Mantra 70
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Agni (Hotṛ; son of strength).
Chandas: Likely anuṣṭubh-like cadence; in VS treated as a yajus/ṛg-verse insertion.
Samhita Patha (Devanagari)
द्र्व॑न्न: स॒र्पिरा॑सुतिः प्र॒त्नो होता॒ वरे॑ण्यः । सह॑सस्पु॒त्रो अद्भु॑तः ॥
Transliteration
drván-naḥ sarpirā́sutiḥ pratnó hotā́ váreṇyaḥ | sáhasas putró ádbhutaḥ ||
Translation
ഞങ്ങൾക്കായി ഘൃതധാര ഒഴുകുന്നു; പ്രാചീന ഹോതാ, വരേണ്യൻ (ശ്രേഷ്ഠൻ), സഹസിന്റെ പുത്രൻ—അദ്ഭുതൻ—(അവൻ) ആകുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
द्र्व॑न्-नः । स॒र्पिः-आ॑सुतिः । प्र॒त्नः । होता॑ । वरे॑ण्यः । सह॑सः । पु॒त्रः । अद्भु॑तः ।
Word by Word
द्रवन्नःrunning/flowing (swift)
द्रवन्नः:
Kartā (होतृ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootद्रवत् (√द्रु ‘द्रवणे/गमने’ इत्यस्मात् वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिकम्)
सर्पिःghee
सर्पिः:
Karma (आसुतिः इत्यस्य द्रव्य-निर्देशः)
TypeNoun
Rootसर्पिस् (घृतम्) प्रातिपदिकम्
आसुतिःlibation/pressed offering
आसुतिः:
Kartā/Pradhāna (समास/विशेष्यरूपेण—‘घृत-आसुतिः’)
TypeNoun
Rootआसुतिः (आ-√सु ‘सवने/प्रसवे’ + क्तिन्) प्रातिपदिकम्
प्रत्नःancient, primeval
प्रत्नः:
Kartā (होतृ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रत्न (पुरातन) प्रातिपदिकम्
होताthe Hotṛ (invoking priest)
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु ‘यजने/आह्वाने’ + तृच्) प्रातिपदिकम्
वरेण्यःmost choice-worthy, excellent
वरेण्यः:
Kartā (होतृ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (√वृ ‘वरणे’ + अनीय) प्रातिपदिकम्
सहसःof might/strength
सहसः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः ‘सहसः पुत्रः’)
TypeNoun
Rootसहस् (बलम्/तेजः) प्रातिपदिकम्
पुत्रःson
पुत्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुत्र प्रातिपदिकम्
अद्भुतःmarvellous, wondrous
अद्भुतः:
Kartā (पुत्र/होतृ-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअद्भुत प्रातिपदिकम्
Entities Mentioned
A
AgniS
Sahas (Strength)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes