Mantra 83
Rishi: Uncertain without anukramaṇī; Vājasaneyin transmission.
Devata: Annapati (Food as lord/presiding power).
Chandas: Yajus (non-metrical/loose).
Samhita Patha (Devanagari)
अन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॑: । प्र-प्र॑ दा॒तारं॑ तारिष॒ ऊर्जं॑ नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे
Transliteration
ánnapate'nnasya no dehy anamī́vasya śuṣmíṇaḥ | prá-prá dātā́raṃ tāriṣa ūrjáṃ no dhehi dvipáde catúṣpade
Translation
ഹേ അന്നപതേ, ഞങ്ങൾക്ക് അന്നം തരേണമേ—രോഗരഹിതവും പുഷ്ടികരവും ശുഷ്മം (വീര്യം) നിറഞ്ഞതും. ദാതാവിനെയും കടന്ന് ഞങ്ങൾ കൂടുതൽ കൂടുതൽ മുന്നോട്ട് കടക്കട്ടെ. ദ്വിപദത്തിനും ചതുഷ്പദത്തിനും ഞങ്ങൾക്ക് ഊർജ്ജം/പോഷണം സ്ഥാപിക്കണമേ.
Padapatha (Word Analysis)
अन्न॑-प॒ते । अन्न॑स्य । नः॒ । दे॒हि॒ । अ॒न॒मी॒वस्य॑ । शु॒ष्मिणः॑ । प्र॒-प्र॑ । दा॒तार॑म् । ता॒रि॒षः॒ । ऊर्ज॑म् । नः॒ । धे॒हि॒ । द्वि॒पदे॑ । चतु॑ष्पदे ।
Word by Word
अन्नपतेO lord of food
अन्नपते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअन्नपति (प्रातिपदिक) = अन्न + पति
अन्नस्यof food
अन्नस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
नःour / to us
नः:
सम्प्रदान (प्रयोजन/स्वत्व-संबन्ध) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
देहिgive
देहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) — ‘दे’ (ददाति/देहि प्रयोगः)
अनमीवस्यof the disease-less (one)
अनमीवस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootअनमीव (प्रातिपदिक) = अ- + अमीव (‘रोग’)
शुष्मिणःof the vigorous/strong (one)
शुष्मिणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootशुष्मिन् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (उपसर्गार्थ) / भाव
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
प्रagain and again / strongly
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
दातारम्the giver
दातारम्:
कर्म (तारिषः इत्यस्य)
TypeNoun (agent)
Rootदातृ (प्रातिपदिक; कृदन्त) < √दा (दाने)
तारिषःcause (us) to cross / deliver
तारिषः:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) ‘तरणे’
ऊर्जम्strength, nourishment
ऊर्जम्:
कर्म (धेहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
नःto us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
धेहिplace, bestow
धेहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु) ‘धारणे/स्थापने’
द्विपदेin/for the two-footed (beings)
द्विपदे:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective
Rootद्विपद (प्रातिपदिक) = द्वि + पद
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चतुष्पदेin/for the four-footed (beings)
चतुष्पदे:
अधिकरण
TypeNoun/Adjective
Rootचतुष्पद (प्रातिपदिक) = चतुर् + पद
Entities Mentioned
A
AnnapatiŪ
Ūrj (Nourishing Power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes