Mantra 39
Rishi: Traditional: attributed within the Soma liturgy to Ṛgvedic seers of Indra-hymns (Anukramaṇī-based assignment; not uniquely Yājñavalkya)
Devata: Indra (Harivān)
Chandas: Triṣṭubh (predominant in VS 20 Soma liturgy)
Samhita Patha (Devanagari)
जु॒षा॒णो ब॒र्हिर्हरि॑वान् न॒ इन्द्र॑ः प्रा॒चीन॑ᳪ सीदत् प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्याः । उ॒रु॒प्रथा॒ः प्रथ॑मानᳪ स्यो॒नमा॑दि॒त्यैर॒क्तं वसु॑भिः स॒जोषा॑ः
Transliteration
juṣāṇó barhír harivān na índraḥ prācīnáṃ sīdat pradiśā pṛthivyāḥ | urúprathāḥ prathamānáṃ syónam ādityáir aktáṃ vásubhiḥ sajóṣāḥ ||
Translation
ഹരിവാൻ ഇന്ദ്രൻ ബർഹിസിനെ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിച്ച് ഭൂമിയുടെ പൂർവദിക്കിലെ മുൻഭാഗത്ത് പൂർവമുഖമായി ഇരിക്കട്ടെ; വിശാലമായി വ്യാപിച്ച, അഗ്രമായ, സുഖകരമായ ആസനത്തിൽ—ആദിത്യരോടൊപ്പം ഏകസംഗതിയായി അഭിഷിക്തനായി, വസുക്കളോടൊപ്പം സമരസനായി—ഇരിക്കട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
जुषाणः । बर्हिः । हरिवान् । नः । इन्द्रः । प्राचीनम् । सीदत् । प्रदिशा । पृथिव्याः । उरुप्रथाः । प्रथमानम् । स्योनम् । आदित्यैः । अक्तम् । वसुभिः । सजोषाः
Word by Word
जुषाणःbeing pleased; gladly accepting
जुषाणः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootजुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
Karma
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
हरिवान्possessing the bay steeds
हरिवान्:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहरिवत् (प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna (हितार्थे—‘अस्माकम्/अस्मभ्यं’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्राचीनम्eastward; facing the east
प्राचीनम्:
Karma (उपवेशनस्य लक्ष्य-देशः)
TypeAdjective
Rootप्राचीन (प्रातिपदिक)
सीदत्let (him) sit; may he take his seat
सीदत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
प्रदिशाby/according to the direction (quarter)
प्रदिशा:
Karaṇa/Adhikaraṇa (दिशा-निर्देशेन)
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उरुप्रथाःwide-spreading; broad-expanding
उरुप्रथाः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउरुप्रथा (प्रातिपदिक; उरु + प्रथा)
प्रथमम्first; foremost
प्रथमम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
स्योनम्pleasant/comfortable seat; kindly resting-place
स्योनम्:
Karma (सीदत्—उपवेशन-स्थानम्)
TypeNoun/Adjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)
आदित्यैःwith the Ādityas
आदित्यैः:
Karaṇa (सह/समवायार्थे)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
अक्तम्anointed; joined/associated
अक्तम्:
Karma (स्योनम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootअञ्ज् (धातु) → अक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वसुभिःwith the Vasus
वसुभिः:
Karaṇa (सह/समवायार्थे)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सजोषाःin concord; in companionship; harmoniously
सजोषाः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसजोषस् (प्रातिपदिक; स- + जोषस्)
Entities Mentioned
I
Indra (Harivān)Ā
ĀdityasV
VasusRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes