Mantra 84

Rishi: Traditionally attributed within the Sarasvatī/Indra hymn-cycle (RV provenance); in VS usage treated as received mantra-lineage.

Devata: Sarasvatī

Chandas: Triṣṭubh (as transmitted in the RV-style cadence for these verses)

Samhita Patha (Devanagari)

पा॒व॒का न॒: सर॑स्वती॒ वाजे॑भिर्वा॒जिनी॑वती । य॒ज्ञं व॑ष्टु धि॒याव॑सुः

Transliteration

pāvakā naḥ sárasvatī vā́jebhir vājínīvatī | yajñáṃ vaṣṭu dhiyā́vasuḥ ||

Translation

പാവകയായ നമ്മുടെ സരസ്വതി—വാജങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയും വാജിനീവതി (ശക്തിസമ്പന്നയും) ആയ—ധിയാവസു (പ്രേരിത ധീ-ധനമുള്ള) ദേവി യജ്ഞത്തെ വർധിപ്പിക്കട്ടെ.

Padapatha (Word Analysis)

पावका । नः । सरस्वती । वाजेभिः । वाजिनी-वती । यज्ञम् । वष्टु । धिया-वसुः

Word by Word

• पावका: purifying, pure
• पावका: Kartā (कर्ता-सम्बन्धः; सरस्वती के साथ)
• Type: Adjective
• Root: पावक (प्रातिपदिक; √पू ‘शोधन/पावन’ से निष्पन्न) अथवा पावक- (विशेषण)

• नः: for us / our
• नः: Sampradāna (सम्प्रदान; ‘हमारे लिए/हमको’ अर्थे)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सरस्वती: Sarasvatī
• सरस्वती: Kartā
• Type: Noun
• Root: सरस्वती (प्रातिपदिक)

• वाजेभिः: with prizes/strengths (vigor, bounty)
• वाजेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• वाजिनीवती: possessing winning power / rich in vigor
• वाजिनीवती: Kartā (कर्ता-सम्बन्धः; सरस्वती के साथ)
• Type: Adjective
• Root: वाजिनीवत् (प्रातिपदिक; ‘वाजिनी’ + वत्)

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• वष्टु: may (she) desire/favor
• वष्टु: —
• Type: Verb
• Root: √वश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्; वैदिक प्रयोग ‘वष्टु’ = ‘इच्छतु/अनुगृह्णातु’)

• धियावसुः: rich in inspiration/wisdom (bestowing wealth through insight)
• धियावसुः: Kartā (कर्ता-सम्बन्धः; सरस्वती के साथ)
• Type: Adjective
• Root: धियावसु (प्रातिपदिक; धिया ‘बुद्ध्या/प्रज्ञया’ + वसु ‘धन/वसु’ → ‘धिया-वसु’ बहुव्रीहिः)

Entities Mentioned

• Sarasvatī