Mantra 68
Rishi: Ancestral/Āditya lineage (Pitṛ-sūkta tradition; not uniquely ascribed in VS)
Devata: Pitaraḥ (the Fathers)
Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence; mixed pāda-lengths typical of Pitṛ-invocation verses)
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒दं पि॒तृभ्यो॒ नमो॑ अस्त्व॒द्य ये पूर्वा॑सो॒ य उप॑रास ई॒युः । ये पार्थि॑वे॒ रज॒स्या निष॑त्ता॒ ये वा॑ नू॒नᳪ सु॑वृ॒जना॑सु वि॒क्षु
Transliteration
idáṃ pitṛ́bhyo námo astv adyá yé pū́rvāso yá úparāsa īyúḥ | yé pārthivé rájasyā níṣattā yé vā nūnáṃ suvṛ́janāsu vikṣú
Translation
ഇന്നത്തെ ഈ നമസ്കാരം പിതൃകൾക്കാകട്ടെ—പുരാതനരായവർക്കും, പിന്നീട് പരലോകഗാമികളായവർക്കും; ഭൂമിയിലെ പ്രദേശത്ത് ആസനസ്ഥരായവർക്കും, ഇപ്പോൾ സുസംവിധിതമായ കുലങ്ങളിലെയും ജനസമൂഹങ്ങളിലെയും ഇടയിൽ വസിക്കുന്നവർക്കും—ഈ നമോ അർപ്പണമാകട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒दम् । पि॒तृभ्यः॑ । नमः॑ । अ॒स्तु॒ । अ॒द्य । ये । पूर्वा॑सः । ये । उप॑रासः । ई॒युः । ये । पार्थि॑वे । रज॒स्याः । नि॒ष॒त्ता॒ः । ये । वा॒ । नू॒नम् । सु॒वृ॒जना॑सु । वि॒क्षु ।
Word by Word
इदम्this (offering/act)
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पितृभ्यःto the Fathers (ancestors)
पितृभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
नमःobeisance, salutation
नमः:
Karma
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्वासःthe former/ancient ones
पूर्वासः:
Kartā
TypeAdjective (substantive)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उपरासःthe later/nearer ones
उपरासः:
Kartā
TypeAdjective (substantive)
Rootउपर (प्रातिपदिक)
ईयुःwent, have gone
ईयुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु; √इ ‘to go’)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पार्थिवेin the earthly
पार्थिवे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
रजस्येin the region/space (dusty realm), world
रजस्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
निषत्ताःseated, settled
निषत्ताः:
Kartā
TypeParticiple (past passive)
Rootनि-षद् (धातु) → निषत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor
वा:
(समुच्चय/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
नूनम्now, indeed
नूनम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
सुवृजनासुamong the good settlements/communities
सुवृजनासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun (locative plural)
Rootसुवृजना (प्रातिपदिक; सु+वृजना)
विक्षुamong the clans/peoples
विक्षु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक) → विक्षु (सप्तमी बहुवचन, वैदिक)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Fathers/Ancestors)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes