Mantra 115
Rishi: RV-derived Agni-stuti tradition (as received in VS).
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (compact stanzaic form)
Samhita Patha (Devanagari)
आ ते॑ व॒त्सो मनो॑ यमत्पर॒माच्चि॑त्स॒धस्था॑त् । अग्ने॒ त्वाङ्का॑मया गि॒रा
Transliteration
ā te vatso mano yamat paramā́c cit sadhásthāt | agne tvāṅkāmaya girā ||
Translation
ഹേ അഗ്നി, പരമ സധസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നുപോലും കാളക്കുട്ടിയെപ്പോലെ മനസ്സ് നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ അഗ്നി, എന്റെ ഗിരാ (വാണി)കൊണ്ട് നിന്നെ അങ്കത്തിൽ (മടിയിൽ) എടുക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
आ । ते । वत्सः । मनः । यमत् । परमात् । चित् । सध-स्थात् । अग्ने । त्वा । अङ्कामय । गिरा
Word by Word
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
तेto you; for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (2nd person pronoun)
वत्सःcalf
वत्सः:
Kartā
TypeNoun
Rootवत्स (prātipadika)
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस् (prātipadika)
यमत्restrained; controlled
यमत्:
—
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
परमात्from the highest (place/state)
परमात्:
Apādāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootपरम (prātipadika)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
सधस्थात्from the seat/abode; from the assembly-place
सधस्थात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootसधस्थ (prātipadika)
अग्नेO Agni
अग्ने:
—
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (prātipadika)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (2nd person pronoun)
अङ्कामयाःdesiring (your) embrace/lap
अङ्कामयाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअङ्कामय (prātipadika; ‘desiring the lap/embrace’)
गिराwith a hymn/voice
गिरा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootगिर् (prātipadika)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes