत॑मायु॒ष्पा आयु॑र्मे पाहि । दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्या॒मा द॑दे
Transliteration
téjo ’si śukrám amṛ́tam āyuṣpā́ ā́yur me pāhi | devásya tvā savitúḥ prasavé ’śvinór bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām ā́ dade
Translation
നീ തേജസ്സാണ്; ശുദ്ധവും ദീപ്തവുമായ അമൃതസ്വരൂപം; ആയുസ്സ് നൽകുന്നവൻ—എന്റെ ആയുസ്സിനെ കാത്തുകൊൾക. ദേവനായ സവിതൃയുടെ പ്രേരണയാൽ, അശ്വിനികളുടെ ഭുജങ്ങളാൽ, പൂഷണന്റെ കൈകളാൽ ഞാൻ നിന്നെ ഗ്രഹിക്കുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
तेज॑: । अ॒सि॒ । शु॒क्रम् । अ॒मृत॑म् । आ॒यु॒ष्पा: । आयु॑: । मे॒ । पा॒हि॒ । दे॒वस्य॑ । त्वा॒ । स॒वि॒तुः । प्र॒स॒वे । अ॒श्विनो॑: । बा॒हुभ्याम् । पू॒ष्ण: । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॒दे
Word by Word
तेजःsplendour, radiance
तेजः:
कर्म (अस्ति-क्रियायाः विधेय)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शुक्रम्bright, pure
शुक्रम्:
कर्म (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal(ity), nectar
अमृतम्:
कर्म (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
आयुष्पाःlife-protecting, giver/guardian of life
आयुष्पाः:
कर्म (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootआयुष्प (प्रातिपदिक; आयुष् + पा ‘रक्षक’)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (अधिकार/स्वामित्व)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु; रक्षणे)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रसवेin/at the impelling, instigation
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ददेI give / I place (upon you)
ददे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु; दाने) + उपसर्ग आ
Entities Mentioned
S
SavitṛA
AśvinsP
PūṣanT
Tejas (Splendour)Ā
Āyus (Life)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes